Powieść łotrzykowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Powieść łotrzykowska, powieść pikarejska, szelmowska (hiszp. novela picaresca) – romans awanturniczy przedstawiający losy przebiegłego i pomysłowego włóczęgi-oszusta, ukazujący zarazem satyryczny obraz epoki; wyrosła z plebejskich opowieści o Sowizdrzale.

Główny bohater wywodzi się z mieszczańskich nizin społecznych. Jest inteligentny i obrotny, a równocześnie za nic ma powszechnie przyjęte obyczaje. To cwaniak i zawadiaka. Na swojej drodze życiowej przeżywa wiele barwnych i często nieprawdopodobnych przygód. Nieraz wpada przy tym w poważne tarapaty, wynikające najczęściej z zetknięcia się jego awanturniczej natury z kulturą życia różnych grup społecznych. Nie ma wpływu na otaczające go wydarzenia, ale doskonale potrafi wyjść cało nawet z największych opresji.

Początków gatunku należy szukać w XVI-wiecznej Hiszpanii, a wyjątkową popularność przeżywał tam zwłaszcza w XVII wieku; w Europie gatunek spopularyzował się w dobie oświecenia (XVIII wiek).

Za pierwowzór powieści łotrzykowskiej uważa się hiszpańską, anonimową powieść pt. Łazik z Tormesu.

Znane powieści łotrzykowskie[edytuj | edytuj kod]

Hiszpania - wiek XVII[edytuj | edytuj kod]

Wiek XVIII[edytuj | edytuj kod]

Wiek XX - inspiracje pikarejskie[edytuj | edytuj kod]

Elementy powieści łotrzykowskiej można odnaleźć w wielu innych powieściach XX-wiecznych, na przykład w Colas Breugnon Romaina Rollanda czy Ameryce Franza Kafki. Do inspiracji powieścią łotrzykowską przyznają się też autorzy fantastyki - np. Andrzej Sapkowski.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Głowiński, T. Kostkiewiczowa, A. Okopień-Sławińska, J. Sławiński, Słownik terminów literackich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1988, s. 438. ISBN 83-04-01787-3

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]