Powieść paraboliczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Powieść paraboliczna (powieść parabola) - odmiana powieści podobna strukturą do biblijnych przypowieści (paraboli), gdzie przedstawione postacie i wydarzenia nie są ważne ze względu na swe cechy jednostkowe, ale obrazują pewne uniwersalne prawdy dotyczące egzystencji ludzkiej, historii czy świata.

Przypowieść jako gatunek występujący w Biblii, wykorzystali pisarze dwudziestolecia międzywojennego, tworząc powieść paraboliczną. Jej znamienną cechą jest dwupoziomowy charakter: pod warstwą pierwszej powieści - realistycznej, kryje się druga, głębsza - alegoryczna, którą powinien odczytać czytelnik. Zmusza go do tego również narrator, który stara się być obiektywny, nie komentuje wydarzeń, nie wartościuje postaci, pobudzając czytelnika do oceny i interpretacji przedstawionych faktów. Postawy bohaterów powieści i wydarzenia mają charakter uniwersalny, są bardziej wieloznaczne niż wskazywałyby na to czas i miejsce akcji.

W powieści parabolicznej, mimo rozwiniętej fabuły, realia podlegają rygorystycznej selekcji ze względu na nadrzędny sens utworu. Ukazane tu postaci i zdarzenia są przykładami sytuacji egzystencjalnych czy historycznych, które już się pojawiły, bądź mogą pojawić się w przyszłości. Zasadą kompozycyjną powieści paraboli jest opisywanie pewnych problemów za pomocą innych (np. motto w Dżumie Alberta Camusa).

Typowe powieści paraboliczne w literaturze XX-wiecznej:

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]