Powrót z gwiazd
| Powrót z gwiazd | |
| Autor | Stanisław Lem |
| Miejsce wydania | Polska |
| Język | polski |
| Data I wyd. | 1961 |
| Wydawca | Czytelnik |
| Typ utworu | Powieść fantastyczno-naukowa |
Powrót z gwiazd – powieść Stanisława Lema, zaliczana do klasyki gatunku science fiction. Wydana po raz pierwszy w 1961 roku przez wydawnictwo "Czytelnik".
Spis treści |
Opis fabuły[edytuj]
Załoga statku kosmicznego „Prometeusz” wraca na Ziemię po 10 latach czasu pokładowego z wyprawy badawczej w okolice gwiazdy Fomalhaut. W tym czasie na Ziemi z powodu zjawiska dylatacji czasu upłynęło 127 lat. Powrotowi wyprawy towarzyszy zupełny brak zainteresowania. Główny bohater, kosmonauta Hal Bregg, zastaje społeczeństwo ziemskie całkowicie odmienione. Niesamowity postęp techniczny spowodował, że wyeliminowano z życia wszystkie zagrożenia. Nauczono się np. neutralizować przeciążenie i bezwładność, dzięki czemu nie ma ofiar wypadków komunikacyjnych. Każdy człowiek żyje w dobrobycie, czas wypełnia rozrywkami, pracę wykonują roboty i automaty. Zmieniły się obyczaje, nawet w sferze osobistej – małżeństwa są zawierane na okres próbny, posiadanie dzieci jest możliwe po zaliczeniu przez małżonków egzaminu państwowego. Panuje powszechny kult młodości i przedłużania życia poprzez operacje odmładzające. Za pomocą betryzacji – zabiegu chemicznego na mózgu wykonywanego w dzieciństwie, zarówno na ludziach, jak i na wybranych zwierzętach – wyeliminowano agresywne instynkty. Zlikwidowano wojny, stworzono cywilizację pozbawioną lęku. Spowodowało to jednak, że ludzie stracili również skłonność do ryzyka (nie uprawiają nawet sportów wyczynowych) i uważają teraz loty w kosmos za niepotrzebne. Uczestnicy wyprawy badawczej, w której brał udział Hal, są jedynymi osobami na planecie niepoddanymi temu zabiegowi.
Główna oś fabularna dzieła to opowieść o alienacji i szoku kulturowym pierwotnego w swych instynktach bohatera w konfrontacji z konsumpcyjnym i zniewieściałym społeczeństwem przyszłości. Jest to także historia powtórnego wrastania w rodzinną planetę astronauty oderwanego od Ziemi i swoich czasów przez wyprawę międzygwiezdną.
Bohaterowie[edytuj]
- Hal Bregg – główny bohater, astronauta „Prometeusza”
- Eri – kobieta, w której zakochuje się Bregg
- Olaf – przyjaciel Bregga z „Prometeusza”; w związku z niemożnością zaadaptowania się w nowej rzeczywistości, pod koniec powieści decyduje się na udział w kolejnej ekspedycji kosmicznej
Ocena dzieła[edytuj]
Powieść można odczytać jako ostrzeżenie przed eksperymentami społecznymi i sztucznym uszczęśliwianiem na siłę społeczeństwa. Utwór stawia również pytania o cel i sens załogowych, dalekich wypraw kosmicznych.
Fabuła książki ma błędy, np. w scenie zderzenia glidera z autem, pojazdy są uszkodzone, pomimo tego, że glider miał wbudowany absorber (tzw. "czarną skrzynkę" wyzwalającą "ładunek antypola"), który w 100% miał pochłaniać energię wyzwoloną w chwili zderzenia. Bohater twierdzi również w rozdziale III, że Fomalhaut to układ gwiazd, oddalony o 23 lata świetlne od Ziemi, podczas gdy w rzeczywistości jest to najjaśniejsza gwiazda Ryby Południowej, oddalona od Ziemi o 25 lat świetlnych. W rozdziale V, i w innych, mówi o eksploracji wokół Arktura w ramach tej samej wyprawy. Problem polega na tym, że Fomalhaut i Arktur leżą w zupełnie innych częściach nieba.
Adaptacje[edytuj]
Na podstawie powieści Lem wspólnie z Janem Józefem Szczepańskim napisał scenariusz filmowy dla reżysera Aleksandra Forda, jednak z braku funduszy film nie powstał[1].
Komiks[edytuj]
Komiksowa adaptacja powieści ukazywała się w latach 1976–1977 na łamach tygodnika „Wiadomości Wrocławskie”, narysowana przez K. Wójcika[2].
Miejsce na Ziemi[edytuj]
Polski pisarz science–fiction Marek Oramus napisał dedykowane Stanisławowi Lemowi opowiadanie Miejsce na Ziemi, zawierające opis dalszych dziejów Hala Bregga i Eri. Opowiadanie ukazało się w „Nowej Fantastyce” w 1999 roku, a także w książce M. Oramusa Bogowie Lema wydanej przez Wydawnictwo Kurpisz w 2007 roku[3].
Przypisy
- ↑ Rozczarowania filmowe. W: Stanisław Bereś: Tako rzecze... Lem. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2002, s. 161-162. ISBN 83-08-03245-1.
- ↑ Powrót z gwiazd. W: Wojciech Orliński: Co to są sepulki? Wszystko o Lemie. Kraków: Znak, 2007, s. 178. ISBN 9788324007981.
- ↑ Moje spotkania z Lemem. W: Marek Oramus: Bogowie Lema. Przeźmierowo: Wydawnictwo Kurpisz, 2006, s. 20-21. ISBN 978-83-89738-92-9.
Bibliografia[edytuj]
- Antoni Smuszkiewicz: Stanisław Lem. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 1995, s. 70-72, seria: Czytani dzisiaj. ISBN 83-7120-184-2.
- Andrzej Stoff: Powieści fantastyczno–naukowe Stanisława Lema. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 91-100. ISBN 83-01-05044-6.
Linki zewnętrzne[edytuj]
|
|||||||||||||||||||||||
