Powstanie zabajkalskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powstanie zabajkalskie
Farewell Europe!.PNG
Zsyłka na Sybir przedstawiona na obrazie Pożegnanie Europy Aleksandra Sochaczewskiego
Czas 24–28 czerwca 1866
Miejsce Kraj Zabajkalski
Terytorium Syberia, Imperium Rosyjskie
Wynik zwycięstwo Rosjan
Strony konfliktu
polscy zesłańcy  Imperium Rosyjskie
Dowódcy
Narcyz Celiński,
Gustaw Szaramowicz
nieznany
Siły
około 700 tysiące
Straty
300 zabitych,
pozostali zabrani do niewoli
nieznane

Powstanie zabajkalskie – powstanie polskich zesłańców na katorgę, które wybuchło 24 czerwca 1866 roku w Kraju Zabajkalskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Organizatorami powstania zbrojnego byli polscy zesłańcy, budujący drogę niedaleko granicy chińskiej nad jeziorem Bajkał. Utworzyli oni organizację Syberyjski Legion Wolnych Polaków i rozpoczęli działania zaczepne przeciwko wojskom rosyjskim. W jego skład wchodzili głównie byli uczestnicy powstania styczniowego. Przywódcami powstania zostali Narcyz Celiński i Gustaw Szaramowicz,  Leopold Eliaszewicz oraz Kazimierz Arcimowicz. Powstańcy (ok. 700 osób) byli słabo uzbrojeni i pozbawieni wsparcia innych zesłańców. 28 czerwca zostali rozgromieni i rozproszeni w bitwie pod Miszychą[1]. Część z nich próbowała się przedostać ku granicy chińskiej, jednak zostali schwytana przez Kozaków. Czterystu jego uczestnikom, którzy przeżyli, obostrzono wymiar kary. 19 listopada 1866 ogłoszono wyrok: na karę śmierci skazano siedmiu przywódców powstania. Ostatecznie rozstrzelano jedynie czterech z nich: Narcyza Celińskiego, Gustawa Szaramowicza, Władysława Kotkowskiego i Jakuba Reinera. Przed wykonaniem wyroku skazańcy napisali listy do swoich rodzin. Listy te jednak nigdy nie dotarły do adresatów. Władze rosyjskie wysłały je najpierw do Petersburga, gdzie Aleksander II wydał polecenie niedoręczenia ich osobom, dla których były przeznaczone.

Wyrok wykonano 27 listopada 1866 w Irkucku na przedmieściu Uszakowka, za rogatką "jakucką", u podnóża gór w pobliżu rzeki Angary.

Kornel Ujejski na wieść o krwawym stłumieniu tego powstania i egzekucji jego przywódców napisał wiersz Na zgon rozstrzelanych w Irkucku.

Walki polskich zesłańców zostały upamiętnione po 1990 na jednej z tablic na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem "POWSTANIE ZABAJKALSKIE CZERWIEC 1866".

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]