Poznań

Poznań
Panorama centrum miasta, Ratusz, Stary Browar, Teatr Wielki, Odwach
Herb Poznania Flaga Poznania
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Aglomeracja	poznańska
Data założenia	X wiek
Prawa miejskie	23 kwietnia 1253
Prezydent	Ryszard Grobelny
Powierzchnia	261,91 km²
Wysokość	50-154 m n.p.m.
Populacja (31.12.2012) • liczba ludności • gęstość	550 742 2 103 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 61
Kod pocztowy	60-001 do 61-890
Tablice rejestracyjne	PO
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Poznań
Położenie na mapie Polski Poznań
52°24′30.6″N 16°56′3.4″E
TERC (TERYT)	3064011
SIMC	0969400
Hasło promocyjne: POZnan* *Miasto know-how
Urząd miejski plac Kolegiacki 17 61-841 Poznań
Multimedia w Wikimedia Commons
Poznań w Wikipodróżach
Wiadomości w Wikinews
Poznań w Wikicytatach
Hasło Poznań w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.

Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce (550,7 tys. mieszkańców) i siódme pod względem powierzchni (262 km²). Poznań jest powiązany ekonomicznie i komunikacyjnie z otaczającym go powiatem poznańskim oraz gminami Oborniki, Skoki, Szamotuły i Śrem, tworząc razem z nimi aglomerację poznańską zamieszkałą przez ponad 1 mln osób. Miasto jest ośrodkiem przemysłu, handlu, logistyki i turystyki. Funkcjonują tu Międzynarodowe Targi Poznańskie – największe i najstarsze centrum wystawiennicze w Polsce. Poznań to ośrodek akademicki, naukowy i kulturalny. W 27 szkołach wyższych studiuje łącznie 130,2 tys. osób. Działają tu m.in.: opera, filharmonia, balet, teatry, kina, muzea, galerie sztuki, orkiestry i zespoły folklorystyczne.

Poznań był jednym z ośrodków stołecznych i religijnych państwa Piastów w X i XI wieku, w przeszłości pełnił funkcję siedziby władców Polski. Jest jedynym z najstarszych lokowanych miast w Polsce – nadanie praw miejskich w 1253 r. W poznańskiej katedrze pochowani są pierwsi władcy Polski – Mieszko I oraz Bolesław I Chrobry. Na wyspie Ostrów Tumski mieści się siedziba kurii archidiecezji poznańskiej. Stolica Wielkopolski była jednym z miast królewskich Korony Królestwa Polskiego. W 2008 r. zespół najstarszych dzielnic miasta uznano za pomnik historii.

Patronami miasta Poznania są: św. Piotr i św. Paweł, a święto miasta jest obchodzone 29 czerwca.

Położenie

Poznańskie Stare Miasto z lotu ptaka

Poznań znajduje się w środkowo-zachodniej Polsce, w środkowej części województwa wielkopolskiego. Miasto położone jest na obszarze trzech mezoregionów fizjograficznych: zachodnia część na Pojezierzu Poznańskim, wschodnia na Równinie Wrzesińskiej, a najstarsza część miasta znajduje się na dnie zorientowanego wzdłuż osi północ-południe Poznańskiego Przełomu Warty. Te trzy obszary są częściami makroregionu Pojezierze Wielkopolskie.

Poznań położony jest w dolinie rzeki Warty, a także w dolinach mniejszych cieków: Bogdanki, Cybiny i Głównej.

Według danych z 1 stycznia 2012 r. powierzchnia miasta wynosi 261,91 km². Rozciągłość granic administracyjnych Poznania na osi północ-południe wynosi ok. 23 km, a na osi wschód-zachód ok. 24 km.

Poznań stanowi centralną część aglomeracji poznańskiej. Miasto graniczy z 11 gminami powiatu poznańskiego, w tym z dwoma miastami – Luboniem i Swarzędzem.

Środowisko naturalne

Widok na Wartę z Mostu Dębińskiego w Poznaniu

Dawny port rzeczny w Poznaniu

Zachodni kraniec Jeziora Maltańskiego w Poznaniu

Ukształtowanie terenu i geologia

Ponad 56% obszaru Poznania znajduje się na terenach wysoczyznowych, położonych powyżej 80 m n.p.m. – około 36% powierzchni na wyższych terasach rzecznych oraz w obrębie rynien glacjalnych, a ok. 8% na terasie zalewowej doliny Warty. Najwyżej położonym punktem na terenie miasta jest Góra Moraska (154 m n.p.m.), która znajduje się w jego północnej części. Najniższej położnym obszarem jest dolina Warty (50 m n.p.m.). Teren Poznania i jego okolic charakteryzuje się rzeźbą pochodzenia letniczego, skamieniałego.

Większość powierzchni miasta pokryta jest warstwami utworów glacjalnych moreny ablacyjnej i dennej stadiału poznańskiego zlodowacenia bałtyckiego. W większości są to gliny piaszczyste lub piaski lodowcowe, dlatego w rejonie Poznania przeważają gleby piaszczyste i gliniasto-piaszczyste. Tylko na dolnych terasach doliny Warty na powierzchni występują trzeciorzędowe iły facji poznańskiej (tzw. iły poznańskie).

Stosunki wodne

Poznań położony jest w zlewni Warty i jej dopływów: Bogdanki, Cybiny, Głównej, Głuszynki-Kopli, Strumienia Junikowskiego i Różanego Potoku.

Miasto posiada kilka większych jezior oraz kilkadziesiąt mniejszych zbiorników wodnych, zarówno pochodzenia naturalnego, jak i utworzonych sztucznie na terenach rekreacyjnych. Naturalne jeziora polodowcowe to Jezioro Kierskie i Strzeszyńskie, natomiast największymi zbiornikami sztucznymi są:

Rusałka w dolinie Bogdanki; Jezioro Maltańskie na rzece Cybinie; Staw Olszak; Staw Browarny; Staw Młyński Staw Antoninek; staw Kajka w zlewni rzeki Głównej; Staw Baczkowski, Staw Rozlany, Stara Baba, Staw Kachlarski oraz Głęboki Dół w dolinie Strumienia Junikowskiego.

Kilka mniejszych zbiorników istnieje także w zlewniach potoku Czapnicy i Różanego Potoku, a także w Dębinie. Duża liczba stawów znajduje się też na obszarach parkowych (np. w Parku Sołackim czy w Nowym Zoo).

Klimatogram dla Poznania
St	Lu	Ma	Kw	Ma	Cz	Li	Si	Wr	Pa	Li	Gr
24   1 -5	29   1 -5	26   7 -1	41   12 3	47   20 8	54   23 11	81   24 14	66   23 13	45   19 9	38   13 5	23   6 1	39   3 -2
Temperatury w °C Opad całkowity w mm Źródło: BBC Weather
Na jednostki imperialne St Lu Ma Kw Ma Cz Li Si Wr Pa Li Gr     0.9   34 23     1.1   34 23     1   45 30     1.6   54 37     1.9   68 46     2.1   73 52     3.2   75 57     2.6   73 55     1.8   66 48     1.5   55 41     0.9   43 34     1.5   37 28 Temperatury w °F Opad całkowity w calach

Na obszarze Poznania silnie zmieniono sieć hydrograficzną. Nie tylko zredukowano liczbę odnóg Warty, ale również zasypywano małe cieki, a niektóre, jak dolny bieg Bogdanki, Segankę czy Wierzbak wprowadzono do kanalizacji miejskiej. Mimo to dna dolin tych dopływów nadal stanowią kliny zieleni.

Na terenie Poznania znajdują się bogate zasoby wód podziemnych w warstwach trzecio- i czwartorzędowych. Należy do nich Wielkopolska Dolina Kopalna, stanowiąca strategiczny rezerwuar wody pitnej. Stwierdzono również występowanie termalnych wód artezyjskich o temperaturze 45–51 °C, znajdujących się na głębokościach 1100–1300 m, oraz wód termalnych bogatych w substancje mineralne o temperaturze 150 °C na głębokości 4000 m.

Klimat

W Poznaniu przeważają wpływy mas powietrza polarnomorskiego, napływającego znad Oceanu Atlantyckiego. Znacznie mniejsze znaczenie mają masy powietrza polarno-kontynentalnego oraz zwrotnikowego. W rejonie Poznania najczęściej występują wiatry zachodnie o prędkościach od 2 do 10 m/s. Rejon Poznania należy do obszarów o najmniejszych opadach w Polsce. Na podstawie danych z lat 1971−2000 obliczono, że średnioroczna wysokość opadu atmosferycznego wynosi 634 mm, przy największym średnim miesięcznym opadzie w lipcu (76 mm). Najniższa średnia miesięczna temperatura powietrza w Poznaniu wynosi −1,0 °C dla stycznia. Najwyższa średnia miesięczna temperatura powietrza wynosi 18,2 °C dla lipca.

Przyroda

Rezerwat przyrody Meteoryt Morasko – staw w kraterze

Park Sołacki w Poznaniu

Wejście główne na poznańską Cytadelę

System przyrodniczy miasta opiera się na pierścieniowo-radialnym układzie terenów zieleni w formie klinów odchodzących od centrum w kierunku peryferii. Wyróżnia się pięć klinów zieleni:

• wschodni w Dolinie Cybiny, rozpoczynający się kompleksem rekreacyjnym nad Jeziorem Maltańskim;
• północny w Dolinie Warty, rozpoczynający się w okolicach Szeląga;
• zachodni w Dolinie Bogdanki, rozpoczynający się Parkiem Sołackim i Wodziczki;
• południowo-zachodni, w którego skład wchodzą kompleks leśny na południowo-zachodnich rubieżach miasta wraz z Laskiem Marcelińskim, ogródkami działkowymi i zielenią na Cmentarzu Junikowskim, zieleń zlokalizowana wzdłuż cieków Strumień Junikowski i Górczynka oraz nad tzw. Szachtami;
• południowy w Dolinie Warty, rozpoczynający się terenami sportowo-rekreacyjnymi na południe od ul. Królowej Jadwigi.

System klinów uzupełniany jest przez pierścieniowy układ terenów zieleni, na który składają się zespoły parków w pasie tak zwanych plant (Ring Stübbena) oraz zieleń znajdująca się na terenie pierścienia fortów. Zwornikiem systemu klinowego miasta jest Park Cytadela, w pobliżu którego zaczynają się aż trzy z nich (wschodni, północy i zachodni).

Na terenie Poznania znajduje się 4082 ha lasów, z czego 2640 ha jest pod zarządem miasta, a 1156 ha to lasy państwowe. Łąki i pastwiska zajmują obszar 645 ha, a parki i zieleńce mają powierzchnię 552 hektarów. Tereny zieleni zajmują łącznie ponad 70 km², co stanowi 27% powierzchni miasta.

Ochrona przyrody

W celu ochrony najcenniejszych walorów przyrodniczych miasta ustanowiono dwa rezerwaty przyrody: Meteoryt Morasko i Żurawiniec oraz obszar chronionego krajobrazu Dolina Cybiny. Dodatkowo samorząd miasta utworzył użytki ekologiczne: Fort V, Wilczy Młyn, Główna, Olszak I, Traszki Ratajskie, Bogdanka I i II oraz Strzeszyn. Ze względu na występowanie siedlisk nietoperzy ochroną w ramach Sieci Natura 2000 objęto zabytkowe fortyfikacje Twierdzy Poznań. W granicach administracyjnych miasta znajdują się również fragmenty większych obszarów objętych Siecią Natura 2000 – Biedrusko oraz Dolina Samicy.

W okolicach Poznania znajdują się ponadto park narodowy i trzy parki krajobrazowe: Puszcza Zielonka, Promno oraz Rogaliński Park Krajobrazowy.

Nazwa miasta

Koziołki na wieży poznańskiego ratusza

Studzienka Bamberki w Poznaniu

Dla zachowania tradycji przy uroczystych okazjach używana jest nazwa Stołeczne Miasto Poznań.

Poznań jako ośrodek życia politycznego jest jednym z pierwszych polskich miast, odnotowanych na kartach historii. Ponieważ w owych czasach łacina była językiem używanym przez wykształconą część społeczeństwa, są to zapisy w formie zlatynizowanej. Pierwszy znany zapis znajduje się w kronice Thietmara pod rokiem 970 w formie episcopus Posnaniensis (biskup poznański). W tej samej kronice pod rokiem 1005 znajdujemy określenie ab urbe Posnani (z miasta Poznania). Miasto w formie Poznan notuje Gall Anonim w swojej Kronice polskiej spisanej w latach 1112–1116.

Jako nominativus Poznań pojawia się w 1236 jako Posnania i 1247 jako Poznania. Poza tym istnieją zapisy z 1146 i 1244 r. w formie in Poznan, które pozwalają na wysnucie wniosku, że nazwa Poznań nie zmieniła się na przestrzeni dziejów.

Obecnie językoznawcy zgadzają się, że nazwa Poznań wywodzi się od imienia Poznan. Utworzono ją poprzez dodanie do imienia Poznana przyrostka -j, który jeszcze w czasach przedpiśmiennych zlał się z poprzedzającą go literą n zmiękczając ją do współczesnego ń.

O ile wyjaśnienie nazwy nie nastręcza naukowcom problemu, samo imię Poznan nie jest do końca jasne. Źródła historyczne nie dostarczają informacji o osobie, której imieniem nazwano gród nad Wartą. Nie jest też pewne, czy to słowiańskie imię wywodzące się od czasownika „poznać” należy do tzw. grupy imion imiesłowowych, takich jak Miłowan i Biegan, czy też powstało jako skrócenie imienia dwuczłonowego np. Poznamir.

Zobacz również: Fakty związane z nazwą miasta

Historia

Poznań w 1617 r.

Pozostałości murów miejskich w Poznaniu

Litografia z 1833 r. – po prawej Pałac Górków, na środku dawne kolegium jezuickie, po lewej w tle kościół Bernardynów

Pomnik Ofiar Czerwca 1956 w Poznaniu

Pierwsze ślady ludzi na terenie dzisiejszego Poznania pochodzą z okresu około 8900–8000 roku p.n.e. Byli to łowcy reniferów. Względnie stałe osady powstały na przełomie V i IV tysiąclecia p.n.e. Około 2200 p.n.e. na tych ziemiach pojawiła się ludność indoeuropejska, z V wieku n.e. pochodzą ślady osadnictwa niezaprzeczalnie słowiańskiego, zaś w VIII wieku pojawili się tu Polanie. Z tego okresu pochodzi też prawdopodobnie gród na Ostrowie Tumskim, który stał się zaczątkiem dzisiejszego miasta. W X wieku gród znalazł się pod panowaniem Piastów, którzy uczynili go jednym z ośrodków stołecznych w swoim państwie obok Gniezna, Giecza i Ostrowa Lednickiego.

Pierwotnie miasto leżało nad brzegiem Cybiny i prawym brzegiem Warty. Na pobliskim wzgórzu stała tam wówczas świątynia pogańska i zamek książęcy. Poznań wiąże się również z początkami państwowości polskiej. Jest to jedno z hipotetycznych miejsc chrztu Mieszka I w 966. W 968 swą siedzibę umieścił tu Jordan, pierwszy biskup Polski. W czasach panowania Bolesława Chrobrego był to także gród o bardzo ważnym znaczeniu militarnym. Gall Anonim w swojej Kronice polskiej spisanej w latach 1112–1116 we fragmencie opisującym polskie siły bojowe rozmieszczone w poszczególnych grodach notuje, że Bolesław miał w Poznaniu "1300 pancernych i 4000 tarczowników". Funkcje stołeczne gród pełnił do 1039, gdy został – wraz z innymi miastami Wielkopolski i Śląska – spalony przez Brzetysława I. Co prawda Poznań stracił swe znaczenie polityczne, jednak nadal pozostał prężnym ośrodkiem gospodarczym. Kolejny okres rozkwitu przypada na czas rozbicia dzielnicowego, gdy gród stał się stolicą wielkopolskiej linii Piastów. Jej przedstawiciele, książęta Przemysł I i Bolesław Pobożny w 1253 lokowali miasto na lewym brzegu na prawie magdeburskim. Prace zapoczątkowane przez ojca kontynuował jeszcze Przemysł II, który jako pierwszy od 200 lat władca koronował się w Gnieźnie na króla Polski, a za swą siedzibę obrał Poznań. Jego rezydencją stał się zamek książęcy ojca na Wzgórzu Przemysła. Po jego tragicznej śmierci (w 1296 r.) w rozwoju miasta nastąpił chwilowy zastój. Do dziś można jeszcze znaleźć pozostałości murów miejskich.

Kolejny pomyślny okres w historii Poznania rozpoczęło wstąpienie na tron Władysława Jagiełły. Otwarcie szlaku łączącego Litwę z władca Europą władca oraz zamknięcie dla polskich towarów Gdańska sprawiły, że Poznań stał się węzłem, w którym przecinały się szlaki handlowe. Z czasem wokół miasta rozwinęła się sieć konkurujących z nim miasteczek, należących głównie do duchowieństwa i szlachty, tworzących razem z Poznaniem prężnie rozwijającą się konurbację.

Trwające kilkaset lat korzystne warunki dla rozwoju miasta przerwał w 1655 potop szwedzki. W krótkim okresie pokoju, który po nim nastąpił, Poznań usiłował się podnieść, ale kolejne konflikty zbrojne, jak wielka wojna północna, wojna o sukcesję polską, wojna siedmioletnia oraz konfederacja barska sprawiły, że miasto pustoszyły różne armie. Nadzieję na pokój przyniosła dopiero elekcja Stanisława Augusta Poniatowskiego, lecz również na początku jego panowania o miasto walczyli barzanie z wojskami pruskimi, a następnie rosyjskimi, które opuściły miasto dopiero w 1775 roku.

Kilka kolejnych lat to kolejny okres pomyślności, związany z działalnością Komisji Dobrego Porządku i reformami Sejmu Czteroletniego. Jednak zostały one zniweczone przez konfederację targowicką i II rozbiór Polski, w wyniku którego Poznań znalazł się pod panowaniem pruskim.

W pierwszym okresie pruskiego panowania, nowe władze dokonały integracji konurbacji w jeden organizm miejski oraz tworząc podstawy do rozbudowy Poznania w kierunku zachodnim. Klęska Prus i zwycięskie powstanie w 1806 uczyniły Poznań jednym z głównych miast Księstwa Warszawskiego. Trwające jednak wojny napoleońskie nie sprzyjały rozwojowi miasta. Po klęsce Napoleona w wyniku ustaleń Kongresu Wiedeńskiego Poznań znalazł się ponownie, od 1815 roku pod Pruskim panowaniem, tym razem jako stolica autonomicznego Wielkiego Księstwa Poznańskiego.

W nowym ładzie pokongresowym Poznań staje się miastem frontowym Prus. Bardzo szybko bo już w 1828 roku władze ustanawiają w mieście twierdzę która miałaby chronić Prusy przed atakiem ze wschodu. Podjęcie decyzji o fortyfikacji Poznania ukierunkowuje jego rozwój aż do końca XIX w. Rozbudowa miasta podporządkowana jest funkcji obronnej. W wyniku tego Poznań staje się miastem peryferyjnym, omijają go procesy intensywnej urbanizacji i industrializacji jakie zachodzą w wielu miastach kontynentu. Miasto okala ścisły gorset fortyfikacji niepozwalający na rozwój przestrzenny, a liczne tereny wewnątrz murów zarezerwowane są na cele wojskowe (koszary, place manewrowe, składy artylerii). Mimo formalnej autonomii regionu polityka pruska prowadzi do wypierania ludność polskiej Poznania i Wielkopolski z życia społecznego i gospodarczego. Wyrazem niezadowolenia społeczności polskiej jest poparcie powstania listopadowego w 1830 roku oraz zrywy zbrojne z 1846 i 1848 roku. W wyniku tego najpierw władze pruskie drastycznie ograniczają autonomię a później w 1848 roku ją całkowicie znoszą. Poznań staje się stolicą prowincji.

Brak możliwości siłowej walki z zaborcą doprowadza do powstania nowego rodzaju oporu: pracy organicznej. Polacy w celu przeciwdziałania wypieraniu ich z życia społecznego zaczynają się samoorganizować. Powstają organizacje które za cel mają kultywowanie polskości czy rozwój nauki. Z fundacji prywatnej lub społecznej zaczynają powstawać nowoczesne instytucje publiczne których władze pruskie nie mogły zapewnić lub celowo ograniczały Polakom do nich dostęp. W latach 1822-1828 z fundacji hrabiego Edwarda Raczyńskiego powstaje pierwsza publiczna biblioteka na ziemiach zaboru pruskiego. Następnie w latach 1838-42 utworzona przez Polaków Spółka Akcyjna Bazar buduje hotel który staje się centrum polskiego życia społeczno-kuluralnego w Poznaniu. Wobec braku wyższego szkolnictwa w mieście polska elita powołuje w 1857 roku do życia Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Staje się ono substytutem uniwersytetu, prężnie prowadząc badania naukowe między innymi nad historią Polski. W związku z ograniczeniami dotyczącymi wystawiania polskich sztuk w Teatrze Miejskim w roku 1875 po długoletnich staraniach wybudowany zostaje ze składek teatr.

Architektura i urbanistyka

Centrum Poznania widziane z prawego brzegu Warty

Ulica Święty Marcin w Poznaniu

Plac Wolności w Poznaniu

Warunki naturalne zlewisk rzek Warty i Cybiny były głównym czynnikiem kształtującym strukturę funkcjonalno-przestrzenną. W średniowieczu warowny gród książęcy Poznań znajdował się na Ostrowie Tumskim. W 1253 roku lokowano Poznań w innym miejscu, na zachodnim brzegu Warty, gdzie obecnie znajduje się ok. 60% potencjału współczesnego miasta, średniowieczne Stare Miasto oraz XIX-wieczne śródmieście. Wschodnia część Poznania została włączona w granice miasta po 1900 roku.

W roku 2008 Poznań – historyczny zespół miasta uznano za pomnik historii. Obejmuje on Stare Miasto oraz obszar na północ od ul. Królowej Jadwigi i ul. Towarowej, na południe od ul. Północnej, między linią kolejową a Wartą, a także południową część Ostrowa Tumskiego, Zagórze oraz Fort Winiary (Park Cytadela).

Obszar miasta rozdziela dolina rzeki Warty. W Poznaniu ponad Wartą wzniesiono 7 mostów drogowych oraz 3 mosty kolejowe, natomiast nad Cybiną – 2 mosty drogowe oraz 2 mosty kolejowe.

Najwyższym wieżowcem w mieście jest Collegium Altum o 22 kondygnacjach i całkowitej wysokości wraz z masztem 103,35 m. Budynek pełni funkcję ośrodka edukacyjnego dla Uniwersytetu Ekonomicznego.

W Poznaniu znajduje się układ fortyfikacji zbudowanych w XIX i na początku XX wieku, zwany Twierdzą Poznań, będącym trzecim co do wielkości system tego typu w Europie. Zachowało się 15 z 18 fortów i szereg obiektów wspomagających, umieszczonych w pierścieniu o średnicy 9,5 km oraz obwodzie 30 km. Na terenie miasta istnieje też kilka reliktów twierdzy poligonalnej z pocz. XIX w., która pozostawiła trwały ślad w postaci układu ulic i parków miejskich.

Gospodarka

Międzynarodowe Targi Poznańskie – widok z Mostu Dworcowego

Poznań należy do największych ośrodków gospodarczych w kraju. Stanowi centrum przemysłu, handlu, logistyki i turystyki biznesowej.

Miasto zaliczane jest do najbardziej atrakcyjnych miejsc do inwestowania w Polsce. Według informacji podawanych przez inwestorów szacuje się, że wartość skumulowanych bezpośrednich inwestycji zagranicznych w latach 1990–2010 wyniosła w Poznaniu 6,6 mld USD.

W 2010 r. wielkość produktu krajowego brutto wytworzonego w Poznaniu wyniosła 40,2 mld zł, co stanowiło 2,8% PKB Polski. Wyższy wynik osiągnięto jedynie w Warszawie (13,5%) i Krakowie (3,0%), a zbliżony w konurbacji górnośląskiej (2,8%) i w Trójmieście (2,7%).

Według zewnętrznych ocen przeprowadzanych przez agencję ratingową Moody’s Investors Service, pod względem wiarygodności dla inwestorów Poznań nieznacznie ustępuje znacznie większej Warszawie. W 2011 r. miasto otrzymało ocenę na poziomie A3 z prognozą stabilną. Oznacza ona, że Poznań posiada bardzo wysoką zdolność do wywiązywania się z zaciągniętych zobowiązań finansowych, a wiarygodność ta nie powinna ulec zmianie w najbliższym czasie.

Centrum targowe

Poznań jest najstarszym ośrodkiem targowym funkcjonującym we współczesnej formie. Targi Poznańskie powołano do życia w 1921 r. Osiem lat później odbyła się na nich największa wystawa dwudziestolecia międzywojennego w Polsce – Powszechna Wystawa Krajowa. Prezentowała ona dokonania pierwszego dziesięciolecia odrodzonego po zaborach kraju. Obecnie Międzynarodowe Targi Poznańskie to największy w kraju i jeden z większych w Europie ośrodków targowych. Dysponują one ponad 110 tys. m² powierzchni wystawienniczej zlokalizowanej w 16 pawilonach oraz blisko 35 tys. m² powierzchni ekspozycyjnej na terenie otwartym. Tereny targowe obejmują obszar 23 hektarów. Według międzynarodowego rankingu, przeprowadzonego przez niemieckie zrzeszenie przedsiębiorstw targowych, MTP zajmują 42. miejsce na świecie i 30. miejsce w Europie (wg powierzchni wystawienniczej w styczniu 2012 r.).

W 2011 r. na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich odbyło się ponad 80 imprez targowych, w których uczestniczyło 10,1 tys. wystawców z 73 krajów świata. Wykupili oni łącznie 315,1 tys. m² powierzchni wystawienniczej, a imprezy targowe odwiedziło 436,0 tys. zwiedzających. Wszystkie wydarzenia zorganizowane na MTP w 2011 r. (targi, konferencje, kongresy i koncerty) odwiedziło łącznie ponad 1 mln osób.

Na Targach Poznańskich zlokalizowane jest Poznańskie Centrum Kongresowe (Poznań Congress Center). Głównym obiektem centrum jest trzypoziomowy Pawilon 15 o powierzchni 13 tys. m². Największe z pomieszczeń – reprezentacyjna Sala Ziemi – gościć może jednorazowo 2 tys. osób. PCC przystosowane jest do organizacji kongresów i eventów dla ponad 11 tys. uczestników.

Transport

W Poznaniu zbiega się 5 dróg krajowych (w tym autostrada) oraz 4 drogi wojewódzkie. Poznański Węzeł Kolejowy, przez który przebiega 8 linii kolejowych, jest jednym z największych i najruchliwszych w kraju. Znajdujące się w mieście lotnisko obsłużyło w 2012 r. blisko 1,6 mln pasażerów.

Transport drogowy

Autostrada A2 w pobliżu węzła „Poznań Luboń”

W poznańskim węźle drogowym zbiega się 5 dróg o znaczeniu krajowym: nr 5, nr 11, nr 92, autostrada A2 oraz droga krajowa nr 32 kończąca swój bieg w podpoznańskim Stęszewie. Autostrada A2 ma status trasy europejskiej E30, natomiast droga krajowa nr 5 – trasy E261. Na terenie Poznania swój bieg kończą również 4 drogi wojewódzkie: nr 184, nr 196, nr 307 i nr 430. Poznań ma bezpośrednie połączenie autostradowe zarówno z krajami Europy Zachodniej, jak i ze stolicą kraju.

W 2012 r. pod Poznaniem otwarto dwie nowe trasy ekspresowe kończące swój bieg na miejskim odcinku autostrady A2 – dwa fragmenty (z trzech) Zachodniej Obwodnicy Poznania w ciągu drogi ekspresowej S11 (od węzła „Poznań Zachód” do węzła „Poznań Tarnowo Podgórne” oraz od węzła „Poznań Rokietnica” do węzła „Poznań Północ”), a także całą Wschodnią Obwodnicę Poznania w ciągu drogi ekspresowej S5 (od węzła „Poznań Wschód” do węzła „Gniezno Południe”). Po całkowitym zakończeniu tych inwestycji dotychczasowy przebieg dróg krajowych nr 5 i nr 11 zostanie zmieniony.

Układ drogowy miasta opiera się na promienisto-pierścieniowym systemie ulic. Składają się na niego pierścienie drogowe zwane ramami oraz promieniście rozchodzące się od centrum ulice wylotowe. W procesie kształtowania struktury urbanistycznej miasta wykształciły się trzy ramy komunikacyjne. Obecnie I rama oraz II rama istnieją w całości, zaś III rama fragmentarycznie. I rama ulokowana jest najbliżej centrum i pełni funkcję jego obwodnicy. II rama, na której opiera się większość ruchu tranzytowego oraz wewnątrzmiejskiego znajduje się na obierzach śródmieścia stanowiąc jego umowną granicę. Nieistniejąca jeszcze III rama komunikacyjna pomyślana została jako szybka wewnątrzmiejska obwodnica, która miałaby przejąć większość ruchu międzydzielnicowego oraz ciężki ruch docelowy. Jej powstanie zostało odłożone w czasie ze względu na olbrzymie koszty inwestycji. Budowę 36-kilometrowej bezkolizyjnej trasy ekspresowej otaczającej miasto wyceniono w 2008 r. na 9,14 mld złotych.

Wszystkie drogi publiczne w Poznaniu, z wyjątkiem autostrady, zarządzane są przez Zarząd Dróg Miejskich – jednostkę budżetową podległą prezydentowi miasta. Instytucja ta sprawuje opiekę nad 1927 ulicami o łącznej długości 1039 km, z których 85,6% (890 km) posiada utwardzoną nawierzchnię. Drogi krajowe mają długości 52 km, drogi wojewódzkie – 12 km, a drogi powiatowe – 269 km. Reszta to drogi gminne o całkowitej długości 705 km. ZDM zarządza również 136 obiektami inżynierskimi (20 mostów, 69 wiadukty, 35 przejść podziemnych, 12 kładek dla pieszych), ponad 45 tys. punktów świetlnych oraz kanalizacją deszczową o długości 430 km. Jednostka ta odpowiedzialna jest również za 290 sygnalizacji świetlnych, z których 243 podłączone są do Centrum Sterowania Ruchem. Poznańska Strefa Płatnego Parkowania dysponuje 9,4 tys. miejsc parkingowych obsługiwanych przez 423 parkomaty.

Miejski odcinek autostrady A2 mierzący 13 km (tzw. południowa obwodnica Poznania) zarządzany jest przez spółkę Autostrada Wielkopolska w imieniu Skarbu Państwa. Ze względu na wzmożony ruch panujący na autostradowej obwodnicy, do 2015 r. dobudowany zostanie trzeci pas jezdni w obydwu kierunkach.

Drogi przechodzące przez Poznań

Droga	Trasa
autostrada A2E30	Świecko – Poznań – Stryków (Łódź) – Konotopa (Warszawa) – dalej DK2 do Terespola (trasa E30 prowadzi przez Berlin do Cork w Irlandii oraz przez Mińsk i Moskwę do Omska w Rosji)
droga krajowa nr 5E261	Nowe Marzy (A1) – Bydgoszcz – Poznań – Leszno – Wrocław – Lubawka
droga krajowa nr 11	Kołobrzeg – Koszalin – Piła – Poznań – Ostrów – Kępno – Lubliniec – Bytom
droga krajowa nr 32	Gubinek – Zielona Góra – Sulechów – Wolsztyn – Stęszew – 5E261 Poznań
droga krajowa nr 92	Rzepin (A2) – Pniewy – Poznań – Września – Słupca – Konin – Kutno – Sochaczew – Mory (A2, S8, DK2)
droga wojewódzka nr 184	Poznań – Szamotuły – Ostroróg
droga wojewódzka nr 196	Poznań – Murowana Goślina – Wągrowiec
droga wojewódzka nr 307	Poznań – Buk – Opalenica – Nowy Tomyśl
droga wojewódzka nr 430	Poznań – Puszczykowo – Mosina

Pod Poznaniem na terenie powiatu poznańskiego przebiega również kilka dróg wojewódzkich które stanowią pewną alternatywę dla przejazdu przez miasto. Są to drogi: nr 431, nr 433 oraz nr 434.

Transport kolejowy

Poznański Węzeł Kolejowy w 2012 roku

Nowy dworzec kolejowy Poznań Główny (otwarcie – 29.05.2012)

Poznański Węzeł Kolejowy jest jednym z największych, najruchliwszych i mających największe znaczenie w kraju. W węźle zbiega się 8 linii kolejowych prowadzących w 9 kierunkach: do Warszawy, Ostrowa Wielkopolskiego, Wrocławia, Wolsztyna, Berlina, Szczecina, Piły, Wągrowca i Gniezna. Pięć z nich to linie znaczenia państwowego. W samym Poznaniu znajduje się 12 czynnych stacji i przystanków osobowych. Centralnym puntem węzła jest stacja Poznań Główny, gdzie krzyżuje się większość linii kolejowych przebiegających przez miasto. Odprawianych jest na niej średnio w ciągu doby 300 pociągów, a z dworca rocznie korzysta ponad 17 mln pasażerów. Obecnie trwa budowa Zintegrowanego Centrum Komunikacyjnego, które zostanie oddane do użytku w 2013 r. Kompleks składać się będzie z dworca kolejowego i autobusowego, parkingu dla 1500 samochodów oraz dużego centrum handlowego. Uzupełnieniem głównego układu torowego PWK jest system linii obwodowych pozwalający pociągom towarowym ominąć stacje Poznań Główny. We wschodniej części miasta, na obwodnicy kolejowej, znajduje się stacja towarowa Poznań Franowo, będąca drugą najbardziej obciążoną ruchem pociągów stacją rozrządową w Polsce. W rejonie Poznania funkcjonuje również 6 kolejowych terminali przeładunkowych.

Dzięki dogodnej lokalizacji Poznania w strukturze sieci kolejowej mieszkańcy miasta mają możliwość bezpośredniego dojazdu pociągami dalekobieżnymi do większości ważniejszych ośrodków w kraju. W stolicy Wielkopolski zatrzymują się pociągi międzynarodowe do Amsterdamu, Berlina i Moskwy, a także pociąg relacji Moskwa-Berlin-Paryż obsługiwany przez Koleje Rosyjskie. Do Poznania prowadzi sieć połączeń regionalnych i aglomeracyjnych dowożących mieszkańców województwa do pracy i szkoły. W godzinach szczytu pociągi te kursują co 30-60 minut. Większość składów regionalnych obsługiwana jest przez Przewozy Regionalne. Pociągi na trasach Poznań-Gołańcz, Poznań-Wolsztyn oraz Zbąszynek-Poznań-Kutno uruchamiane są przez spółkę samorządową Koleje Wielkopolskie. W grudniu 2012 r. wprowadzony został bilet aglomeracyjny pod nazwą „Bus-Tramwaj-Kolej – Jeden Bilet” umożliwiający wykupienie wspólnego biletu okresowego na komunikację miejską oraz trasy kolejowe do 30 km od Poznania.

Początki kolei żelaznych w Poznaniu sięgają I poł. XIX w. W 1848 r. uruchomiono linię kolejową Stargard-Poznań Jeżyce łączącą miasto ze Szczecinem.

Transport lotniczy

Wnętrze terminala T2 na poznańskim lotnisku

Miasto posiada międzynarodowy port lotniczy Poznań-Ławica. W marcu 2013 r. dolecieć można było z niego do 25 lotnisk zlokalizowanych głównie w krajach Europy Zachodniej. Dodatkowo w sezonie letnim 2013 z Poznania odlatywać będą samoloty czarterowe do 36 popularnych kurortów. W 2012 r. Ławica obsłużyła blisko 1,6 mln pasażerów, dzięki czemu uplasowała się na 6. pozycji w Polsce pod względem wielkości ruchu lotniczego. Od roku 2011 port lotniczy jest rozbudowywany. Wszystkie inwestycje zakończą się w 2013 r. Oprócz dwóch terminali pasażerskich (T2 – odloty i T3 – przyloty) na poznańskim lotnisku funkcjonuje również wydzielony terminal General Aviation (T1) oraz terminal cargo. W działającym na Ławicy ośrodku szkoleniowym Aero Poznań utworzono Europejskie Centrum Symulatorowe Cirrus Aircraft. Jest ono wyposażone w symulator lotu, który oddaje warunki identyczne z prawdziwym pilotowaniem samolotu. Do 2015 r. w północno-wschodniej części lotniska powstanie 34-metrowa nowa wieża kontroli ruchu lotniczego wraz z ośrodkiem radiokomunikacyjnym.

Na poznańskich Krzesinach znajduje się 31 Baza Lotnictwa Taktycznego, w której stacjonują myśliwce F-16. Sporadycznie lotnisko wykorzystywane jest również w cywilnym ruchu lotniczym (loty cargo).

Ponadto pod Poznaniem znajduje się pięć lądowisk sportowych. W Kobylnicy funkcjonuje ośrodek szkolenia Aeroklubu Poznańskiego (lotnisko Poznań-Kobylnica), a w Gądkach działa prywatny Airport Biernat (lądowisko Żerniki). W gminie Dopiewo znajduje się lądowisko Poznań-Zborowo oraz śmigłowcowe lądowisko Zakrzewo, natomiast w gminie Pobiedziska (na byłym lotnisku wojskowym) powstało lądowisko Poznań-Bednary.

Komunikacja publiczna

Podstawą transportu publicznego na terenie miasta jest 20 linii tramwajowych, które uzupełnia 51 linii autobusowych zwykłych oraz 1 pospieszna. W nocy komunikacja publiczna opiera się na 20 liniach autobusowych oraz jednej linii tramwajowej kursującej po trasie PST. Linie nocne kursują co 30 minut, a ich centralnym punktem przesiadkowym jest Rondo Kaponiera.

Poznański tramwaj Solaris Tramino

Poznański autobus Solaris Urbino 18

Pod koniec 2011 r. trasy tramwajowe tworzyły siatkę połączeń o długości 66 km (suma długości wszystkich linii wynosiła 191 km). Rozchodzą się one promieniście z centrum Poznania w kierunku 14 pętli tramwajowych zlokalizowanych w pobliżu większych osiedli mieszkaniowych, zakładów produkcyjnych, cmentarzy oraz centrów handlowych. W 2011 r. rozpoczęła się budowa dwóch nowych tras tramwajowych o łącznej długości 4,5 km. Pierwsza z nich (2,5-kilometrowa trasa z Osiedla Lecha na Franowo) została otwarta w 2012 r. Druga zaś (2-kilometrowe przedłużenie PST do Dworca Zachodniego) zostanie uruchomiona w roku 2013.

Pod koniec 2011 r. trasy autobusowe w Poznaniu tworzyły siatkę połączeń o długośći 292 km (suma długości wszystkich linii wynosiła 791 km). Linie autobusowe przebiegają przez wszystkie dzielnice miasta, z największym zagęszczeniem w rejonie większych osiedli mieszkaniowych na Grunwaldzie, Piątkowie i Ratajach. Kończą one swój bieg na licznych pętlach autobusowych oraz w 4 nowoczesnych dworcach autobusowych stanowiących centra przesiadkowe.

Z badań dostępności komunikacji publicznej w Poznaniu przeprowadzonych w 2008 r. wynika, że sieć połączeń komunikacji zbiorowej miasta należy uznać za stosunkowo dobrą, choć wymagającą pewnych usprawnień. Komunikacja autobusowa nie obsługuje wszystkich obszarów, na których rozwija się zabudowa mieszkaniowa, w tym przede wszystkim budownictwo jednorodzinne. Obecnie problem ten dotyczy głównie Junikowa, Krzyżownik, Osiedla Warszawskiego i Szczepankowa. Na mapie dostępności do tramwaju również występują tzw. „białe plamy”. Są nimi m.in.: kampus UAM na Morasku, nowe osiedla na Naramowicach oraz Osiedle Kopernika.

Organizatorem lokalnego transportu zbiorowego na terenie Poznania jest Zarząd Transportu Miejskiego. Większość linii komunikacyjnych obsługiwana jest przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Poznaniu. Podstawą taryfy biletowej są bilety czasowe umożliwiające przesiadkę oraz bilety okresowe. Na liniach autobusowych obowiązują również bilety przystankowe. Taryfa biletowa komunikacji publicznej podzielona jest na trzy strefy – miejską A oraz obejmujące gminy podmiejskie B i C. Bilety można zakupić: w 50 biletomatach stojących przy najruchliwszych przystankach komunikacji miejskiej, w 25 punktach sprzedaży (punkty ZTM i kioski Ruch-u), w mobilnych biletomatach montowanych w autobusach oraz poprzez telefon komórkowy.

W listopadzie 2010 r. powołano Związek Międzygminny „Transport Aglomeracji Poznańskiej” który zajmuje się organizacją wspólnego transportu publicznego w podpoznańskich gminach. Obecnie trwa proces integracji podmiejskich linii autobusowych z systemem miejskim. Miasto Poznań na podstawie porozumień międzygminnych przejmuje odpowiedzialność za kolejne linie autobusowe – ZTM obsługuje m.in. wszystkie połączenia w Luboniu i gminie Suchy Las. W marcu 2013 r. funkcjonowało 26 linii aglomeracyjnych (24 dzienne i 2 nocne), które wybiegały poza obszar stolicy Wielkopolski. Gminy graniczące z Poznaniem posiadają również własnych przewoźników.

Na początku 2013 r. po Poznaniu kursowało 227 składów tramwajowych oraz 320 autobusów. W 2011 r. pojazdy te przewiozły 212,3 mln pasażerów. Stolica Wielkopolski była pierwszym dużym miastem, które masowo zaczęło kupować nowoczesny niskopodłogowy tabor autobusowy. Obecnie wszystkie autobusy jeżdżące liniowo w barwach MPK są niskopodłogowe. Tabor tramwajowy również wymieniany jest na niskopodłogowy – w styczniu 2013 r. po poznańskich torowiskach jeździło 70 pojazdów niskopodłogowych oraz 13 pojazdów w części niskopodłogowych.

W marcu 2013 r. poznańskie MPK posiadało 5 zajezdni: Głogowska (dla ok. 85 tramwajów), Madalińskiego (dla ok. 45 tramwajów), Forteczna (dla ok. 60 tramwajów), Pusta (dla ok. 195 autobusów) i Kacza (dla ok. 125 autobusów). Od 2011 r. trwa budowa nowej zajezdni na Franowie, która pomieści 150 tramwajów. Po jej uruchomieniu w 2013 r. zamknięte zastaną zajezdnia przy ul. Madalińskiego oraz tory odstawcze przy ul. Budziszyńskiej.

Komunikacja rowerowa

Poznań leży na europejskiej sieci szlaków rowerowych EuroVelo zaprojektowanej przez Europejską Federację Cyklistów. Przebiega tędy trasa EV9 z Gdańska nad Morzem Bałtyckim do Puli nad Morzem Adriatyckim.

W połowie 2011 r. na terenie Poznania znajdowało się 90,0 km dróg dla rowerów oraz dróg dla rowerów i pieszych. Dodatkowo występowało 3,3 km ulic wyposażonych w jednokierunkowe pasy dla rowerów oraz 0,8 km kontrapasów rowerowych i 1,25 km dwukierunkowych pasów dla rowerów.

Drogi rowerowe, pieszo-rowerowe oraz wyznaczone specjalne pasy ruchu łączą ze sobą dwie największe dzielnice mieszkaniowe leżące po przeciwnych stronach śródmieścia – Rataje i Piątkowo. Stolica Wielkopolski posiada sieć tras bezkolizyjnie wyprowadzających rowerzystów z miasta. Można nimi dojechać m.in. nad jeziora Rusałka i Strzeszyńskie, a dalej do Szamotuł i Międzychodu; do rezerwatu Meteoryt Morasko; Piastowskim Traktem Rowerowym do Gniezna; a Ziemiańskim Szlakiem Rowerowym do Wielkopolskiego Parku Narodowego oraz dalej do Kościana i Rawicza. Z Malty dotrzeć można do Kalisza i Ostrowa Wielkopolskiego. Ze Starołęki dojechać można natomiast do Kórnika i Rogalina, a z ul. Bukowskiej – do Lusowa.

W mieście wisi ok. 700 znaków prowadzących szlaki rowerowe do centralnego punktu, którym jest skrzyżowanie ul. Jana Pawła II i Abpa Baraniaka nad Jeziorem Maltańskim. Miejsce to nazwano Poznańskim Węzłem Rowerowym.

W stolicy Wielkopolski zamontowano 14 publicznych stojaków rowerowych. Darmowe parkingi strzeżone dla rowerzystów znajdują się na 8 parkingach buforowych Poznańskiej Strefy Płatnego Parkowania.

W sezonie letnim 2012 w Poznaniu działało 13 wypożyczalni rowerów: 7 należących do systemu Poznański Rower Miejski zarządzanego przez firmę Nextbike, 2 wypożyczalnie MaltaBike, wypożyczalnia Malta Ski, wypożyczalnia ZTM, darmowa wypożyczalnia Enea oraz wypożyczalnia rowerów elektrycznych domu towarowego Kupiec Poznański.

Administracja

Poznań jest miastem na prawach powiatu. Mają w nim siedzibę władzę województwa oraz powiatu ziemskiego. Miasto jest centrum administracyjnym dla Wielkopolski, zlokalizowana jest w nim urzędów o zasięgu regionalnym. Poznań pełni również część ponadregionalnych funkcji administracyjnych dla Polski północno-zachodniej.

Administracja samorządowa

Urząd Miasta Poznania – dawne kolegium jezuickie

Poznań posiada status miasta na prawach powiatu. Oznacza to, że gmina miejska wykonują zadania powiatu. Organem stanowiącym samorządu jest rada miasta. Mieszkańcy wybierają do rady Poznania 37 radnych. Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta. Obecnie w kadencji 2010 - 2014 funkcję tę sprawuje Ryszard Grobelny.

Miasto jest siedzibą władz województwa wielkopolskiego. Mieszkańcy wybierają 6 z 39 radnych do Sejmiku Województwa Wielkopolskiego. Poznań jest też siedzibą władz ziemskiego powiatu poznańskiego.

Poznań jest członkiem Związku Miast Polskich i Unii Metropolii Polskich.

Podział administracyjny

Podział administracyjny Poznania

Od 2011 obszar Poznania jest podzielony na 42 jednostki pomocnicze miasta, zwane osiedlami. Mieszkańcy każdej jednostki pomocniczej wybierają radę osiedla, a ich organem wykonawczym jest zarząd osiedla. Reprezentują one lokalne wspólnoty mieszkańców przy realizacji zadań samorządu miejskiego. Do zadań własnych osiedli należy dbanie o ład i porządek przestrzeni lokalnej oraz utrzymanie lokalnej infrastruktury miejskiej. W celu obsługi działalności osiedli w strukturach Urzędu Miasta powołano Wydział Wspierania Jednostek Pomocniczych Miasta. Sprawuje on również nadzór nad ich działalnością.

W latach 1954–1990 miasto było podzielone na 5 dużych dzielnic: Grunwald, Jeżyce, Nowe Miasto, Stare Miasto, Wilda. Pomimo nieaktualności podział ten jest nadal powszechnie stosowany przez mieszkańców. Występuje również w statystyce oraz działalności niektórych urzędy.

Współpraca międzynarodowa

W Poznaniu znajduje się 30 urzędów konsularnych. Większość z nich to instytucje honorowe. Jedyną regularną placówką jest Konsulat Generalny Federacji Rosyjskiej. W mieście ulokowane są również 3 konsulaty kierowane przez honorowych konsulów generalnych. Są to placówki Albanii, Filipin i Turcji. Natomiast Stany Zjednoczone posiadają agencję konsularną, która zastąpiła istniejący do 1989 roku konsulat generalny.

Samorząd miasta nawiązał szereg bliskich, bezpośrednich kontaktów z miastami partnerskimi. Pierwsze porozumienia o współpracy Poznań zawarł z czeskim Brnem w 1966 roku. W 1979 roku miasto zawarło dwie kolejne umowy o współpracy z fińskim Jyväskylä oraz niemieckim Hanowerem, jednak większość porozumień partnerskich Poznań zawarł w latach 90 XX wieku. Obecnie posiada 14 miast partnerskich oraz jedno miasto zaprzyjaźnione - gruzińskie Kutaisi. Poznań utrzymuje najbliższe partnerstwo z Hanowerem, Rennes i Nottinghamshire.

Miasta i samorządy partnerskie	Kraj	Data podpisania umowy
Assen	Holandia	22 października 1992
Brno	Czechy	16 września 1966
Charków	Ukraina	24 września 1998
Győr	Węgry	23 stycznia 2008
Hanower	Niemcy	29 października 1979
Jyväskylä	Finlandia	30 czerwca 1979
Kutaisi	Gruzja	6 lipca 2009
Nablus	Palestyna	22 maja 1997
Nottinghamshire (hrabstwo)	Anglia	23 maja 1994
Pozuelo de Alarcón	Hiszpania	9 października 1992
Ra'anana	Izrael	21 czerwca 2010
Rennes	Francja	4 kwietnia 1998
Shenzhen	Chiny	30 lipca 1993
Toledo	Stany Zjednoczone	6 kwietnia 1991

Administracja rządowa

W Poznaniu siedzibę ma Wojewoda Wielkopolski, który jest przedstawicielem administracji rządowej w regionie. Podległy mu Urząd Wojewódzki wraz z jednostkami administracji zespolonej szczebla wojewódzkiego tworzy regionalny kompleks administracji rządowej. Od 29 listopada 2007 roku urząd wojewody sprawuje Piotr Florek.

W wyborach parlamentarnych poznaniacy wybierają w okręgu wyborczym nr 39 10 posłów do Sejmu RP. Miasto stanowi samodzielny jednomandatowy okręg wyborczy do senatu. Poznaniacy wybierają posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 7.

Wymiar sprawiedliwości

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu

Obszar miasta podzielony jest pomiędzy 3 różne sądy rejonowe. Są to sądy rejonowe dla dzielnic: Grunwald i Jeżyce, Nowe Miasto i Wilda oraz Stare Miasto. Ich właściwość miejscowa poza tytularnymi dzielnicami wychodzi granice miasta i obejmuje gminy ościenne. Sąd Rejonowy Grunwald i Jeżyce zajmuje się sprawami z gmin (lub ich części) Dopiewo, Komorniki oraz Tarnowo Podgórne. Sąd Rejonowy Nowe Miasto i Wilda odpowiada za sprawy z gmin Czerwonak, Luboń, Puszczykowo i Swarzędz. Natomiast Sąd Rejonowy Stare Miasto jest właściwy dla spraw z gmin Murowana Goślina oraz części gminy Suchy Las.

W Poznaniu znajduje się Sąd Okręgowy w którego okrąg właściwości to 12 sądów rejonowych z centralnej i północno-zachodniej Wielkopolski. W mieście zlokalizowany jest również Sąd Apelacyjny którego obszar apelacji obejmuje sądy okręgowe w Poznaniu, Koninie i Zielonej Górze. Mieści się tutaj również wojewódzki sąd administracyjny, który jest pierwszą instancją w postępowaniach sądowo-aministracyjnych dla całej Wielkopolski.

Granicom właściwości sądów odpowiada struktura prokuratur powszechnych. Utworzono cztery prokuratury rejonowe: Grunwald i Jeżyce, Nowe Miasto, Stare Miasto oraz Wilda. Prokuratury okręgowa i apelacyjna mają zasięg działania zgodny z właściwością odpowiadających im sądów.

Poznań jest jedynym obok Warszawy centrum sądownictwa wojskowego. Znajduje się tutaj Wojskowy Sąd Garnizonowy (odpowiednik sądu rejonowego) oraz Wojskowy Sąd Okręgowy posiadający zwierzchnictwo nad sądami garnizonowymi w Gdyni, Poznaniu, Szczecinie i Wrocławiu. Sądom wojskowym towarzyszy odpowiadająca im organizacja prokuratury wojskowej: wojskowa prokuratura garnizonowa oraz wojskowa prokuratura okręgowa.

Ludność

Plan Poznania z 1888 r.

Wojskowa mapa Poznania z 1935 r.

Panorama poznańskiego Piątkowa

Dane historyczne w artykule Ludność Poznania

Według stanu w dniu 31 grudnia 2012 r. Poznań zamieszkiwało 550 742 osoby (piąte miejsce w kraju), a gęstość zaludnienia wynosiła 2 103 osoby na kilometr kwadratowy. W Poznaniu mieszkało 15,9% ludności województwa wielkopolskiego, co jednocześnie stanowiło 1,4% mieszkańców Polski.

Pod koniec grudnia 2012 r. całą aglomerację poznańską (Poznań, powiat poznański oraz gminy Oborniki, Skoki, Szamotuły i Śrem) zamieszkiwały łącznie 1 009 028 osoby.

Z badań przeprowadzonych w 2011 r. wynika, że średnia długość życia mężczyzn zamieszkujących Poznań wynosi 74,9 lat. Przeciętna poznanianka żyje dłużej od mężczyzny o 6,5 roku umierając w wieku 81,4 lat. Długość trwania życia mieszkańców Poznania jest zbliżona do długości dożywania ludności Warszawy (75,4/82,0), Krakowa (75,6/81,9), Trójmiasta (75,1/81,8) i Wrocławia (74,0/81,6), wyższa natomiast od przeciętnej długości życia w Szczecinie (72,8/81,1), konurbacji katowickiej (70,6/78,5), czy Łodzi (70,1/78,4).

W latach 2008-2011 przychodziło na świat rocznie ok. 5,8 – 6,2 tys. dzieci urodzonych przez poznanianki.

W 2011 r. współczynnik dzietności dla Poznania wynosił 1,24. Podobne wyniki odnotowano w konurbacji katowickiej (1,26) i Warszawie (1,26); niższe natomiast w Trójmieście (1,20), Krakowie (1,16), Wrocławiu (1,16), Łodzi (1,14), czy Szczecinie (1,10). Dla zastępowalności pokoleń (aby poznaniaków nie ubywało) współczynnik ten powinien kształtować się na poziomie 2,10-2,15.

Struktura demograficzna mieszkańców Poznania według danych GUS z dnia 31 grudnia 2012 r.:

Opis	Ogółem	Mężczyźni	Kobiety
Ogółem	550 742 (100%)	256 499 (46,6%)	294 243 (53,4%)
Wiek przedprodukcyjny (0-17 lat)	84 664 (15,4%)
Wiek produkcyjny (mężczyźni 18-64 lata, kobiety 18-59 lat)	352 652 (64,0%)
Wiek poprodukcyjny (mężczyźni 65 lat i więcej, kobiety 60 lat i więcej)	113 426 (20,6%)

Najwyższa jak dotąd liczba ludzi mieszkała w Poznaniu na początku lat 90. Według danych GUS z 1990 r. w mieście zameldowanych było wówczas 590,1 tys. mieszkańców. Od tego momentu liczba ta wolno i stopniowo maleje. Ma to związek z przenoszeniem się mieszkańców do miejscowości w podpoznańskich gminach, a także z ogólnym trendem ujemnego przyrostu naturalnego. Odwrotna sytuacja ma miejsce w powiecie poznańskim – tam w ciągu ostatnich 17 lat liczba mieszkańców wzrosła o 43,2% z poziomu 240,7 tys. osób w 1995 r. do 344,7 tys. w roku 2012.

Wykres liczby ludności miasta Poznań na przestrzeni ostatnich 4 stuleci:

Turystyka

Stary Rynek w Poznaniu (część wschodnia) – fontanna Apolla, domki budnicze i ratusz

Poznań jest czwartym najliczniej odwiedzanym przez turystów dużym miastem w Polsce. W 2012 r. z zarejestrowanych obiektów noclegowych skorzystało tu łącznie 621,8 tys. turystów, w tym z zagranicy – 175,0 tys. osób.

Z badań ruchu turystycznego wynika, że ok. 38% turystów przyjeżdża do miasta w celach biznesowych – osoby te uczestniczą w targach, konferencjach, spotkaniach biznesowych i szkoleniach. Kolejną najliczniejszą grupę tworzą turyści odwiedzający Poznań w celu zwiedzania, wypoczynku i rekreacji – stanowią oni ok. 30-35% ruchu turystycznego.

Pod koniec lipca 2012 r. na terenie Poznania i powiatu poznańskiego znajdowały się 154 całoroczne obiekty noclegowe (w tym 77 hoteli). Dysponowały one łącznie 11,7 tys. miejsc noclegowych (w hotelach – 7,7 tys. miejsc).

W Poznaniu znajduje się 6 punktów informacji turystycznej (m.in. na dworcu kolejowym i lotnisku oraz na targach). Dodatkowo w mieście zainstalowano 7 turystycznych infokiosków multimedialnych.

Atrakcje turystyczne

Przez Poznań przebiegają trasy turystyczne: Trakt Królewsko-Cesarski, Szlak Piastowski, Szlak Romański, Trasa Kórnicka oraz Wielkopolska Droga św. Jakuba. Wokół miasta wytyczono tzw. Pierścień Rowerowy Dookoła Poznania, połączony z centrum siedmioma szlakami dojazdowymi.

Bazylika archikatedralna Świętych Apostołów Piotra i Pawła

Park Wieniawskiego i poznańska opera

Centrum Handlu, Sztuki i Biznesu Stary Browar w Poznaniu

Słoniarnia w poznańskim Nowym Zoo

Palmiarnia Poznańska w Parku Wilsona

W mieście wdrażany jest nowy produkt turystyki kulturowej – Trakt Królewsko-Cesarski – wiodący przez miejsca związane z osobami władców (królami i cesarzami). Trasę poprowadzono tak aby pokazać zmiany w architekturze i rozwoju Poznania na przestrzeni wieków. Trakt jest oznakowany na całej długości – zarówno dla pieszych, jak i podróżujących tramwajem (do obsługi ruchu turystycznego na tej trasie dostosowana została linia tramwajowa nr 17)

Głównym deptakiem prowadzącym na Stare Miasto jest ulica Półwiejska. Znajduje się przy niej Centrum Handlu, Sztuki i Biznesu Stary Browar uznane w 2008 r. przez Międzynarodową Radę Centrów Handlowych (ICSC) za „najlepsze centrum handlowe na świecie”.

Na Starym Rynku można znaleźć wzorcowy przykład architektury renesansowej – ratusz z trykającymi się na jego wieży koziołkami. Innymi ciekawymi budynkami na rynku są m.in. domki budnicze, waga miejska, czy odwach. Kolejnym cennym zabytkiem jest barokowa fara i przylegający do niej dawny kompleks kolegium jezuickiego. Na wzgórzu nad Starym Rynkiem góruje Zamek Królewski wraz z fragmentem murów obronnych. Obecnie trwa odbudowa zamku, która zakończy się w 2013 r. Na szczycie zamkowej wieży powstaną dwa tarasy widokowe (kryty dolny i otwarty górny), z których zobaczyć można będzie panoramę Starego Miasta.

Najstarszą częścią Poznania jest Ostrów Tumski, będący dawniej jednym z ośrodków władzy polskiego państwa. Znajduje się tam najstarsza w kraju katedra będąca miejscem pochówku pierwszych władców Polski oraz domniemanym miejscem chrztu Polski. Na wyspie archeolodzy odkryli pozostałości książęcego palatium z X wieku oraz kaplicę Dąbrówki. W 2012 r. otwarto tam Rezerwat Archeologiczny „Genius Loci”, w którym zobaczyć można m.in. jedyny na świecie zachowany fragment wału obronnego z X wieku (wał grodu Mieszka I).

W 2013 r. zakończy się budowa Interaktywnego Centrum Historii Ostrowa Tumskiego, które powstaje na poznańskiej Śródce, nad brzegiem Warty. Będzie to multimedialne muzeum prezentujące wirtualnie wykreowaną przeszłość grodu na Ostrowie Tumskim oraz ponad tysiącletnią historię państwa polskiego.

W mieście zobaczyć można liczne zabytkowe kościoły, secesyjne kamienice, pomniki, a także monumentalne budowle dawnej Dzielnicy Cesarskiej wzniesione wokół Parku Wieniawskiego – m.in. Zamek Cesarski, Aula i Collegium Minus UAM oraz opera. Dla osób spragnionych obcowania z przyrodą swoje podwoje otwierają dwa ogrody zoologiczne (Stare i Nowe Zoo), ogród botaniczny, park Wilsona z palmiarnią oraz inne zabytkowe parki.

Do dnia dzisiejszego na terenie Poznania zachowało się 15 fortów wzniesionych przez Niemców w XIX wieku. Są one pozostałością systemu fortyfikacji dawnej Twierdzy Poznań. Obecnie turyści zwiedzać mogą trzy obiekty – Fort Va przy ul. Lechickiej, Fort III w Nowym Zoo na Malcie oraz Fort VII, w którym funkcjonuje Muzeum Martyrologii Wielkopolan. Na terenie dawnego Fortu Winiary odbywają się co roku inscenizacje historyczne upamiętniające wyzwolenie Poznania. To plenerowe widowisko organizowane jest przy współudziale kilkudziesięciu grup rekonstrukcyjnych z całego kraju.

Wiosną 2013 r. udostępniony został dla zwiedzających prezydencki schron przeciwatomowy z lat 60. Obiekt ten, należący do Wielkopolskiego Muzeum Walk Niepodległościowych, znajduje się na poznańskich Krzyżownikach.

W północnej części Poznania odwiedzić można rezerwat przyrody Meteoryt Morasko. Znajduje się tam 7 kraterów powstałych w wyniku upadku meteorytów (największy z nich ma średnicę 85-95 m). Jest to także miejsce występowania rzadkich odmian roślin i zwierząt.

Wizytówką miasta są tereny rekreacyjne wokół Jeziora Maltańskiego. Oprócz licznych tras rowerowych i spacerowych wokół toru regatowego zlokalizowano tam: całoroczny stok narciarski Malta Ski wzniesiony na Kopcu Wolności, pole do minigolfa, Bula Park, 2 parki linowe (Pyrland Park i Explorer Park), całoroczna kolejka górska Adrenaline, ogród zoologiczny (Nowe Zoo), park wodny Termy Maltańskie, centrum handlowe Galeria Malta oraz place zabaw, punkty gastronomiczne i centrum SPA. W sezonie letnim po akwenie pływa podświetlana fontanna tryskająca na wysokość 60 m, wzdłuż północnego brzegu jeziora kursuje kolejka wąskotorowa Maltanka, a przy stoku narciarskim działają – letni tor saneczkowy, kino letnie oraz kąpielisko. Zimą natomiast od strony ul. Jana Pawła II funkcjonuje kryte lodowisko.

W Poznaniu znajdują się także zabytki architektury przemysłowej (m.in. Stary Browar, Stara Gazownia, czy Stara Rzeźnia) oraz nowoczesne obiekty sportowe (m.in. piłkarski Stadion Miejski, tor regatowy Malta, kompleks basenów sportowych w Termach Maltańskich, czy wyścigowy Tor Poznań). Odwiedzić tu można również najstarsze i zarazem największe centrum wystawiennicze w Polsce – Międzynarodowe Targi Poznańskie.

W sezonie letnim po mieście kursują zabytkowe pojazdy – tramwaj turystyczny Konstal N na linii nr 0 oraz autobusy turystyczne Jelcz 043 (tzw. „ogórek”), Jelcz PR110, Ikarus 280, Ikarus 260 i DAF MB200 na linii nr 100. Zainteresowani mogą również skorzystać z lotów widokowych nad Poznaniem samolotem An-2. Popularny „Antek” startuje z lotniska Aeroklubu Poznańskiego w Kobylnicy.

Każdego roku odbywają się w Poznaniu liczne festyny i jarmarki, w których uczestniczą tłumy mieszkańców oraz turystów. Do imprez, które na stałe wpisane są do kalendarza, należą m.in.: Kaziuk (marzec), Dni Ułana (kwiecień), Jarmark Świętojański (czerwiec), Warkocz Magdaleny (lipiec), Ogólnopolski Festiwal Dobrego Smaku (sierpień), Dni Pyrlandii (wrzesień), Jarmark Franciszkański (wrzesień), Święto Chleba (wrzesień), Imieniny ulicy Święty Marcin (listopad) i Betlejem Poznańskie (grudzień).

W podpoznańskich gminach na turystów również czekają liczne atrakcje. Należą do nich m.in.: park linowy Cascader Park w Kobylnicy, baza Moto-Armii w Golęczewie (przejażdżki pancernym sprzętem militarnym po poligonie), skansen miniatur Szlaku Piastowskiego oraz zrekonstruowana drewniana forteca z okresu wczesnego średniowiecza w Pobiedziskach, kompleks pałacowy w Rogalinie (pałac, wozownia, galeria malarstwa, park ze słynnymi „dębami rogalińskimi”), kompleks zamkowy w Kórniku (zamek, oficyny, wozownia, największe w Polsce arboretum), Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach, Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka z wieżą widokową na Dziewiczej Górze, Park Orientacji Przestrzennej w Owińskach, Wielkopolski Park Narodowy, a także Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie ze swoimi oddziałami – Muzeum Przyrodniczo-Łowieckim w Uzarzewie oraz Skansenem i Muzeum Pszczelarstwa w Swarzędzu.

Rekreacja

Basen rekreacyjny w Termach Maltańskich

Tereny rekreacyjne nad Jeziorem Maltańskim w Poznaniu

W Poznaniu wyznaczono cztery letnie kąpieliska:

• kąpielisko Malta na Jeziorze Maltańskim (obejmujące 200 m linii brzegowej),
• kąpielisko Krzyżowniki, na Jeziorze Kierskim (75 m linii brzegowej),
• kąpielisko Strzeszynek, na Jeziorze Strzeszyńskim (50 m linii brzegowej),
• kąpielisko Rusałka, na jeziorze Rusałka (100 m linii brzegowej).

Od 2012 r. w starym korycie Warty (przy ul. Ewangelickiej, w sąsiedztwie KontenerArt) uruchamiana jest plaża miejska. Oprócz korzystania z leżaków, można tam zagrać w siatkówkę plażową, czy badmintona. Dostępne są piłki, deski i fresbiee. Na plaży odbywają się wystawy, warsztaty oraz imprezy muzyczne.

Oświata i wychowanie

W 2011 r. działało w Poznaniu 276 przedszkoli (z których korzystało 19,7 tys. dzieci) oraz 23 żłobki dysponujące 1,4 tys. miejsc.

Na terenie miasta znajdowało się również:

• 91 szkół podstawowych i 18 specjalnych szkół podstawowych,
• 70 gimnazjów i 17 specjalnych gimnazjów,
• 44 licea ogólnokształcące i 4 specjalne licea ogólnokształcące,
• 21 techników i 2 specjalne technika,
• 12 zasadniczych szkół zawodowych i 5 specjalnych zasadniczych szkół zawodowych,
• 6 szkół policealnych i 2 specjalne szkoły policealne.

Ze szkół podstawowych korzystało łącznie 27,8 tys. uczniów, z gimnazjów – 13,6 tys. uczniów, z liceów ogólnokształcących – 13,7 tys. uczniów, z techników – 7,1 tys. uczniów, z zasadniczych szkół zawodowych – 1,9 tys. uczniów, a ze szkół policealnych – 0,5 tys. uczniów. W szkołach specjalnych uczyło się razem 1,6 tys. osób.

W Poznaniu działa Szkoła Podoficerska Wojsk Lądowych oraz Szkoła Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej.

Uczelnie

Kampus Warta Politechniki Poznańskiej nocą

Aula Uniwersytecka i Collegium Minus UAM w Poznaniu

W roku akademickim 2011/2012 w Poznaniu działało 27 szkół wyższych (8 publicznych i 19 niepublicznych), na których studiowało łącznie 130,2 tys. osób. W okresie tym absolwentami poznańskich uczelni zostało 36,8 tys. studentów. W stolicy Wielkopolski funkcjonuje pięć uniwersytetów. Największymi szkołami wyższymi są: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza (38,6 tys. studentów), Politechnika Poznańska (20,1 tys. studentów), Uniwersytet Przyrodniczy (11,5 tys. studentów) i Uniwersytet Ekonomiczny (11,2 tys. studentów). W Poznaniu studiuje ponad 1,7 tys. obcokrajowców, najwięcej z nich na Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego.

W rankingu uczelni akademickich przeprowadzonym w 2012 r. przez miesięcznik edukacyjny Perspektywy najwyżej ocenione zostały: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza (3. miejsce), Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego (10. miejsce), Politechnika Poznańska (21. miejsce) i Uniwersytet Ekonomiczny (23. miejsce). W badaniu uwzględniono 88 uczelni z całego kraju.

W rejonie Poznania działa 18 placówek naukowo-badawczych Polskiej Akademii Nauk, które zatrudniają łącznie 1,1 tys. pracowników. Należą do nich m.in.: Instytut Chemii Bioorganicznej PAN wraz z Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym, Instytut Dendrologii PAN, Instytut Fizyki Molekularnej PAN, Instytut Genetyki Człowieka PAN, Instytut Genetyki Roślin PAN, Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN, czy Centrum Badań Kosmicznych PAN z towarzyszącym mu Obserwatorium Astrogeodynamicznym w Borówcu.

Kultura i sztuka

Teatr Polski w Poznaniu

Chór Poznańskie Słowiki w Auli UAM

Gmach Galerii Malarstwa i Rzeźby Muzeum Narodowego w Poznaniu

Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu

W Poznaniu działają liczne instytucje kulturalne, w tym m.in.:

• opera (Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki),
• 7 teatrów z własną sceną (m.in. Teatr Animacji, Teatr Nowy i Teatr Polski),
• 9 teatrów bez profesjonalnej sceny (m.in. Łejery, Platforma Artystyczna O.B.O.R.A., Teatr Biuro Podróży, czy Teatr Strefa Ciszy),
  • w baraku przy ul. Grunwaldzkiej działa Centrum Rezydencji Teatralnej "Scena Robocza" powstałe z inicjatywy Teatru Strefa Ciszy – jest to miejsce realizacji repertuaru teatrów nie posiadających własnej sceny
  • w 2013 r. przy ul. Za Cytadelą otwarty zostanie Ośrodek Edukacji Teatralnej dla dzieci – znajdzie się tam sala widowiskowo-edukacyjna, której gospodarzami będą Łejery oraz Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu
• Filharmonia Poznańska im. Tadeusza Szeligowskiego,
• 12 kin (w tym 5 wielosalowych multipleksów oraz kino IMAX 3D)
• 28 muzeów (m.in. Makiety Dawnego Poznania, Muzeum Bambrów Poznańskich, Galeria Malarstwa i Rzeźby Muzeum Narodowego, Muzeum Instrumentów Muzycznych, Muzeum Powstania Poznańskiego, czy Centrum Wycieczkowe Lech),
• ponad 40 galerii sztuki (z największą – Galerią Miejską Arsenał),
• 20 chórów (m.in. Chór Akademicki UAM, Poznańskie Słowiki, czy Poznański Chór Katedralny).

W mieście funkcjonują również liczne orkiestry, zespoły muzyczne i folklorystyczne. Działa tu m.in. Orkiestra Kameralna Polskiego Radia "Amadeus" pod dyrekcją Agnieszki Duczmal, reprezentacyjna Orkiestra Miasta Poznania przy MPK, a także balet (Polski Teatr Tańca) prezentujący swoje spektakle widzom na całym świecie. W stolicy Wielkopolski mieści się również TV Studio Filmów Animowanych produkujące animowane filmy lalkowe i rysunkowe.

Instytucje kulturalne w Poznaniu:

• muzea w Poznaniu
• teatry w Poznaniu
• kina w Poznaniu
• chóry w Poznaniu

W zabytkowym gmachu Drukarni Concordia powstało pierwsze w Polsce centrum designu i kreatywności – Concordia Design.

W Poznaniu działa najstarszy w kraju squat – Rozbrat. Jest to centrum kultury alternatywnej oraz miejsce spotkań aktywistów poznańskiej sekcji Federacji Anarchistycznej, grup Rytmy Oporu i Jedzenie Zamiast Bomb. W ramach funkcjonowania tego ośrodka organizowane są liczne koncerty, dyskusje i spotkania z działaczami społecznymi oraz happeningi i protesty społeczne. Wśród imprez cyklicznych odbywających się na Rozbracie wyróżnić można m.in. Festiwal Sztuki DIY (Do It Yourself).

W stolicy Wielkopolski odbywają się liczne festiwale, w tym najbardziej rozpoznawalne – Malta Festival (teatralny), Ale Kino! (filmów dla dzieci i młodzieży), Animator (filmów animowanych), Off Cinema (filmów niezależnych), Transatlantyk (filmu i muzyki), Art & Fashion Festival (mody i sztuki), czy Międzynarodowy Festiwal Rzeźby Lodowej.

Co 5 lat organizowane są w Poznaniu międzynarodowe konkursy skrzypcowe oraz lutnicze im. Henryka Wieniawskiego, a co dwa lata międzynarodowy festiwal chóralny Universitas Cantat.

Poznań kandydował do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2016, jednak w 2010 r. nie został zakwalifikowany do II etapu konkursu.

Historia kultury muzycznej w Poznaniu

Powstanie biskupstwa uczyniło z Poznania pierwszy ośrodek chorału, wprowadzonego tu przez benedyktynów. Jednym z biskupów poznańskich był Jan Łodzia, uważany za bardzo muzykalnego, twórca polskiej sekwencji. W 1400 roku po raz pierwszy wzmiankowano o organach w Poznaniu. Z XV wieku istnieją przekazy o wykonywaniu misteriów w kościele Bożego Ciała. W XVI wieku głównymi ośrodkami muzyki religijnej były katedra i kolegiata. Muzykę świecką pielęgnowała rodzina Górków, której członkowie byli mecenasami Hermanna Fincka. Zadedykował on im swój traktat Musica practica (1556). Przedstawiany jako wybitny kompozytor tego okresu jest Jan Brant zw. „Posnaniensis”. Przed 1650 powstał stały zespół muzyczny w katedrze, złożony z 5 śpiewaków i 8 instrumentalistów. W najbogatszych kościołach działały kapele, np. w 1774 roku 12-osobowa kapela kolegiacka. W latach 1783–1784 w budynku kolegium jezuickiego odbyły się pierwsze przedstawienia operowe, wykonane przez zespół Wojciecha Bogusławskiego.

Od wczesnych lat 90. XX w. Poznań, obok takich miast jak Katowice, Szczecin, Warszawa, czy Kielce jest ważnym ośrodkiem kultury i muzyki hip-hopowej w kraju. Ogólnopolską popularność zyskali liczni wykonawcy, w tym, m.in. Slums Attack, Nagły Atak Spawacza, Peja, Pięć Dwa Dębiec, Killaz Group, Ski Skład, WSRH, K.A.S.T.A., Beat Squad, Shellerini, Rafi, Paluch, Mezo oraz Medi Top Glon.

Sport

Stadion Miejski w Poznaniu

Trybuny Toru Regatowego Malta w Poznaniu

Baseny sportowe w Termach Maltańskich

W stolicy województwa organizowane są liczne międzynarodowe i ogólnopolskie imprezy sportowe.

Na poznańskim Torze Regatowym Malta cyklicznie odbywają się zawody Pucharu Świata, Mistrzostw Europy i Świata w wioślarstwie, kajakarstwie oraz kajak-polo, a także ogólnopolskie zawody smoczych łodzi. Na stałe do kalendarza tenisistów wpisał się Międzynarodowy Turniej Tenisowy ATP Poznań Open. Na basenie olimpijskim Term Maltańskich organizowane są zawody pływackie, a w halach MTP oraz na Hipodromie Wola odbywają się międzynarodowe i krajowe zawody konne w skokach przez przeszkody. Na Torze Poznań organizowane są natomiast zawody Wyścigowych Samochodowych Mistrzostw Polski oraz Wyścigowych Motocyklowych Mistrzostw Polski.

Każdej jesieni w Poznaniu odbywa się bieg maratoński Poznań Maraton im. Macieja Frankiewicza. W 2012 r. na starcie biegu stanęło 5,7 tys. osób z 31 krajów. Zmierzyli się oni z dystansem 42,2 km.

Wybrane imprezy sportowe zorganizowane w Poznaniu:

• Mistrzostwa Europy U-19 w Piłce Nożnej 2006
• Akademickie Mistrzostwa Świata w Futsalu 2006
• Młodzieżowe Mistrzostwa Europy w Szermierce 2006
• Mistrzostwa Europy Weteranów w Lekkiej Atletyce 2006
• Akademickie Mistrzostwa Europy w Tenisie 2009
• Mistrzostw Europy w Koszykówce Mężczyzn 2009
• Akademickie Mistrzostwa Europy w Koszykówce 2010
• Mistrzostwa Świata w Kajakarstwie 2010
• Halowe Mistrzostwa Świata w Hokeju na Trawie 2011
• Światowe Regaty Wioślarskie Masters 2011
• Mistrzostwa Świata w Kajakarstwie Niepełnosprawnych 2012
• Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012
• GAC World Tour – Polish Open 2012 (międzynarodowy turniej tenisa stołowego z cyklu ITTF Pro Tour)
• IV Memoriał Macieja Frankiewicza 2013 (międzynarodowe zawody w skokach przez przeszkody o randze CSI4*)
• Puchar Świata w Kajakarstwie 2013

W 2006 i 2007 r. przez Poznań przebiegała trasa wyścigu kolarskiego Tour de Pologne.

Stolica Wielkopolski ubiegała się o organizację Letnich Igrzysk Olimpijskich Młodzieży 2010 oraz Letniej Uniwersjady w 2007, 2009 i 2011 r. Miasto przegrało jednak rywalizację z Singapurem, Bangkokiem, Belgradem oraz chińskim Shenzhen.

W 2011 r. funkcjonowało w Poznaniu 105 młodzieżowych centrów sportu, które skupiały 4,5 tys. młodych sportowców. Poznański oddział Akademickiego Związku Sportowego tworzyło 26 klubów mających ponad 300 sekcji sportowych, rekreacyjnych i turystycznych. Zrzeszonych w nich było ponad 6 tys. studentów.

Najbardziej utytułowaną drużyną w mieście jest KKS Lech Poznań – sześciokrotny Mistrz Polski w piłce nożnej, pięciokrotny zdobywca Pucharu Polski i czterokrotny Superpucharu Polski. Drużyna Warty Poznań zdobyła dwukrotnie tytuł Mistrza Polski w piłce nożnej. Pozostałymi I-ligowymi zespołami sportowymi z Poznania są:

• Polonia Poznań (piłka nożna kobiet),
• Inea AZS Poznań (koszykówka kobiet),
• MUKS Poznań (koszykówka kobiet),
• AZS Politechnika Poznań (koszykówka mężczyzn),
• WKS Grunwald Poznań (piłka ręczna mężczyzn),
• KS AZS-AWF Poznań (piłka ręczna kobiet),
• WKS Grunwald Poznań (hokej na trawie),
• AZS Politechnika Pocztowiec Poznań (hokej na trawie),
• KS AZS-AWF Poznań (hokej na trawie),
• KS Warta Poznań (hokej na trawie),
• Alstal Waterpolo Poznań (piłka wodna),
• KS Posnania Poznań (rugby),
• Kozły Poznań (futbol amerykański),
• Kadet Futsal Team Poznań (futsal mężczyzn)
• AZS UAM Poznań (futsal kobiet).

Euro 2012

Poznań był jednym z miast-gospodarzy Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej „Euro 2012”, które odbyły się w dniach od 8 czerwca do 1 lipca 2012 r.

Podczas turnieju piłkarska reprezentacja Portugalii korzystała z centrum pobytowego w podpoznańskiej Opalenicy. Wśród mieszkających tam piłkarzy był m.in. Cristiano Ronaldo.

Na Stadionie Miejskim w Poznaniu zorganizowano trzy mecze fazy grupowej turnieju: Irlandia-Chorwacja (10 czerwca), Włochy-Chorwacja (14 czerwca) oraz Włochy-Irlandia (18 czerwca). Spotkania te obejrzało na trybunach 106,4 tys. osób (34% stanowili Polacy, 29% – Irlandczycy, 15% – Chorwaci, 12% – Włosi, a 3% – Niemcy).

Władze miasta szacują, że podczas trwania fazy grupowej turnieju Poznań odwiedziło ok. 125 tys. zagranicznych turystów – 70 tys. Irlanczyków, 40 tys. Chorwatów oraz 15 tys. Włochów. W centrum prasowym akredytowało się ponad 400 dziennikarzy z całego świata. Gościom pomagało 540 wolontariuszy, a porządku strzegło każdego dnia blisko 1,4 tys. policjantów. W poznańskiej strefie kibica zlokalizowanej na pl. Wolności wystąpiło ponad 60 artystów. Przez cały okres mistrzostw bawiło się tam łącznie 705 tys. osób (2. miejsce w kraju), najwięcej w dniu meczu Polski z Rosją – 60,5 tys. osób. Tysiące ludzi kibicowały i bawiły się również na pobliskim Starym Rynku, wokół hali Arena (w Carlsberg FanCamp) oraz nad Jeziorem Maltańskim (w Malta Fun Zone).

Wspólnoty religijne

Pałac Arcybiskupi przy kurii poznańskiej

Msza św. w kościele św. Wojciecha

Prawosławna cerkiew konkatedralna św. Mikołaja

Poznań jest siedzibą kurii archidiecezji poznańskiej Kościoła rzymskokatolickiego, która powstała z pierwszego biskupstwa misyjnego w Polsce, ustanowionego w 968 roku. Główną świątynią tego Kościoła w mieście jest bazylika archikatedralna Świętych Apostołów Piotra i Pawła, położona na Ostrowie Tumskim. Drugą świątynią w Poznaniu jest kolegiata MB Nieustającej Pomocy i św. Marii Magdaleny, zwana również poznańską farą.

W Poznaniu znajduje się parafia greckokatolicka pw. Opieki Matki Bożej, która należy do eparchii wrocławsko-gdańskiej. Nabożeństwa tej parafii odbywają się w kościele rzymskokatolickim pw. Przenajświętszej Krwi Pana Jezusa.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny posiada w Poznaniu cerkiew pw. św. Mikołaja (konkatedralną i jednocześnie parafialną), która należy do diecezji łódzko-poznańskiej.

Miasto posiada jedną parafię starokatolicką: parafia polskokatolicką parafię św. Kazimierza (powstała w 1947 i odbywa swoje nabożeństwa w kościele św. Kazimierza).

Kościół ewangelicko-augsburski ma 1 parafię, skupioną wokół kościoła Łaski Bożej. Na terenie tej parafii w zielonym pawilonie przy ul. Obozowej 5 odbywają się niektóre spotkania Kościoła ewangelicko-reformowanego.

Kościół Świętego Krzyża przy ul. Ogrodowej jest świątynią Kościoła ewangelicko-metodystycznego.

W Poznaniu znajduje się zbór Kościoła Zielonoświątkowego w RP.

Kościół Chrześcijan Baptystów posiada w Poznaniu 4 zbory, które mają swoje kaplice: kaplica I Zboru Chrześcijan Baptystów „Wspólnota Nowego Narodzenia” oraz kaplica II Zboru Chrześcijan Baptystów „Koinonia”.

W Poznaniu swoje zbory posiadają takie kościoły protestanckie jak: Ewangeliczny Kościół Reformowany, Kościół Chrześcijański Arka, Zbór Ewangeliczny „Agape”, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Kościół Reformowany Adwentystów Dnia Siódmego. W mieście działają także bracia polscy oraz kongregacja Towarzystwa Przyjaciół (kwakrzy).

W dniach 29 grudnia 2009 do 2 stycznia 2010 mieszkańcy Poznania i okolicznych miejscowości gościli młodych z całego świata. Poznań stał się etapem Pielgrzymki Zaufania przez Ziemię, której organizatorem jest ekumeniczna Wspólnota Taizé.

Z pozostałych wyznań w Poznaniu działają: chrystadelfianie, Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, Kościół Nowoapostolski, zbór Świeckiego Ruchu Misyjnego „Epifania” oraz Świadkowie Jehowy z ośmioma Salami Królestwa.

W mieście znajduje się dom modlitw Muzułmańskiego Związku Religijnego. Drugą muzułmańską grupą wyznaniową w Poznaniu jest Liga Muzułmańska w RP mająca swój meczet w Poznaniu.

Działa tu również filia Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich, która posiada w mieście swoją synagogę.

Co tydzień w Poznaniu odbywają się praktyki Związku Garuda w Polsce. W mieście znajduje się także świątynia buddyjska Engakuin (Sōtō Zen i Ningma) oraz ośrodek buddyzmu Diamentowej Drogi.

Bezpieczeństwo publiczne

Poznań oraz powiat poznański posiadają wspólne jednostki organizacyjne Policji i Państwowej Straż Pożarnej – działają one na obszarze 2161 km² zamieszkałym przez blisko 900 tys. osób.

Komenda Miejska PSP w Poznaniu zatrudnia łącznie 495 funkcjonariuszy. Zabezpieczenie operacyjne miasta stanowi 7 jednostek ratowniczo-gaśniczych (JRG), których większość posiada własną specjalizację. Działania ratownicze wspomaga również 5 Ochotniczych Straży Pożarnych, wśród których jest grupa ratownictwa specjalistycznego oraz jednostka ratownictwa wodnego działająca w krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym. Ponadto funkcjonują tu 2 zakładowe jednostki ochrony przeciwpożarowej (przy porcie lotniczym i w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym) oraz jednostka Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w Krzesinach. Przy ul. Rudzkiej (JRG 6) mieści się nowoczesne Stanowisko Analizowania i Prognozowania Zagrożeń Komendy Miejskiej PSP, które pełni funkcje w obszarze ratownictwa, ochrony ludności i zarządzania kryzysowego. Jest ono połączone siecią teleinformatyczną z podobnymi placówkami w Kaliszu, Koninie, Lesznie i Pile. Zabezpieczenie operacyjne powiatu poznańskiego stanowią natomiast 2 jednostki ratowniczo-gaśnicze w Bolechowie i Mosinie oraz 63 jednostki OSP (w tym 19 jednostek należących do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego). W 2011 r. na terenie Poznania straż pożarna odnotowała 5069 zdarzeń, z pośród których wyróżnić można było 1855 pożarów, 2730 miejscowych zagrożeń oraz 484 fałszywe alarmy.

Komenda Miejska Policji w Poznaniu zatrudnia ok. 1800 policjantów, posiada 7 komisariatów zlokalizowanych w mieście oraz 14 komisariatów i 2 rewiry dzielnicowe obsługujące gminy powiatu poznańskiego. W 2011 r. na terenie Poznania policja odnotowała 26,7 tys. przestępstw, co po porównaniu z danymi za 2010 r. świadczyło o spadku ich liczby o 5,3%. W badanym okresie dominowały przestępstwa kryminalne (83,1%), w tym głównie kradzieże i przestępstwa narkotykowe. Na kolejnych miejscach uplasowały się przestępstwa gospodarcze (9,7%) oraz drogowe (4,9%) – stwierdzono m.in. 480 wypadków drogowych. Wskaźnik wykrywalności sprawców poznańskich przestępstw w 2011 r. wynosił 55,7%.

Przy urzędzie miejskim działa komenda Straży Miejskiej Miasta Poznania, której podlega 5 referatów dzielnicowych. Jednostki te zatrudniają ok. 300 strażników. W 2011 r. instytucja ta ukarała mandatami karnymi 42,0 tys. osób na łączną kwotę 3,9 mln zł. Wylegitymowano również 60,0 tys. osób, udzielono 13,0 tys. upomnień-pouczeń, założono 20,9 tys. blokad na koła niewłaściwie zaparkowanych pojazdów, usunięto 398 wraków samochodowych, a także skierowano 544 osoby do Izby Wytrzeźwień.

Z funduszy Urzędu Miasta Poznania od 2000 r. wdrażany jest system monitoringu wizyjnego, mający poprawić bezpieczeństwo oraz wykrywalność przestępstw. W połowie 2013 r. w użyciu było 395 kamer. Obraz z monitoringu oglądają i analizują pracownicy 6 Centrów Dozoru utworzonych w komisariatach policji. Dodatkowo obraz z kamer dociera do: Komendy Miejskiej Policji, Centrum Sterowania Ruchem ZDM, dyspozytorni MPK, Centrum Zarządzania Kryzysowego oraz do siedziby Straży Miejskiej.

W styczniu 2012 r. uruchomiono w Poznaniu SMS-owy system przekazywania ostrzeżeń o sytuacjach kryzysowych zagrażających zdrowiu i życiu oraz konieczności ewakuacji z określonych rejonów miasta.

Ochrona zdrowia

Szpitale

W Poznaniu funkcjonuje 6 szpitali klinicznych. Zapewniają one zabezpieczenie potrzeb zdrowotnych mieszkańców w zakresie najbardziej specjalistycznych usług i procedur medycznych. Są one zapleczem dydaktycznym i naukowym dla Uniwersytetu Medycznego, który jest jednocześnie ich organem założycielskim. Podstawę ochrony zdrowia na teranie miasta zapewniają 4 szpitale ogólne, w tym dwa podległe samorządowi miasta – im. Fr. Raszei przy ul. Mickiewicza i im. J. Strusia przy ul. Szwajcarskiej, a także Szpital Wojewódzki przy ul. Lutyckiej oraz prywatny Szpital HCP przy ul. 28 Czerwca 1956 r. W szpitalach im. Strusia, Wojewódzkim oraz HCP funkcjonują Szpitalne Oddziały Ratunkowe (tzw. SOR-y). Dodatkowo w Szpitalu Miejskim im. Strusia utworzono jedno z czternastu w kraju Centrów Urazowych. Przy ul. Dojazd znajduje się natomiast ogólny szpital resortowy MSW. Zabezpieczenie medyczne uzupełniają szpitale specjalistyczne, w tym: szpital dziecięcy, szpital rehabilitacyjny dla dzieci, Wielkopolskie Centrum Onkologii oraz Wielkopolskie Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii, które posiada oddziały w Poznaniu i Ludwikowie koło Mosiny. W Puszczykowie działa podległy samorządowi powiatu poznańskiego wieloprofilowy Szpital im. prof. St. T. Dąbrowskiego, w którym funkcjonuje również SOR. Dodatkowo w Poznaniu istnieją 2 szpitale prywatne – Certus i MedPolonia.

Pod koniec 2011 r. w Poznaniu działało 20 szpitali dysponujących łącznie 5646 łóżkami. Nad zdrowiem pacjentów czuwało 2089 lekarzy, z których ok. 67% stanowili specjaliści – głównie w zakresie chorób wewnętrznych, radiologii, ginekologii i położnictwa oraz chirurgii. Dodatkowo w stolicy Wielkopolski pracowało 178 lekarzy dentystów, 4122 pielęgniarki oraz 906 położnych.

Poznańskie szpitale mają znaczenie ponadlokalne – hospitalizowani są tu także mieszkańcy Wielkopolski oraz pozostałej części kraju. W 2011 r. leczyło się tutaj 292,9 tys. osób, a przeciętny okres pobytu wynosił 4,4 doby.

Ratownictwo medyczne

W stolicy Wielkopolski działają dwa pogotowia ratunkowe (publiczne i prywatne), które rocznie udzielają pomocy ok. 45 tys. chorych. Pogotowie ratunkowe świadczy usługi medyczne poprzez niesienie pierwszej pomocy, prowadzi również ambulatoria oraz transporty chorych. Rejonowa Stacja Pogotowia Ratunkowego w Poznaniu dysponuje 8 podstacjami na terenie miasta oraz 6 podstacjami na obszarze powiatu poznańskiego. Instytucja ta podlega Samorządowi Województwa Wielkopolskiego. W mieście działa również prywatne pogotowie ratunkowe MediFast obsługujące przede wszystkim klientów prywatnych ubezpieczalni, centrów medycznych i szpitali. Na poznańskim lotnisku Ławica znajduje się regionalna baza Lotniczego Pogotowia Ratunkowego (baza HEMS). W rejonie Poznania działają 3 profesjonalne lądowiska dla helikopterów LPR (przy szpitalu wojewódzkim, szpitalu im. J. Strusia oraz szpitalu w Puszczykowie), kolejne zostanie otwarte w 2013 r. (przy Centrum Medycznym HCP). Powstanie lądowisk w tych czterech placówkach jest warunkiem koniecznym do funkcjonowania w nich Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych obsługujących mieszkańców Poznania i powiatu poznańskiego.

W 2010 r. opiekę ambulatoryjną w ramach kontraktów z NFZ świadczyło blisko 450 placówek zlokalizowanych w Poznaniu. Rocznie udzielają one prawie 6 mln porad, z których 85% stanowią porady lekarskie.

Bezpieczeństwa nad zbiornikami wodnymi w rejonie Poznania strzegą 3 drużyny ratownicze należące do Wielkopolskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (WOPR).

Różności

Fakty związane z nazwą Poznań

Poznań jest jedynym miastem, którego nazwa została wymieniona w hymnie Polski: Jak Czarniecki do Poznania (...)

Samolot Boeing 767 „Poznań”, który 1 XI 2011 r. wylądował awaryjnie bez wysuniętego podwozia

Nazwę Poznań/Posen noszą lub nosiły następujące okręty, statki i samoloty:

• samolot Poznań – Boeing 767 należący do PLL LOT (chrzest samolotu miał miejsce w 1996 r. w porcie lotniczym Poznań-Ławica)
• ORP Poznań – okręt transportowo-minowy typu Lublin z 1991 roku
• MS Poznań – kontenerowiec z 1982 roku
• SS Poznań – masowiec z 1927 roku
• SS Poznan – statek handlowy z 1913 roku
• SMS Posen – pancernik typu Nassau z 1910 roku

Model Mercedesa z 1912 roku nosił nazwę Mercedes 10/20 HP Posen.

Nazwę Poznań/Poznan/Posen noszą lub nosiły miejscowości:

• Poznan w Ohio
• Posen w Illinois
• Posen w Michigan
• Posen w Nebrasce, obecnie Farndale
• Poznań – wieś na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim, w rejonie rokitnowskim
• Poznań, wieś w województwie lubelskim

Jedna z ulic w Adelaide w dzielnicy Norlunga nosi nazwę Poznan Crescent, jest ona przecznicą odchodzącą od ulicy Warsaw Drive. W pobliżu znajdują się również ulice upamiętniające inne polskie miasta: Radom Crescent, Lodz Crescent, Krakow Crescent, a także Vistula Crescent.

Ludzie związani z Poznaniem

• W Poznaniu urodził się prezydent Republiki Weimarskiej, Paul von Hindenburg.

Odznaczenia i nagrody

• Order Budowniczych Polski Ludowej przyznany miastu 16 kwietnia 1966 roku.
• Krzyż Grunwaldu I klasy przyznany 18 grudnia 1978 roku podczas obchodów rocznicy powstania wielkopolskiego.
• Nagroda Ministra Środowiska i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej „Lider Polskiej Ekologii” w roku 2002 i 2009; Poznań jest jedynym miastem, które zostało dwukrotnie uhonorowane tą nagrodą.

Zobacz też

• Poznaniacy
• gwara poznańska
• Bambrzy
• Poznańska legenda o skradzionych hostiach
• synagogi Poznania
• 15 Pułk Ułanów Poznańskich
• poznańskie osiedla sprzed 1945

Bibliografia

• Raporty o stanie miasta
• praca zbiorowa, Poznań. Dzieje, ludzie kultura, Poznań 1953.
• K. Malinowski (red.), Dziesięć wieków Poznania, t. 1, Dzieje społeczno-gospodarcze, Poznań 1956.
• praca zbiorowa, Poznań, Poznań 1958.
• praca zbiorowa, Poznań. Zarys historii, Poznań 1963.
• Cz. Łuczak, Życie społeczno-gospodarcze w Poznaniu 1815-1918, Poznań 1965.
• J. Topolski (red.), Poznań. Zarys dziejów, Poznań 1973.
• Zygmunt Boras, Książęta Piastowscy Wielkopolski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983.
• Topolski Jerzy (red) Dzieje Poznania, Warszawa-Poznań 1988, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, ISBN 83-01-08194-5.
• Alfred Kaniecki, Dzieje miasta wodą pisane, Wydawnictwo Aquarius, Poznań 1993, ISBN 83-900975-0-8.
• Jacek Biesiadka, Andrzej Gawlak, Szymon Kucharski, Mariusz Wojciechowski, Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku., Poznań 2006, Wydawnictwo Rawelin ISBN 83-915340-2-2.
• Witold Maisel (red.), Przywileje miasta Poznania XIII-XVIII wieku. Privilegia civitatis Posnaniensis saeculorum XIII-XVIII. Władze Miasta Poznania, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Wydawnictwa Źródłowe Komisji Historycznej, Tom XXIV, Wydawnictwo PTPN, Poznań 1994.
• Wojciech Stankowski, Wielkopolska, Wydawnictwo WSiP, Warszawa 1999.
• praca zbiorowa Poznań, przewodnik po zabytkach i historii, pod red. Janusza Pazdera, Wydawnictwo Miejskie, Poznań 2003.
• Gotthold Rhode: Geschichte der Stadt Posen.

Linki zewnętrzne

Informacje w siostrzanych projektach

 Ilustracje i media  w Wikimedia Commons
 Definicje słownikowe  w Wikisłowniku
 Cytaty  w Wikicytatach
 Wiadomości  w Wikinews

• Informator Urzędu Miasta Poznania
• Poznań w katalogu Open Directory Project
• Poznań w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.