Praesens
Praesens – istniejące w latach 1926-1930 ugrupowanie architektów i plastyków, głoszących program zerwania z tradycyjnymi formami w architekturze i sztukach plastycznych. W dziedzinie budownictwa propagowano uprzemysłowienie i standaryzację budownictwa w celu zapewnienia tanich, wygodnych mieszkań dla przeciętnie zarabiających. Program ten wykazywał wiele podobieństw z weimarskim Bauhausem, niderlandzkim De Stijl i moskiewskim Wchutiemasem.
Idee grupy Praesens zostały zrealizowane w latach trzydziestych w osiedlu mieszkaniowym Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej na warszawskim Rakowcu. Członkowie grupy zrealizowali też wiele innych obiektów, które dziś stanowią klasykę modernizmu polskiego.
Członkowie grupy [edytuj]
Inicjatorzy powstania grupy Praesens wywodzili się głównie spośród absolwentów Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Do nich przyłączyli się też młodzi artyści-plastycy. Przewodnictwo grupy objął Szymon Syrkus, sekretarzem została Helena Syrkusowa. W roku 1928 Praesens stał się polskim przedstawicielstwem Congrés Internationaux d`Architecture Moderne (CIAM).
Członkami grupy byli m.in. (w kolejności alfabetycznej):
- Barbara Brukalska-Sokołowska (1899-1980) architekt
- Stanisław Brukalski (1894-1967) architekt
- Karol Kryński (1900-1944) malarz
- Jan Golus (1895-1964) scenograf
- Witold Kajruksztis (1890-1961) malarz
- Katarzyna Kobro-Strzemińska (1898-1951) rzeźbiarka
- Bohdan Lachert (1900-1987) architekt
- Marian Jerzy Malicki (1895-1946) malarz
- Józef Malinowski architekt
- Maria Łucja Nicz-Borowiakowa (1896-1944) malarka
- Roman Piotrowski (1895-1988) architekt
- Andrzej Pronaszko (1888-1961) malarz
- Aleksander Rafałowski (1894-1980) malarz i scenograf
- Henryk Stażewski (1894-1988) malarz
- Władysław Strzemiński (1893-1952) malarz
- Szymon Syrkus (1893-1964) architekt
- Helena Syrkusowa (1900-1982) architekt
- Józef Szanajca (1902-1939) architekt
- Rudolf Świerczyński (1883-1943) architekt
- Stanisław Zalewski (1896-1958) malarz i grafik
Po zakończeniu działalności grupy Praesens niektórzy jej członkowie stworzyli w roku 1931 ugrupowanie „a.r.” („Artyści Rewolucyjni” lub „Awangarda Rzeczywista”).
W jego skład weszli:
Bibliografia [edytuj]
- Eric Paul Mumford, Kenneth Frampton: The CIAM discourse on urbanism, 1928-1960, MIT Press, Cambridge, Mass, 2002 ISBN 9780262632638
- Helena Syrkusowa: Ku idei osiedla społecznego 1925-1975, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976
- Zofia Baranowicz: Polska awangarda artystyczna 1918-1939, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, ISBN 83-221-0074-4
- Izabella Wisłocka: Awangardowa Architektura Polska 1918-1939, Arkady, 1968
