Praga-Północ

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Praga Północ)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Warszawy. Zobacz też: inne znaczenia słowa Praga.
Herb Warszawy Praga-Północ
dzielnica Warszawy
Herb
Herb Pragi-Północ
PL Warsaw PRAGA PÓŁNOC MSI podział.svg
Miasto Warszawa
Status dzielnica
Burmistrz Piotr Zalewski
Powierzchnia 11,42 km²
Ludność (31.12.2012)
 • liczba ludności
 • gęstość

68 699 [1]
6016[2] os./km²
Tablice rejestracyjne WH
Położenie na planie Warszawy
Położenie na planie Warszawy
brak współrzędnych
Strona internetowa
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Miasto Praga, 1705
Praga-Północ w 1905
Ulica Ząbkowska

Praga-Północ – jedna z dzielnic prawobrzeżnej Warszawy.

Według danych GUS 1 stycznia 2013 dzielnica Praga-Północ miała powierzchnię 11,42 km², a liczba mieszkańców (stan na 31 grudnia 2012) wynosiła 68 699[2].

Granice[edytuj | edytuj kod]

Praga-Północ graniczy ze Śródmieściem i Żoliborzem poprzez Wisłę, z Targówkiem poprzez linię kolejową Warszawa–Gdańsk oraz z Białołęką poprzez Trasę Toruńska i z Pragą-Południe poprzez kolej średnicową.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Praga (Warszawa).

Nazwa Praga pochodzi od członu, który występuje także w wyrazie prażyć. Nazwa odnosiła się pierwotnie do miejsca wypalonego, wyprażonego[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historyczna Praga znajdowała się właśnie na obszarze dzisiejszej dzielnicy Praga-Północ – tu znajdował się praski ratusz, kościoły i zabudowania mieszkalne. 10 lutego 1648 król Władysław IV Waza nadał Pradze prawa miejskie. Praga była osobnym miastem przez prawie półtora wieku – w 1791 została włączona do Warszawy.

W 1945 nastąpił podział na Pragę-Południe i Pragę-Północ. Do dzisiaj określanie terenów Kamionka, Grochowa, Saskiej Kępy i Gocławka nazwą Pragi (Południe) budzi pewne kontrowersje jako historycznie nieuzasadnione[4].

W kolejnych dziesięcioleciach obszar dzielnicy Praga-Północ kilkakrotnie powiększano, obejmowała ona również tereny dzisiejszych dzielnic Białołęka i Targówek, aż po Choszczówkę na północy i Utratę na wschodzie.

W 1994 ustawa warszawska w miejsce dotychczasowych 8 dzielnic utworzyła 11 gmin warszawskich. Z dzielnicy Praga-Północ wydzielono gminy Warszawa-Białołęka i Warszawa-Targówek, zaś pozostała część została włączona do gminy Warszawa-Centrum jako jej jednostka pomocnicza – dzielnica.

W 2002 uchwalono nową ustawę o ustroju miasta stołecznego Warszawy – odtąd Warszawa stała się jedną gminą, a Praga-Północ stała się jedną z jej 18 dzielnic.

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Według policyjnej statystyki za 2012 rok, na Pradze-Północ dochodzi do największej liczby rozbojów z użyciem broni w przeliczeniu na liczbę mieszkańców (21 zdarzeń w 2012 r. czyli 2,9 przypadków na każde 10 tys. mieszkańców) spośród wszystkich dzielnic Warszawy. W kategorii przestępstw narkotykowych i rozbojów w ogóle Pragę-Północ wyprzedza tylko Śródmieście. Pod względem liczby innych przestępstw (włamań, gwałtów, kradzieży) dzielnica spada na dalsze pozycje.[5].

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

Miejski System Informacji[edytuj | edytuj kod]

Warszawski MSI wyodrębnia na Pradze-Północ następujące obszary[6][7]:

Osiedla historyczne[edytuj | edytuj kod]

Jednak podział na obszary MSI pominął historyczne osiedla i nazwy miejscowe, takie jak:

Na Nowej Pradze z kolei istnieją duże tereny o charakterze odmiennym niż osiedla mieszkaniowe – Ogród zoologiczny i Park Praski. Sama Nowa Praga też jest obszarem niejednorodnym - jej część pomiędzy al. "Solidarności" a ul. 11 Listopada zajmują kamienice budynki z początku XX wieku, a pozostała część powstała w okresie powojennym na terenach powojskowych (na północ od ul. 11 Listopada i Ratuszowej, w tym socrealistyczne założenie wokół placu Hallera.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jako jedna z nielicznych dzielnic Warszawy zachowała swój historyczny charakter. Znaczna część zabudowy pochodzi z końca XIX wieku, początku XX wieku i okresu międzywojennego, spotkać tu można rzadkie w Warszawie zachowane zespoły przedwojennej substancji miejskiej – zarówno mieszkalnej, jak i przemysłowej[8].

Centralnym punktem dzielnicy jest plac Wileński, w okolicach którego znajduje się dworzec Warszawa Wileńska, monumentalny budynek dyrekcji kolei państwowych, cerkiew Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny, będąca cerkwią metropolitalną Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oraz pomnik poświęcony braterstwu broni żołnierzy polskich i radzieckich (nazywany przez warszawiaków "Czterech śpiących") – Pomnik Braterstwa Broni. Osią dzielnicy jest ulica Targowa, przy której znajdują się zabytkowe kamienice, w tym najstarszy zachowany murowany dom mieszkalny na Pradze, w którym znajdzie swoją siedzibę Muzeum Warszawskiej Pragi, oraz Bazar Różyckiego.

Information icon.svg Osobny artykuł: Muzeum Warszawskiej Pragi.

Na Starej Pradze mieści się również neogotycki kościół świętego Michała i świętego Floriana – katedra diecezji warszawsko-praskiej.

Information icon.svg Osobny artykuł: Diecezja warszawsko-praska.

Od ul. Targowej w kierunku wschodnim odchodzi ul. Ząbkowska, z zabytkowymi kamienicami i zespołem zabudowy przemysłowej dawnego Monopolu Spirytusowego (obecnie Centrum Praskie Koneser) na Szmulowiźnie. Jej przedłużeniem jest ul. Kawęczyńska, z monumentalną bazyliką Najświętszego Serca Jezusowego oraz zabytkowym zespołem zajezdni tramwajowej. Przy ulicy Jadowskiej 2 mieści się Warszawskie Muzeum Chleba.

Osiedle Nowa Praga to w większości, zachowany bez większych zniszczeń podczas i po II wojnie światowej, XIX-wieczny układ urbanistyczny wraz z, będącymi w złym stanie, ale oryginalnymi budynkami mieszkalnymi i przemysłowymi. Z kolei osiedla Praga I, Praga II i Praga III, zbudowane w latach 50. i 60. XX wieku, stanowią przykład architektury socrealistycznej.

Z powodu niewielkich zniszczeń wojennych centralna część dzielnicy – Stara Praga – pełniła w latach 40. XX wieku funkcje administracyjne. Przez późniejsze dziesięciolecia uległa zaniedbaniu i była uważana za "złą dzielnicę". W ostatnim czasie prowadzona jest rewitalizacja starych kamienic, efekty odnowienia elewacji widoczne są m.in. na ulicy Ząbkowskiej, jednak wobec wieloletnich zaniedbań nadal wiele domów (405 kamienic należy do miasta[8]) wymaga pilnie kapitalnych remontów.

Na Pradze zachował się tu częściowo folklor warszawski, zauważalny w ubiorze, wystroju mieszkań, niektórzy starsi mieszkańcy mówią jeszcze gwarą warszawską. W ostatnich latach dzielnica staje się coraz bardziej popularna, wręcz modna. W starych praskich kamienicach oraz opuszczonych murach fabryk, m.in. przy ul. Ząbkowskiej, Inżynierskiej, 11 Listopada powstają galerie, centra sztuki, pracownie autorskie, a także modne lokale gastronomiczne i rozrywkowe. W 2003 roku jedna z bardziej znanych praskich ulic, ulica Ząbkowska została uznana w plebiscycie Gazety Wyborczej za miejsce magiczne.

Na skraju dzielnicy położony jest dworzec kolejowy Warszawa Wschodnia.

Bliżej Wisły rozciągają się tereny Portu Praskiego, z dużym potencjałem inwestycyjnym. Wzdłuż rzeki bardziej na północ, w rejonie dawnej historycznej Pragi, zburzonej w czasie wojen XVIII i XIX wieku, znajduje się Park Praski i warszawski Miejski Ogród Zoologiczny, a dalej osiedle Golędzinów.

Najbardziej na północ wysuniętą część dzielnicy stanowi dawne przemysłowo-kolejowe osiedle Pelcowizna, na którym w okresie powojennym powstała Fabryka Samochodów Osobowych (FSO).

Media[edytuj | edytuj kod]

W dzielnicy ukazują się czasopisma zajmujące się lokalną tematyką:

  • „Nowa Gazeta Praska” – czasopismo społeczno-kulturalne, dwutygodnik ukazujący się od 1995 w nakładzie 25.000 egz.
  • „Przegląd Praski” – lokalna gazeta ukazująca się od czerwca 2007 w nakładzie 10-15 tys. egz.; również serwis internetowy.
  • „Radio Praga” - lokalne radio internetowe, działające od 1 marca 2014.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rocznik demograficzny 2013. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. stat.gov.pl. [dostęp 2014-05-01]. s. 90.
  2. 2,0 2,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. 2013. [dostęp 2014-04-29]. s. 113.
  3. Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 191. ISBN 83-04-02436-5.
  4. Jarosław Osowski. Chcą nazwy Grochów zamiast Pragi-Południe. „Gazeta Wyborcza”, 2010-01-16. 
  5. Praga-Północ: wysoka przestępczość. dobraulica.pl.
  6. Uchwała Nr 389/XXXVI/96 Rady Gminy-Warszawa Centrum z dnia 19 września 1996 r.
  7. Praga-Północ. Zarząd Dróg Miejskich, 2007. [dostęp 2012-02-14].
  8. 8,0 8,1 Małgorzata Zubik. Sypie się Praga. [warszawa.gazeta.pl „Gazeta Wyborcza Stołeczna”], s. 3, 2012-10-04. Warszawa. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Warszawskiej Pragi dzieje dawne i nowsze, Wydawnictwo Jeden Warszawa 2006, ISBN 83-89632-34-9

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]