Prawo Ohno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Prawo Ohno – zaproponowana przez japońskiego biologa Susumu Ohno zasada stanowiąca, że zawartość genów gatunków ssaków zachowana została ponad podziałami międzygatunkowymi nie tylko w DNA, ale w samych genach. W związku z tym prawie wszystkie gatunki ssaków zachowały chromosom X pochodzący od swego wspólnego przodka[1].

Argumenty[edytuj | edytuj kod]

Jako argumenty cytologiczne podaje się po pierwsze, że ssacze chromosomy X u wieku gatunku, włączając w to człowieka i mysz, są prawie tej samej wielkości, zawierą około 5% genomu. Po drugie, dla indywidualnych loci genów, liczne geny związane z chromosomem X są wspólne wśród gatunków ssaków. Przykład stanowić może gen G6PD, kodujący dehydrogenazę glukozo-6-fosforanową, gen kodujący czynnik VIII krzepnięcia krwi czy też gen czynnik IX. Natomiast nie znaleziono przypadku, w którym gen dziedziczony na sposób związny z płcią u jednego gatunku u innego leży na autosomie[1].

Mechanizmy zachowawcze[edytuj | edytuj kod]

Zawartość chromosomu zmienia się głównie na skutek mutacji po duplikacji chromosomu i translokacji na inny chromosom. Jednak u ssaków od wytworzenia się chromosomalnego systemu determinacji płci na wcześniejszym etapie ewolucji nie wchodziła w grę poliploidia z uwagi na jej niekompatybilność z chromosomalnym systeme determinacji płci. Co więcej, translokacja z chromosomu X na autosomy byłaby blokowana, jako że mogłaby skutkować szkodliwymi skutkami dla przeżycia organizmu. Wobec tego u ssaków zawartość chromosomu X została ustalona po typowych dwukrotnych duplikacjach na wczesnych etapach ewolucji, na poziomie ryb bądź płazów (hipoteza 2R)[1][2].

Za i przeciw[edytuj | edytuj kod]

Geny leżące na długim ramieniu ludzkiego chromosomu X leżą również na X stekowców, zaś geny krótkiego ramienia chromosomu X człowieka u torbaczy znajdują się na autosomach[3]. Ohno skomentował te wyniki, podając, że stekowce i torbacze nie były uzwgędniane jako przodkowie „właściwych” ssaków, ale oddzieliły się bardzo wcześnie od głównej linii ssaków[4]. Gen kanału chlorkowego CLCN4 został zmapowany na chromosomie X w przypadku człowieka, natomiast na chromosomie 7 u myszy domowej C57BL/6, jednakże u szczurów i Mus spretus znowu leży on na X[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Ohno S (1967). Sex Chromosomes and sex-linked genes. Berlin:Springer-Verlag.
  2. Ohno S (1970). Evolution by Gene Duplication. London: Allen and Unwin, ISBN 0-04-575015-7.
  3. Watson JM, Riggs A, Graves JA (1992). "Gene mapping studies confirm the homology between the platypus X and echidna X1 chromosomes and identify a conserved ancestral monotreme X chromosome". Chromosoma 101(10): 596–601, PMID 1424984.
  4. Ohno S (1993). "Patterns in genome evolution". Curr Opin Genet Dev 3(6): 911–914, PMID 8118217.
  5. Palmer S, Perry J, Ashworth A (1995). "A contravention of ohno's law in mice". Nat Genet 10(4): 472–476, PMID 7670497, Szablon:DOI.