Prawo prairiala

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Prawo prairiala (fr. loi de prairial) – ustawa Konwentu Narodowego z dnia 10 czerwca 1794 (22 prairiala roku II), faktyczny początek okresu wielkiego terroru. Upraszczała ona do minimum postępowanie przed Trybunałem Rewolucyjnym, praktycznie pozbawiając oskarżonych prawa do obrony i odwołania się od wyroku. Definiowała ona pojęcie "wrogów ludu" i nakazywała Trybunałowi orzekanie wobec nich kary śmierci, nie przewidując jakichkolwiek kar alternatywnych.

Uchwalenie prawa prairiala wiązało się z likwidacją trybunałów rewolucyjnych na prowincji i przeniesieniem wszystkich spraw związanych z walką z kontrrewolucją przed trybunał w Paryżu. Taką centralizację Komitet Ocalenia Publicznego i Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego uzasadniały walką z nadużyciami, jakich dopuszczali się w czasie swoich misji liczni komisarze Konwentu (jak Joseph Fouché w Lyonie). Zdaniem wielu jakobinów przeniesienie wszystkich spraw (a zatem i więźniów) do stolicy wymuszało na Trybunale Rewolucyjnym znaczące przyspieszenia, a co za tym idzie uproszczenie procedur sądowych.

Głównymi orędownikami ustawy byli Georges Couthon oraz Bertrand Barère de Vieuzac, któremu przypisuje się wypowiedź o "konieczności wyczyszczenia więzień". Również Couthon mówił o "unicestwianiu wrogów ojczyzny" w przedstawionym przez siebie ostatecznym projekcie prawa. Nie jest natomiast całkowicie wyjaśnione, na ile projekt był konsultowany w Komitetach i na ile zyskał poparcie poszczególnych ich członków.

Prawo prairiala odbierało oskarżonym przed Trybunałem ostatnie gwarancje, stanowiąc kontynuację wcześniejszego dekretu o podejrzanych. Oskarżeni mogli bronić się jedynie samodzielnie, bez pomocy adwokatów, co zostało przedstawione jako środek demokratyzacji procesów (do tej pory jedynie bogatsi więźniowie mogli opłacić prawnika). Ponadto sąd nie miał obowiązku brać pod uwagę zgłoszonych przez nich wniosków dowodowych, mógł zrezygnować z dodatkowego przesłuchania oskarżonego na rozprawie, a także wydać wyrok po upływie trzech dni bez zbadania wszystkich dowodów, jeśli członkowie Trybunału byli już przekonani o winie lub niewinności postawionych przed sądem. Dodatkowo wybór sędziów ograniczał się do uniewinnienia lub kary śmierci przez zgilotynowanie. W rezultacie w okresie od 10 czerwca do 27 lipca 1794 paryski Trybunał Rewolucyjny skazał na śmierć 1736 osób.

Prawo prairiala zostało uchylone po przewrocie 9 thermidora.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]