Premierzy Izraela

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Izrael
Godło Izraela
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Izraela
Portal Portal Izrael

Premier Rządu Izraela (hebr. ראש ממשלת ישראל, Rosh HaMemshala) – jest najsilniejszym ogniwem władzy wykonawczej w Izraelu. Premier niemal zawsze jest liderem partii lub koalicji, która zwyciężyła wybory do Knesetu.

Premierem jest Binjamin Netanjahu.

Wybory[edytuj | edytuj kod]

Schemat systemu politycznego Izraela

Prezydent desygnuje na premiera lidera partii lub koalicji wyborczej, która wygrała wybory. Musi mieć ona przynajmniej 61 głosów poparcia w 120-osobowym Knesecie.

Od chwili mianowania premier ma 28 dni na ustalenie składu i programu gabinetu. Premier oraz połowa ministrów muszą być członkami parlamentu – rząd (z premierem) nie może liczyć mniej niż 8 a więcej niż 18 osób. Kiedy Kneset zaaprobuje rząd, może on przystąpić do pracy.

Bezpośredni wybór premiera (1992-2001)[edytuj | edytuj kod]

W 1992 roku w Izraelu wprowadzono bardzo oryginalny system wyłaniania osoby premiera. Od uchwalenia w tymże roku Ustawy Zasadniczej O Rządzie, każdy wyborca oddawał dwa głosy. Jeden na partię polityczną, a drugą na osobę premiera. W tym systemie odbyły się trzy wybory premiera: 1996, 1999 i w 2001 roku. W tym ostatnim przypadku wybory szefa rządu odbywały się niezależnie od wyborów do parlamentu (z tego powodu, w latach 2001-2003 Ariel Szaron (wówczas Likud) był premierem, pomimo że Partia Pracy posiadała większość w Knesecie). Po wyborze premier elekt miał 45 dni na uformowanie rządu, przedstawienie Knesetowi składu i programu działania.

Stwierdzono jednak, iż taki system nie sprawdził się, ponieważ wygrywająca partia mogła nie tworzyć rządu. W 2001 roku wprowadzono więc nową Ustawę Zasadniczą, przywracającą stare uregulowania. Dzięki temu, od wyborów w 2003 roku, premierem jest lider najsilniejszej partii w Knesecie.

Pełnomocnictwa i rola premiera[edytuj | edytuj kod]

Rząd prowadzi politykę wewnętrzną i zewnętrzną państwa, posiada w tym celu wszystkie kompetencje, które nie są zastrzeżone aktami prawnymi dla innych organów i instytucji państwa (tzw. domniemanie kompetencji. Szczególnie ważne są decyzje rządu dotyczące spraw bezpieczeństwa i użycia sił zbrojnych (Siły Obronne Izraela). Z ramienia rządu za siły zbrojne odpowiedzialny jest minister obrony. Rząd powołuje szefa Sztabu Generalnego na wniosek tegoż ministra.

Zazwyczaj posiedzenia rządu odbywają się w niedziele, ale w razie konieczności mogą mieć miejsce w każdym innym dniu tygodnia.

Pomimo że Ustawa Zasadnicza stanowi, iż umowy międzynarodowe zawarte przez rząd zatwierdza Kneset i podpisuje prezydent, to jednak w praktyce robi to samodzielnie rząd. Posiada on także dość szerokie uprawnienia prawodawcze, na podstawie ustaw wydaje rozporządzenia, a w stanie zagrożenia państwa wydaje rozporządzenia nadzwyczajne.

Przyspieszone wybory parlamentarne odbywają się, gdy:

  • Kneset rozwiąże się własną uchwałą
  • premier uzna, że członkowie rządu są wobec niego w opozycji – wówczas za zgodą prezydenta rozwiązuje parlament
  • Kneset odrzuci propozycje kandydatów do rządu
  • Kneset nie uchwali budżetu w ciągu 3 miesięcy poprzedzających początek następnego roku podatkowego
  • Kneset większością 2/3 ogólnej liczby deputowanych usunie premiera z funkcji

Premier może odwołać ministra, a minister ma prawo złożenia rezygnacji. Większością 7/12 ogólnego składu deputowanych Kneset może odwołać poszczególnych ministrów. Premier ma dużą swobodę w kwestiach określania struktury rządu i powierzania zadań poszczególnym ministrom. Należy jednak pamiętać, iż rządy zawsze są koalicjami i zdanie kierownictw innych partii musi być przez premiera brane pod uwagę.

W przypadku, gdy premier nie może pełnić swojej funkcji (dymisja, stan oskarżenia), wówczas wyznacza na swoje miejsce jednego z ministrów-posłów, który ma wszystkie uprawnienia premiera z wyjątkiem prawa rozwiązania parlamentu. Nagły wylew, który dotknął premiera Ariela Szarona w styczniu 2006 ukazał konieczność uregulowania sytuacji, kiedy chory premier nie jest w stanie wyznaczyć swego następcy. Ustalono, iż w takim przypadku obowiązki szefa rządu przejmuje wicepremier (na początku 2006 roku – Ehud Olmert). Jeżeli premier zostanie uznany za trwale niezdolnego do pełnienia swoich funkcji, wicepremier wykonuje jego obowiązki przez 100 dni. Po upłynięciu tego czasu, prezydent nominuje nowego premiera. Jeżeli jednak premier umrze, rząd wybiera nowego szefa rządu.

Doradca Prawny Rządu[edytuj | edytuj kod]

Doradca Prawny Rządu jest organem opiniodawczo-doradczym rządu w kwestiach prawnych, jest prokuratorem generalnym i podlega mu prokuratura. Choć powoływany przez rząd, nie jest jego członkiem, ale uczestniczy w jego obradach. Doradca nie składa dymisji wraz z gabinetem.

Doradca Prawny Rządu wydaje opinie prawne na temat działalności rządu, które jednak nie mają charakteru formalnie wiążącego. Innym zadaniem Doradcy jest wyrażanie zgody na wszczęcie postępowania karnego wobec premiera i sędziów, a po jego zakończeniu wnosi akt oskarżenia przeciwko nim.

Lista Premierów Izraela[edytuj | edytuj kod]

Premierzy Izraela w porządku chronologicznym:

Zdjęcie Nazwisko Od Do Partia
1 David BG.jpg David Ben Gurion, 1. raz 1948 1954 Mapai
2 Sharet22.jpg Mosze Szaret 1954 1955 Mapai
David BG.jpg Dawid Ben Gurion, 2. raz 1955 1963 Mapai
3 Levi Eshkol.jpg Lewi Eszkol 1963 1969 Mapai
4 Golda Meir 03265u.jpg Golda Meir 1969 1974 Partia Pracy
5 Yitzhak Rabin (1986) cropped.jpg Icchak Rabin, 1. raz 1974 1977 Partia Pracy
6 Menachem Begin 2.jpg Menachem Begin 1977 1983 Likud
7 Yitzhak Shamir.jpg Icchak Szamir, 1. raz 1983 1984 Likud
8 Shimon Peres, Yasser Arafat - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2001.jpg Szymon Peres, 1. raz 1984 1986 Partia Pracy
Yitzhak Shamir.jpg Icchak Szamir, 2. raz 1986 1992 Likud
Yitzhak Rabin (1986) cropped.jpg Icchak Rabin, 2. raz 1992 1995 (zginął w zamachu) Partia Pracy
Shimon Peres, Yasser Arafat - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2001.jpg Szymon Peres, 2. raz 1995 1996 Partia Pracy
9 Benjamin Netanyahu.jpg Binjamin Netanjahu, 1. raz 1996 1999 Likud
10 Ehud Barak260808.jpg Ehud Barak 1999 2001 Partia Pracy
11 Ariel Sharon.jpg Ariel Szaron 2001 14 kwietnia 2006 Likud, Kadima
Ehud Olmert 2007Feb19.jpg Ehud Olmert 4 stycznia 2006 14 kwietnia 2006, tymczasowy Kadima
12 Ehud Olmert 2007Feb19.jpg Ehud Olmert 14 kwietnia 2006 31 marca 2009 Kadima
13 Benjamin Netanyahu.jpg Binjamin Netanjahu, 2. raz 31 marca 2009 Likud

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Colin Shindler, Historia współczesnego Izraela, tłum. Marcin Mścichowski, Książka i Wiedza 2011
  • Rulers.org

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]