Prezydent miasta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło prezydent w Wikisłowniku

Prezydent miasta – w Polsce wg obecnego stanu prawnego, organ władzy wykonawczej gminy w gminach miejskich powyżej 100 tys. mieszkańców, a także w takich, w których urząd ten istniał przed 1990 r., wybierany w wyborach bezpośrednich. W pozostałych miastach i gminach miejsko-wiejskich odpowiednikiem prezydenta miasta jest burmistrz, a w gminach wiejskich – wójt. W miastach na prawach powiatu prezydent pełni ponadto funkcję zarządu powiatu i wykonuje zadania starosty[1]. Urząd prezydenta miasta występuje również w Niemczech i w Szwajcarii, przy czym w Niemczech funkcji tej odpowiada funkcja nadburmistrza (Oberbürgermeister), zaś nazwą prezydenta miasta (Stadtpräsident) określa się przewodniczącego rady miasta.

1975[edytuj | edytuj kod]

Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. z 1975 r. Nr 16, poz. 91) weszła w życie w dniu 1 czerwca 1975 r. (z wyjątkiem kilku przepisów przejściowych, które weszły w życie z dniem ogłoszenia). Poza zniesieniem powiatów, utworzeniem 49 województw (w tym województwa stołecznego warszawskiego, województwa miejskiego krakowskiego i województwa miejskiego łódzkiego), umocowaniem rad narodowych jako terenowych organów władzy państwowej postanowiono, iż:

  1. Terenowymi organami administracji państwowej są:
    1. w województwie – wojewoda,
    2. w województwie stołecznym i miejskim – prezydent miasta,
    3. w województwie wrocławskim i mieście Wrocławiu – wojewoda,
    4. w mieście liczącym powyżej 50 tys. mieszkańców oraz w mieście będącym siedzibą wojewódzkiej rady narodowej – prezydent miasta, a w mieście do 50 tys. mieszkańców – naczelnik miasta,
    5. w dzielnicy miasta – naczelnik dzielnicy,
    6. w gminie – naczelnik gminy,
    7. w mieście i gminie, w których działa wspólna rada narodowa – naczelnik miasta i gminy
    przy czym
    1. Wojewodę i prezydenta miasta powołuje Prezes Rady Ministrów po zaopiniowaniu kandydata przez właściwą radę narodową.
    2. Naczelnika miasta, gminy, miasta i gminy oraz dzielnicy powołuje terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, po zaopiniowaniu kandydata przez właściwą radę narodową

1983[edytuj | edytuj kod]

Ustawa z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1983 r. Nr 41, poz. 185) nadała radom narodowym (fasadową) rangę przedstawicielskich organów władzy państwowej, organów samorządu społecznego oraz organów samorządu terytorialnego.

Realną władzę sprawować miały "terenowe organy administracji państwowej", które były "organami wykonawczymi i zarządzającymi rad narodowych", działającymi "w ramach ich właściwości terytorialnej".

Art. 125 ustawy stanowił, że:

  1. Terenowymi organami administracji państwowej o właściwości ogólnej są:
    1. w województwach, z wyjątkiem wymienionych w pkt 2 – wojewodowie,
    2. w województwach: stołecznym warszawskim, krakowskim i łódzkim – prezydenci miast: stołecznego Warszawy, Krakowa i Łodzi,
    3. w jednostkach terytorialnych stopnia podstawowego, z wyjątkiem miast liczących powyżej 50000 mieszkańców oraz będących siedzibą wojewódzkiej rady narodowej – naczelnicy miast lub gmin,
    4. w miastach określonych w pkt 3 – prezydenci miast.
  2. Organy wymienione w ust. 1 pkt 1 i 2 są terenowymi organami administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia wojewódzkiego, a organy wymienione w ust. 1 pkt 3 i 4 – terenowymi organami administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego.
  3. Minister właściwy do spraw administracji i gospodarki terenowej może ustalić inne miasta niż określone w ust. 1 pkt 4, w których terenowym organem administracji państwowej o właściwości ogólnej będzie prezydent miasta.

1990[edytuj | edytuj kod]


"Art. 43.

  1. Samorząd terytorialny jest podstawową formą organizacji życia publicznego w gminie.
  2. Gmina zaspokaja zbiorowe potrzeby społeczności lokalnej.

Art. 44.

  1. Gmina posiada osobowość prawną i wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym, na zasadach określonych przez ustawy.
  2. Samodzielność gminy podlega ochronie sądowej.
  3. W zakresie uregulowanym ustawami gmina wykonuje zlecone zadania administracji rządowej.

Art. 45.

  1. Organem stanowiącym gminy jest rada wybierana przez mieszkańców gminy. Zasady i tryb wyboru określa ustawa.
  2. Rada wybiera organy wykonawcze gminy.

Art. 46. Gminie przysługuje prawo własności i inne prawa majątkowe. Prawa te stanowią mienie komunalne.

Art. 47. Dochody własne gminy są uzupełniane subwencjami na zasadach określonych przez ustawę.".

Zmiana Konstytucji weszła w życie z dniem ogłoszenia (19 marca 1990 r.), a następnie został uchylona Ustawą Konstytucyjną z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. z 1992 r. Nr 84, poz. 426).

  • Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. z 1990 r. Nr 16, poz. 95) (na mocy art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1126) nowy tytuł ustawy brzmi "o samorządzie gminnym") wraz z późniejszymi zmianami stanowi, iż:


Art. 26.

1. Organem wykonawczym gminy jest wójt.
2. Kadencja wójta rozpoczyna się w dniu rozpoczęcia kadencji rady gminy lub wyboru go przez radę gminy i upływa z dniem upływu kadencji rady gminy.
2a. Wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) nie może być osoba, która nie jest obywatelem polskim.
3. Burmistrz jest organem wykonawczym gminie, w której siedziba władz znajduje się w mieście położonym na terytorium tej gminy.
4. W miastach powyżej 100 000 mieszkańców organem wykonawczym jest prezydent miasta. Dotyczy to również miast, w których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy prezydent miasta był organem wykonawczo-zarządzającym.
5. (skreślony).

Prezydenci miast w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W bezpośrednich wyborach w 2002, 2006 i 2010 prezydentów miast w Polsce wybierano w następujących miastach:

Pogrubioną czcionką zaznaczono miasta powyżej 100 tys. mieszkańców.

Przypisy

  1. Art. 92. ust. 1. ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2013 r. Nr , poz. 595)