Pribina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pribina
Pribina, Nitra (2008).jpg
Książę nitrzański
Okres panowania od ok. 825
do 833/836
Następca Mojmir I
Książę błatneński
Okres panowania od 847
do 861
Następca Kocel
Dane biograficzne
Śmierć 861
Dzieci Kocel
Nitra moravia 833.png
Balaton principality.png

Pribina (znany również z frankijskich kronik jako Priwina, bądź Privina) – pierwszy znany władca księstwa nitrzańskiego (825–833/836) oraz księstwa błatneńskiego (840–861).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Głównym źródłem traktującym o życiu księcia Pribiny jest Libellus de conversione Bagoariorum et Carantanorum (Książeczka o nawróceniu Bawarów i Karantan) powstałe w Salzburgu po 870 roku. Dodatkowo kilka ruin budynków odkrytych przez archeologów na Słowacji i Węgrzech jest datowanych na okres jego rządów.

Pribina sprawował władzę w słowiańskim księstwie nitrzańskim, zlokalizowanym na terenach dzisiejszej Słowacji i częściowo Węgier. W Nitrze, stolicy księstwa, wybudował kościół pod wezwaniem św. Emerama[1]. Kościół został konsekrowany przez biskupa Adalrama z Salzburga ok. 828 roku. Była to pierwsza znana świątynia chrześcijańska we wschodniej i zachodniej słowiańszczyźnie. Kościół mógł służyć chrześcijańskim kupcom żyjącym w Nitrze lub bawarskiej żonie Pribiny.

W latach 833 – 836 Pribina, w wyniku przegranej wojny, został wypędzony z Nitry przez morawskiego księcia Mojmira I[1]. W trakcie działań wojennych najprawdopodobniej zostały zniszczone grody w miejscowości Pobedim i Čingov. Ostatecznie ziemie nitrzańskie i morawskie zostały zjednoczone przez Mojmira I, tworząc podstawy państwa wielkomorawskiego. Pribina wraz z rodziną schronił się u bawarskiego grafa Ratboda. Razem ze swoim synem Kocelem został ochrzczony w obecności króla wschodniofrankijskiego Ludwika II Niemieckiego. Przez pewien czas gościł u grafa Ratboda. W późniejszym okresie podjął się misji pozyskania Bułgarów w celu odzyskania utraconego księstwa. Nie znalazł wśród nich sojuszników dla podjętych przez siebie działań. W 847 roku, dzięki poparciu Ratboda[2], król Ludwik II Niemiecki nadał mu w lenno ziemie w Panonii[3]. Dzięki temu Pribina stał się wasalem króla wschodniofrankijskiego.

Pribina utworzył z nadanych ziem nowe państwo Księstwo Błatneńskie. W celu wzmocnienia obronności swojej domeny wybudował kilka ufortyfikowanych grodów na terenie których lokował kościoły. Książę założył również nową stolicę Błatnograd (Blatnohrad, później Mosapurc, również Moosburg) obecnie wieś Zalavár. W 861 roku książę Pribina wsparł państwo wschodniofrankijskie w wojnie z państwem wielkomorawskim. Poległ w trakcie prowadzonej kampanii. Tron książęcy objął jego syn Kocel[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Skowronek Jerzy, Tanty Mieczysław, Wasilewski Tadeusz, Słowianie południowi i zachodni VI-XX wiek. Warszawa, 2005 s. 37 ISBN 83-05-13401-6
  2. Zdeněk Váňa: Świat dawnych Słowian. Antoni Kroh (tłum.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985, s. 77. ISBN 83-06-01126-0.
  3. Třeštík Dušan, Vznik Velké Moravy. Moravané, Čechové a střední Evropa v letech 791 – 871,2001 Praha; Skowronek Jerzy, Tanty Mieczysław, Wasilewski Tadeusz, Słowianie południowi i zachodni VI-XX wiek. Warszawa, 2005 s. 31 ISBN 83-05-13401-6
  4. Skowronek Jerzy, Tanty Mieczysław, Wasilewski Tadeusz, Słowianie południowi i zachodni VI-XX wiek. Warszawa, 2005 s. 31 ISBN 83-05-13401-6

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Dekan, Wielkie Morawy. Epoka i sztuka, Bratysława-Wrocław 1979
  • Zdeněk Váňa, Świat dawnych Słowian, Warszawa 1985, ISBN 83-06-01126-0
  • Krzysztof Polek, Państwo wielkomorawskie i jego sąsiedzi, Kraków 1994, ISBN 83-85898-57-3
  • Krzysztof Polek, Podstawy gospodarcze państwa wielkomorawskiego, Kraków 1994, ISBN 83-86077-75-1
  • Idzi Panic, Ostatnie lata Wielkich Moraw, Katowice 2003, ISBN 83-226-0960-4
  • Skowronek Jerzy, Tanty Mieczysław, Wasilewski Tadeusz, Słowianie południowi i zachodni VI-XX wiek. Warszawa, 2005, ISBN 83-05-13401-6
  • Witold Chrzanowski, Kronika Słowian. Tom I Rzesza Wielkomorawska i kraj Wiślan, Kraków 2008, ISBN 978-83-7396-702-1
Poprzednik
-
Władcy błatneńscy
847-861
Następca
Kocel