Prognatyzm
 |
Ten artykuł od 2010-06 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: wyeliminować sprzeczne informacje, patrz Dyskusja:Prognatyzm. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Nieprawidłowości zębowo-twarzowe [łącznie z wadami zgryzu] | |||||
|
|||||
Prognatyzm (łac. prognathia) - nadmierne[potrzebne źródło] wysunięcie kości trzewioczaszki (żuchwy lub szczęk).
W języku angielskim określenie to stosuje się zarówno na wysunięcie szczęk (maxillar prognathism) jak i na wysunięcie żuchwy mandibular prognathism). W języku polskim stosuje się odrębne nazwy – odpowiednio prognatyzm i progenia.
U człowieka współczesnego traktowany jako objaw chorobowy[potrzebne źródło]. W rozwoju ewolucyjnym człowieka ta cecha stopniowo zanikała (przodkowie człowieka cechowali się znacznym prognatyzmem - znacznemu wysunięciu ku przodowi podlegały kości szczęk i żuchwy). W procesie antropogenezy kości te ulegały stopniowemu cofaniu, tak, że u obecnie żyjących ludzi[potrzebne źródło] występuje jedynie niewielkie wysunięcie kości szczęki i żuchwy ku przodowi czyli tzw. ortognatyzm. Prognatyzmem odznacza się znaczna liczba ludzi odmiany czarnej. Wysunięcie ku przodowi tylko kości szczękowych nosi nazwę prognatyzmu zębodołowego i zdarza się jako wariant normy u osobników rasy żółtej.
Schorzenie występuje także u zwierząt, np. buldogów i bokserów[1].
Warga habsburska[1] [edytuj]
Warga habsburska to termin opisujący prognatyzm żuchwy występujący u Habsburgów.
Jest zaburzeniem genetycznym, przy którym dolna warga przerasta w rozmiarze górną, a żuchwa jest często nazbyt rozwinięta.
Schorzenie to otrzymało nazwę od rodu Habsburgów, wśród których da się je zauważyć już u cesarza Maksymiliana I (1459-1519), wnuka Cymbarki mazowieckiej, po której według mającej najwięcej zwolenników teorii wargę odziedziczyć mieli prawie wszyscy jej potomkowie. Wargę można rozpoznać na pomnikach grobowych książąt mazowieckich w Katedrze św. Jana w Warszawie. Prognatyzm bez zgrubionej dolnej wargi występuje jednak okresowo już u wcześniejszych generacji Habsburgów (Rudolf IV (1339-1365), stryj Ernesta Żelaznego).
Poprzez powodowane względami politycznymi, zawierane na granicy kazirodztwa małżeństwa między austriacką i hiszpańską linią Habsburgów, schorzenie się spotęgowało. Ostatni król Hiszpanii z tej dynastii, Karol II miał tak obwisłą dolną wargę i nazbyt rozwiniętą żuchwę, że nie mógł żuć potraw. Dodatkowo nieprzyjemnym skutkiem wargi habsburskiej było to, że obdarzonym nią przez los trudno było powstrzymać odpływ śliny i zawsze mieli wpółotwarte usta.
Po wygaśnięciu męskiej linii Habsburgów ze śmiercią Karola VI u jego potomków po kądzieli z dynastii Habsburgów-Lotaryńskich nie występuje już prognatyzm, ale zgrubienie dolnej wargi pozostało. Widać je na portretach i fotografiach cesarzy austriackich - Ferdynanda I, ostatniego cesarza Karola I, czy królów Hiszpanii Alfonsa XII, Alfonsa XIII i obecnego monarchy Juana Carlosa I.
Monarchowie z prognatyzmem [edytuj]
-
Maksymilian I ze swą rodziną (ok. 1515); od lewej do prawej: Maksymilian I, Ferdynand I, Karol V, Ludwik II Jagiellończyk, Maria Burgundzka, Filip I Piękny.
-
Karol II, król Hiszpanii (1661-1700).
-
Nagrobek ostatnich Piastów mazowieckich w Katedrze św. Jana w Warszawie.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Otto von Habsburg: Karl V. Wiedeń / Monachium: 1971.
