Prokocim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 50°01′18,5″N 19°59′42,0″E/50,021800 19,995000

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy osiedla Prokocim. Zobacz też: Dzielnica XII Bieżanów-Prokocim.

Prokocim - obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy XII Bieżanów-Prokocim. Do 1948 roku miejscowość była siedzibą gminy Prokocim.

Obecnie nazwą Prokocim (Stary Prokocim) określa się przede wszystkim tereny i zabudowania istniejącej do 1941 r. wsi, a także osiedle głównie domów jednorodzinnych, budowane od 1974 r. W szerszym znaczeniu Prokocim to także, położone na wschód, osiedle bloków mieszkalnych Nowy Prokocim.

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Prokocim leży w południowo-wschodniej części Krakowa. Osiedla graniczące z Prokocimiem i Nowym Prokocimiem to Bieżanów, Podlesie, Rżąka, Na Kozłówce, Wola Duchacka Wschód, Kabel-Płaszów. Od strony północnej granicę Prokocimia wyznacza linia kolejowa Kraków - Tarnów. Do osiedla dojeżdżają autobusy: 133, 143, 144, 163, 173, 183, 204, 243, 244, 301, 304, 503, 643, 904 i tramwaje: 3, 9, 13, 23, 24, 69 (stan z 7.02.2014).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze ślady obecności człowieka na terenie dzisiejszego Prokocimia pochodzą z paleolitu. Od około XIII w. p.n.e. rozwijała się na tym obszarze kultura łużycka. Z tego okresu pochodzi odkryte w 1925 cmentarzysko, jedno z najbogatszych w Polsce. Od upadku kultury łużyckiej (około V w. p.n.e.) do późnego średniowiecza Prokocim pozostawał prawdopodobnie niezamieszkany.

Pierwsza średniowieczna wzmianka o Prokocimiu pochodzi z 1365 roku i dotyczy kwestii majątkowych. Przez kolejne kilkaset lat jest to typowa wieś folwarczna, należąca początkowo do rycerskich i mieszczańskich rodzin krakowskich, a od początku XVI w. kolejno do rodów Tarnowskich, Ostrogskich, Zasławskich, Lubomirskich i Sanguszków.

W połowie XVIII wieku Prokocim staje się rezydencją rodziny Wodzickich, którzy wznoszą na jej terenie początkowo dwór, a w pierwszej połowie XIX wieku murowany pałac. W 1895 Prokocim został zakupiony przez Erazma Jerzmanowskiego, a po jego śmierci, w roku 1909 został wystawiony na sprzedaż przez jego żonę, Annę Jerzmanowską. W roku 1910 został on zakupiony przez zakon augustianów. Pierwszym przełożonym był O. Grzegorz Uth. Wcześniej, w roku 1865, budowa linii kolejowej Kraków-Lwów, wyznaczyła na długie lata charakter Prokocimia jako podmiejskiej osady kolejarskiej. Prokocim odznaczał się dużym zaangażowaniem społecznym. W 1918 roku komitet robotników kolejowych pod nazwą "Spółdzielnia Kolejarzy dla Budowy Własnych Domów", zakupiła od OO.Augustianów 60 morgów ziemi dla potrzeb kolonistów na zmeliorowanych przez Jerzmanowskiego gruntach ornych, położonych po obu stronach alei (obecnie Dygasińskiego). Na tym gruncie powstała nowa kolonia, która rozbudowała się w dzisiejszy Prokocim. Inicjatorem do założenia powyższej spółdzielni kolejarskiej był swego czasu ś.p. Erazm Jerzmanowski, on to rzucił pierwszy myśl rozbudowy Prokocimia i własnym kosztem chciał stworzyć kolonię. W 1924 r. utworzono Parafialny Komitet Ratunkowy. W roku 1931 Prokocim liczył 8000 mieszkańców, posiadał 40 pięknych ulic, obsadzanych drzewkami owocowymi, piękne chodniki betonowe, place i rynek. Jako pierwszy w woj. krakowskim zaprowadził publiczne światło elektryczne. Miał też Prokocim własny przystanek kolejowy. Parafia Prokocim wyodrębniła się z parafii bieżanowskiej w roku 1917, do której była afiliowana w 1782 r., a pierwszym proboszczem został O. Wilhem Gaczek.

W czasie okupacji Gmina Prokocim została włączona w granice administracyjne miasta Krakowa, nazwy ulic mające odpowiedniki w Krakowie zostały przemianowane. Po wojnie powstawały kolejne domki jednorodzinne, a około 1965 roku w pobliżu dawnych zabudowań powstało duże osiedle mieszkaniowe Kozłówek, a następnie (Nowy Prokocim). Wieżowcami wypełniono również przestrzenie przy ul. Gersona i przy ul. Bieżanowskiej. Linię tramwajową, której pętla początkowo znajdowała się przy zjeździe na pobocze w rejonie Cmentarza Podgórskiego, przedłużano do ul. Dworcowej, potem do ul. Malborskiej, gdzie następowało odwracanie wozów tramwajowych, aż do pętli w Prokocimiu przy ul. Żniwnej. W 1965 przedłużono tory tramwajowe do Nowego Prokocimia. Pętla tylko okresowo używana jest w normalnym ruchu tramwajowym. Do października 2000 kursowała do niej linia nr 6, kiedy to skierowano ją na pętlę w Kurdwanowie. Od maja 2009 do września 2011 do pętli kursowała linia nr 51, lecz i ta została skierowana na inną pętlę (Bieżanów Nowy). Obecnie zatem żadna linia nie kończy kursów na tej pętli – używana jest okazjonalnie podczas wypadków lub remontów.

Przebudowano radykalnie ulicę Wielicką, wyburzając domy pod drugą nitkę 3-pasmowej trasy E22.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac Jerzmanowskich
Widok na ul. Bieżanowską

Do najcenniejszych zabytków Prokocimia należy zespół pałacowo-parkowy (wpisany 22 III 1983 na listę zabytków z sygnaturą A-639) na który składają się:

  • zabytkowy, eklektyczny pałac z pierwszej połowy XIX w., przebudowany w latach 1891-1895 (do 2003 roku dom dziecka, obecnie klasztor Augustianów),
  • dawna wozownia, przebudowana na kaplicę,
  • park z kilkusetletnimi dębami, niektóre oznaczone jako pomnik przyrody,

Prokocim dziś[edytuj | edytuj kod]

Dzisiaj Prokocim to typowe wielkomiejskie osiedle. W obszarze ulic Wielickiej, Ściegiennego i Bieżanowskiej przeważają domki jednorodzinne nazywane często Prokocim Stary, w obszarze pomiędzy ul. Nowosądecką i rzeką Drwinką powstało osiedle Kozłówek z nielicznymi domkami jednorodzinnymi, oraz pomiędzy ulicami Wielicką, Jerzmanowskiego i Ściegiennego przeważającą większość zabudowań stanowią bloki mieszkalne (cztero- i dziesięciopiętrowe) zwane Prokocim Nowy z centralną ulicą Teligi. W tej dzielnicy mieści się Uniwersytecki Szpital Dziecięcy Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydział Farmacji, Zespół Akademików CM UJ oraz zespół Domu Starców. W rejonie ulic Jasińskiego i Facimiech powstały zespoły bloków Pogodnej Jesieni dla osób starszych i samotnych. Od marca 1983 roku na terenie osiedla działa również stowarzyszenie na rzecz dzieci, o nazwie Korczakowska Republika Dziecięca "Dyliniarnia". Inicjatywa działalności charytatywnej na polu pomocy społecznej wyszła od dzieci, które same zainicjowały początki prężnej organizacji obejmującej swym zasięgiem nie tylko osiedle Nowy Prokocim, ale również cały obszar Dzielnicy XII Miasta Krakowa. Od nazwy Stowarzyszenia pochodzi też nadana przez Prezydenta Miasta Krakowa Józefa Lassotę nazwa ulicy Republiki Korczakowskiej, która prowadzi wzdłuż ul. Teligi prosto do siedziby Dyliniarni.

Od parafii Prokocim oddzieliła się parafia Osiedla Nowy Prokocim z kościołem w rejonie ulicy Teligi (korzystająca w okresie przejściowym z kaplicy w parku).

W maju 2006 roku uruchomiony został publiczny darmowy hotspot obejmujący swoim zasięgiem teren pomiędzy budynkami Kurczaba 31, 33 oraz 35.

Znani mieszkańcy Prokocimia[edytuj | edytuj kod]

Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego[edytuj | edytuj kod]

Szpital Dziecięcy w Krakowie

Szpital dziecięcy w Krakowie powstał z inicjatywy Władysława Poraya-Biernackiego w 1958 r. Budowę szpitala rozpoczęto w 1961 r., a w lutym 1966 r. udzielano pomocy pierwszym pacjentom. Budynek znajduje się przy ulicy Wielickiej 265. Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie

W szpitalu znajduje się:

  • Oddział Intensywnej Terapii i Patologii Noworodka, Oddział Pulmunologii
  • Oddział Gastroenterologiczny
  • Oddział Hematologii i Onkologii Dziecięcej
  • Oddział Kardiologii Dziecięcej
  • Oddział Kardiochirurgii Dziecięcej
  • Oddział Dializ
  • Oddział Nefrologii Dziecięcej
  • Oddział Urologii Dziecięcej
  • Oddział Endokrynologii Dziecięcej
  • Oddział Neurologii Dziecięcej
  • Oddział Chirurgii Dziecięcej
  • Zakład Immunologii Klinicznej
  • Zakład Biochemii Klinicznej
  • Zakład Mikrobiologii
  • Zakład Patomorfologii i Mikroskopii Elektronowej
  • Pracownia Scyntygrafii Klinicznej
  • Pracownia Monitorowania Leków
  • Dział Rehabilitacji
  • Pracownia Radioterapii
  • Centrum Ambulatoryjnego Leczenia Dzieci im. C. Zabłockiego
  • Apteka szpitala

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Rzeczka Drwinka

Obiekty sakralne[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół MBDR (ulica Prosta 1), ulokowany w Prokocimiu Starym.
  • Klasztor OO. Augustianów (przy ul. Górników), przy którym znajduje się kaplica pw. św. Mikołaja z Tolentino.
  • Kościół Miłosierdzia Bożego znajduje się przy ul. Kurczaba 5. Odpust parafialny odbywa się w drugą niedzielę wielkanocną.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Żłobek nr 28 ul. Kurczaba 21
  • Szkoła Podstawowa nr 41 ul. Jerzmanowskiego 6
  • Szkoła Podstawowa nr 117 ul. Kurczaba 15
  • Szkoła Podstawowa nr 123 ul. Okolna
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących Integracyjnych nr 4 ul. Żabia 20
  • Przedszkole Samorządowe nr 28 il. Duża Góra 30
  • Przedszkole Samorządowe nr 35 ul. Lilli Wenedy 7
  • Przedszkole Samorządowe nr 35 - filia ul. Teligi 17
  • Przedszkole Samorządowe nr 35 ul. Okólna 18
  • Przedszkole Samorządowe nr 49 ul. Bieżanowska 40
  • Przedszkole Samorządowe nr 49 - filia ul. Nad Potokiem 6
  • Przedszkole Samorządowe nr 87 ul. Spółdzielców 7
  • Przedszkole Samorządowe nr 135 ul. Stępnia 1
  • Przedszkole Samorządowe nr 150 ul. Teligi 28
  • Przedszkole Samorządowe nr 154 ul. Kurczaba 19
  • Przedszkole Samorządowe nr 176 ul. Aleksandry 15
  • Przedszkole Samorządowe nr 176 - filia ul. Heleny 16
  • Przedszkole Samorządowe nr 180 ul. Telimeny 7
  • Szkoła Podstawowa nr 61 ul. Popławskiego 17
  • Gimnazjum nr 31 ul Spółdzielców 5
  • Liceum Ogólnokształcące nr XV, ul. Dygasińskiego 10
  • Prywatne Liceum Ogólnokształcące nr 1 ul. Dygasińskiego 5a
  • Prywatne Gimnazjum Ogólnokształcące nr 1 ul. Dygasińskiego 5b
  • Prywatne przedszkole z oddziałem żłobkowym - Akademia Uśmiechu - ul.Śnieżna 15

Obiekty handlowe[edytuj | edytuj kod]

W Prokocimiu znajduje się kilka sklepów dużych sieci, takich jak: Tesco (dawny HIT), OBI, Biedronka, Polo, Lewiatan, wiele mniejszych sklepów spożywczych i odzieżowych, a także plac targowy.

Kolejowy Klub Sportowy Prokocim Kraków[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Prokocim Kraków.

Klub sportowy "Kolejarz" został założony w 1921 r. Budynek klubowy i boisko mieści się w Parku Jerzmanowskich.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons