Promieniak wilgociomierz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Promieniak wilgociomierz
Promieniak wilgociomierz: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina Diplocystidiaceae
Rodzaj Astraeus
Gatunek promieniak wilgociomierz
Nazwa systematyczna
Astraeus hygrometricus (Pers.) Morgan
J. Cincinnati Soc. Nat. Hist. 12: 20 (1889)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Owocniki Astraeus hygrometricus

Promieniak wilgociomierz (Astraeus hygrometricus (Pers.) Morgan) – gatunek grzybów z rodziny Diplocystidiaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: promieniak gwiaździsty i astreusz wilgociomierz[2]. Synonimy łacińskie[3]:

  • Astraeus hygrometricus f. decaryi (Pat.) Pat. (1928)
  • Astraeus hygrometricus f. ferrugineus V.J. Staněk (1958)
  • Astraeus stellatus (Scop.) E. Fisch., in Engler & Prantl (1900)
  • Geastrum decaryi Pat.
  • Geastrum hygrometricum Pers. (1801)
  • Geastrum hygrometricum ß anglicum Pers. (1801)
  • Geastrum stellatum (Scop.) Wettst. (1885)
  • Geastrum vulgaris Corda (1842)
  • Lycoperdon stellatus Scop. (1772)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocniki

Młody owocnik jest okrągławy, 2-4 cm średnicy, zagłębiony w podłożu lub nieco wystający. U dojrzałych okazów osłona zewnętrzna pęka na powierzchni ziemi na wiele trójkątnych ramion, zwykle 4-10. Rozpostarte owocniki osiągają do 10 cm średnicy. Ramiona są grube i skórzaste, brązowe, bardzo często spękane. Osłona wewnętrzna kulistawa, do 3 cm średnicy, siedząca. Po dojrzeniu opatrzona na szczycie otworem, przez który uwalniane są zarodniki. Ma higroskopijne ramiona. Są one rozpostarte tylko podczas wilgotnej pogody. W czasie suszy ramiona zwijają się, zakrywając okrywę wewnętrzną.

Zarodniki

Kuliste, brodawkowate.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Może być mylony z niektórymi gatunkami gwiazdoszy (Geastrum)[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Widne lasy sosnowe, mieszane, także w dąbrowy, w miejscach nasłonecznionych, chętnie na brzegach lasów. Od lipca do listopada. Często pojawia się gromadnie[4].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce jest objęty ochroną ścisłą grzybów[5]. W opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski jest zaliczony do kategorii gatunków wymierających (E)[6]. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Czechach, Niemczech, Anglii, Holandii[2].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1985, s. 454. ISBN 83-09-00714-0.
  5. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin
  6. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.