Promieniak wilgociomierz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Promieniak wilgociomierz
Astraeus hygrometricus 001.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina Diplocystidiaceae
Rodzaj Astraeus
Gatunek promieniak wilgociomierz
Nazwa systematyczna
Astraeus hygrometricus (Pers.) Morgan
J. Cincinnati Soc. Nat. Hist. 12: 20 (1889)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Owocniki Astraeus hygrometricus

Promieniak wilgociomierz (Astraeus hygrometricus (Pers.) Morgan) – gatunek grzybów z rodziny Diplocystidiaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: promieniak gwiaździsty i astreusz wilgociomierz[2]. Synonimy łacińskie[3]:

  • Astraeus hygrometricus f. decaryi (Pat.) Pat. (1928)
  • Astraeus hygrometricus f. ferrugineus V.J. Staněk (1958)
  • Astraeus stellatus (Scop.) E. Fisch., in Engler & Prantl (1900)
  • Geastrum decaryi Pat.
  • Geastrum hygrometricum Pers. (1801)
  • Geastrum hygrometricum ß anglicum Pers. (1801)
  • Geastrum stellatum (Scop.) Wettst. (1885)
  • Geastrum vulgaris Corda (1842)
  • Lycoperdon stellatus Scop. (1772)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocniki

Młody owocnik jest okrągławy, 2-4 cm średnicy, zagłębiony w podłożu lub nieco wystający. U dojrzałych okazów osłona zewnętrzna pęka na powierzchni ziemi na wiele trójkątnych ramion, zwykle 4-10. Rozpostarte owocniki osiągają do 10 cm średnicy. Ramiona są grube i skórzaste, brązowe, bardzo często spękane. Osłona wewnętrzna kulistawa, do 3 cm średnicy, siedząca. Po dojrzeniu opatrzona na szczycie otworem, przez który uwalniane są zarodniki. Ma higroskopijne ramiona. Są one rozpostarte tylko podczas wilgotnej pogody. W czasie suszy ramiona zwijają się, zakrywając okrywę wewnętrzną.

Zarodniki

Kuliste, brodawkowate.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Może być mylony z niektórymi gatunkami gwiazdoszy (Geastrum)[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Widne lasy sosnowe, mieszane, także w dąbrowy, w miejscach nasłonecznionych, chętnie na brzegach lasów. Od lipca do listopada. Często pojawia się gromadnie[4].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce jest objęty ochroną ścisłą grzybów[5]. W opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski jest zaliczony do kategorii gatunków wymierających (E)[6]. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Czechach, Niemczech, Anglii, Holandii[2].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1985, s. 454. ISBN 83-09-00714-0.
  5. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin
  6. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.