Promienica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Promienica
Actinomycosis
Pacjent z promienicą po prawej stronie twarzy
Pacjent z promienicą po prawej stronie twarzy
ICD-10 A42
A42.0 Promienica płucna
A42.1 Promienica brzuszna
A42.2 Promienica szyjno-twarzowa
A42.7 Posocznica promienicza
A42.8 Inne postacie promienicy
A42.9 Promienica, nieokreślona

Promienica, aktynomikoza (łac. Actinomycosis) – przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt (głównie bydła). U zwierząt jest wywołana przez promieniowce Actinomyces bovis, u człowieka drobnoustrojem chorobotwórczym jest gatunek Actinomyces israeli.

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

U ludzi promienica występuje rzadko, najczęściej u osób w wieku 20–50 lat. Do zakażenia człowieka dochodzi przez kontakt ze zwierzętami oraz przez branie do ust trawy i zboża. W jamie ustnej mogą znajdować się saprofitujące promieniowce, które również w pewnych warunkach mogą wywołać promienicę[1]. Stąd skaleczenie dziąseł lub języka zakażonymi zębami (na co mają wpływ czynniki takie jak zła higiena jamy ustnej, źle wykonany niedawny zabieg u dentysty, choroby przyzębia) odgrywa ważną rolę w patogenezie tej choroby[2].

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Temperatura ciała jest nieznacznie podwyższona (do 38 °C), a stan ogólny chorych jest dość dobry[1].

Choroba umiejscawia się najczęściej w tkankach miękkich okolicy żuchwy i szyi, rzadziej jamy ustnej i tkankach sąsiadujących (języka, migdałków podniebiennych, ślinianek, ucha środkowego); u świń – w gruczołach mlecznych. Objawami są twarde, ograniczone, mało bolesne guzy, często z ogniskami ropnymi. Początkowo pokrywająca skóra może być niezmieniona. Z czasem guzkowate zmiany w nacieku ulegają rozpadowi i powstają przetoki z wydobywającą się surowiczo-krwistą treścią, która zawiera kolonie promieniowca[1][3].

W tkankach miękkich można stwierdzić przewlekły proces zapalny z martwicą prowadzącą do powstawania przetok i ziarniną ulegającą bliznowaceniu z powstawaniem deskowatego nacieczenia. Objawy uzależnione są od umiejscowienia zmian. Mogą występować bóle w okolicy nacieków, utrudnione otwieranie ust i połykanie. Nacieczenie okolicy skroniowo-twarzowej może powodować szczękościsk[1].

Rozpoznanie może być potwierdzone wykryciem kolonii promieniowców w treści ropnej z przetok[1].

Powikłania[edytuj | edytuj kod]

Choroba nieleczona może prowadzić do powstania drogą krwionośną odległych zmian promieniczych (np. płuc), a także skrobiawicy[1].

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Leczona chirurgicznie – usunięcie zmian wraz ze skórą[1] – lub farmakologicznie – ogólne, długotrwałe podawanie penicyliny w dużych dawkach[1] z sulfonamidami[2] (można również podawać penicylinę miejscowo[1]).

Działania profilaktyczne nie są możliwe ze względu na endogenny charakter zakażenia[1][3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Bożydar Latkowski: Otorynolaryngologia : podręcznik dla studentów medycyny i stomatologii. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1995, s. 189. ISBN 83-200-1889-7.
  2. 2,0 2,1 Stanisław Iwankiewicz: Otolaryngologia : podręcznik dla studentów medycyny i stomatologii. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1984, s. 211-212. ISBN 83-200-0801-8.
  3. 3,0 3,1 Fritz H. Kayser: Medical microbiology. Stuttgart: Thieme, 2005, s. 260. ISBN 3131319917.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stefania Jabłońska: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005. ISBN 83-200-3367-5.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.