Pruska Kolej Wschodnia
Pruska Kolej Wschodnia (niem. Preußische Ostbahn) – linia kolejowa długości około 740 km, łącząca Berlin ze stolicą Prus Wschodnich – Królewcem oraz z leżącymi na granicy z Imperium Rosyjskim Ejtkunami.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Koncepcja jej budowy powstała w 1842 a pierwsze prace rozpoczęto w 1846. W 1851 linia z Krzyża dotarła do Bydgoszczy, następnie (1852) do Gdańska i w (1853) Królewca. Odcinek Tczew – Malbork, ze względu na trwającą budowę mostów na Wiśle i Nogacie, do 1857 pasażerowie przebywali dyliżansami konnymi. Budowę linii kontynuowano i w 1860 poprzez Insterburg dotarła do granicy z Rosją w Eydtkuhnen (pol. Ejtkuny). W 1861 wybudowano odcinek Bydgoszcz – Toruń, przedłużony rok później do Aleksandrowa Kujawskiego. W latach 1871-1873 zrealizowano budowę drugiej równoległej linii w kierunku granicy rosyjskiej z Torunia przez Iławę, Olsztyn, Korsze, Gierdawę do Wystruci i dodatkowo linii z Piły przez Chojnice i Starogard Gdański do Tczewa.
W 1880 sieć osiągnęła 2210 km, w 1895 4833 km.
Od 1888 była własnością Pruskich Kolei Państwowych (Preußische Staatseisenbahnen). W 1895 Kolej Wschodnią zarządzaną dotychczas z jednego miejsca – z Bydgoszczy, rozdzielono między trzy obszarowe dyrekcje kolejowe – w Bydgoszczy, Gdańsku i Królewcu.
Obecnie Kolej Wschodnia utożsamiana jest w Polsce zasadniczo jedynie z odcinkiem [Berlin]-Kostrzyn nad Odrą-Gorzów Wlkp.-Piła-Chojnice-Tczew-Malbork-Braniewo-[Kaliningrad].
[edytuj] Inne linie użytkowane przez Pruską Kolej Wschodnią
W wyniku nacjonalizacji lub przejęcia kolei prywatnych sieć Kolei Wschodniej zwiększyła się o:
- Pomorską Kolej Centralną (Centralpommersche Eisenbahn) z Chojnic przez Złocieniec do Runowa (przejętą w 1875)
- Kolej Berlińsko-Szczecińską (Berlin-Stettiner Bahn) lub Kolej Wschodniopomorską (Hinterpommersche Eisenbahn), z liniami Szczecin-Stargard-Koszalin-Lębork-Gdańsk i Białogard-Kołobrzeg (1879)
oraz odcinki
- Kolei Górnośląskiej (Oberschlesische Eisenbahn) z liniami Poznań-Toruń i Inowrocław-Bydgoszcz z odgałęzieniem do Mątw (1884)
- Kolei Tylżycko-Wystruckiej (Tilsit-Insterburger Bahn), Sowieck – Czerniachowsk(1884)
- Kolei Stargardzko-Poznańskiej (Stargard-Posener Eisenbahn), Stargard – Poznań (1884)
- Kolei Oleśnicko-Gnieźnieńskiej (Bahn Oels-Gnesen), linia Jarocin-Gniezno (1885)
- Kolei Dąbie-Kołobrzeg (Eisenbahn Altdamm-Kolberg), linia Dąbie-Goleniów (1887)
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Piątkowski, Andrzej: Kolej Wschodnia w latach 1842 – 1880: z dziejów transportu kolejowego na Pomorzu Wschodnim, Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie 1996, 186 s., Rozprawy i Materiały Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, nr 156
- Geißler Andreas, Koschinski Konrad: 130 Jahre Ostbahn Berlin – Königsberg – Baltikum, Verlag Ges. für Verkehrspolitik und Eisenbahnwesen GVE e.V. Berlin 1997, 120 s., ISBN 3-89218-048-2
