Pryska (cesarzowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pryska
cesarzowa rzymska
Okres panowania od 284
do 305
Jako żona Dioklecjana
Dane biograficzne
Zmarła ok. 315
Saloniki
Mąż Dioklecjan
Dzieci Galeria Waleria

Pryska, Prisca Valeria (zm. ok. 315 n.e. w Tesalonice) – żona cesarza Dioklecjana, matka drugiej żony Galeriusza, Galerii Walerii.

Bliższe szczegóły z jej życia nie są znane. W chwili wstąpienia na tron Dioklecjana (284) była już jego żoną. Towarzyszyła córce Walerii na dworze zięcia Galeriusza (małżeństwo zawarto w 293), gdzie prawdopodobnie nie odgrywała większej roli politycznej. Nie zachowały się żadne wzmianki o posiadanych przez nią tytułach ani monety z wizerunkiem (w odróżnieniu od Walerii).

W czasie wypraw wojennych Galeriusza przebywała czasowo z córką na dworze męża Dioklecjana w Nikomedii. W czasie ostatniej fali prześladowań chrześcijan w 303 znalazła się w gronie osób zobowiązanych do złożenia ofiar dawnym bogom. Historyk Laktancjusz w dziele De mordibus persecutorum zasugerował, że zarówno Pryska jak i Waleria mogły być chrześcijankami, do czego późniejsi badacze podchodzą z pewną rezerwą. Sceptycznie o tej możliwości (która wprost nie została wyrażona przez Laktancjusza) wypowiedział się m.in. francuski tłumacz Laktancjusza J. Moreau, a inni historycy ograniczają się do stwierdzenia, że na dworze obie cesarzowe uchodziły za chrześcijanki, co mogło się wyrażać np. w udzielanej pomocy.

Prawdopodobnie Pryska nie towarzyszyła Dioklecjanowi w Dalmacji po jego abdykacji. Dalsze jej losy były nierozerwalnie związane z córką. W 311 zmarł po chorobie nowotworowej Galeriusz, wyznaczając na opiekuna Walerii Licyniusza, innego ze współcesarzy. Licyniusz nie był wówczas żonaty i prawdopodobnie złożył Walerii propozycję małżeństwa, którą ta odrzuciła i razem z matką udała się na dwór cesarza Maksymina Dai (siostrzeńca Galeriusza). Z kolei o rękę Walerii wystąpił Maksymin Daja, chociaż żonaty, i kolejna odmowa pociągnęła za sobą niełaskę. Majątek Walerii i Pryski został skonfiskowany, stracono część ich służby, a same cesarzowe skazane zostały na wygnanie. Przez jakiś czas przebywały na zesłaniu na Saharze. Bezskutecznie za żoną i córką wstawiał się były cesarz Dioklecjan.

W 313 cesarz Maksymin Daja został pokonany przez Licyniusza i niebawem zmarł. Z rozkazu Licyniusza zginęli m.in. wdowa i dzieci zmarłego, a także przebywający na jego dworze syn Galeriusza Kandydian (niegdyś adoptowany przez Walerię). Licyniusz wydał także wyrok śmierci na Walerię i Pryskę, ale obie zdołały zbiec w przebraniu prostych kobiet. W różnych prowincjach cesarstwa ukrywały się przez piętnaście miesięcy, przypuszczalnie próbując schronić się w Dalmacji u Dioklecjana. Ostatecznie zostały ujęte w Tesalonice i publicznie stracone.

Źródła:

  • Beata Stola, Cesarzowe pierwszej tetrarchii: Priska, żona Dioklecjana i Waleria, żona Galeriusza, w: "Meander", nr 1-2 z 1991, str. 55-62