Prythiwi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Prythu ścigający Prythiwi pod postacią krowy

Prythiwi (dewanagari पृथिवी , trl. pṛthivī , ang. Prithivi) – bogini staroindyjska, będąca personifikacją ziemi[1] w hinduizmie wedyjskim. Porównywana bywa z grecką Gają i rzymską Tellus[2]. Jest symbolem nadziei i hojności (daje nasiona i owoce)[3] jak również odporności i cierpliwości (jako ta , która znosi rany zadawane przez rolników przy orce). Równocześnie jest wzorem uprzejmości i łagodności (odpłaca plonami za zranienia narzędziami rolniczymi)[4] . Uosabia cechy cierpliwości , macierzyństwa i mądrości[5] . Matka wedyjskich bogów, wszystkich ludzi, zwierząt i roślin. Postrzegana również jako opiekunka zmarłych[6].

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

  • Prythiwi zasadniczo uosoabia planetę.
  • Bogini ta bywa też przedstawiana jako krowa Priśni, poszukująca opieki Brahmy (hinduistycznego boga stwórcy). Priśni jest opisywana jako wielobarwna.
  • Inna postacią symbolicznie reprezentującą Prythiwi jest brzemienna życiodajnym deszczem chmura[7] .

Imię[edytuj | edytuj kod]

Znaczenie sanskryckiego imienia prythiwi objaśnia się jako: olbrzymia,[8] szeroka[9], rozległa; ziemia[10] , obszerna[11] . Imię Prythiwi bywa używane w znaczeniu natura, co ma oddawać jej rolę jako matki wszystkich ludzi , zwierząt i roślin[12] .

Inne imiona[edytuj | edytuj kod]

  • Priśni – symbolizująca Prythiwi postać krowy[13]
  • Urwi[14] (obszerna)
  • Ardźuni (lśniąca)
  • Mahi (wielka)[15] .

Rodzina i postacie powiązane[edytuj | edytuj kod]

Prythiwi bywa nazywana córką wieszcza Prythu[16] .

Partnerzy[edytuj | edytuj kod]

Wśród jej małżonków wymienia się bogów o imionach :

oraz rysziego Prythu[17] .

Potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Wśród dzieci bogini wymieniane są szczególnie bóstwa:

Podaje się jednak zasadniczo, że Prythiwi jest matką wszystkich istot żywych[18] szczególnie ludzi , zwierząt i roślin. Czasami jest też określana matką wszystkich bogów[19] .

Recepcja w pismach hinduistycznych[edytuj | edytuj kod]

Wedy[edytuj | edytuj kod]

Prythiwi w wedach jest bóstwem mało znaczącym. Jej imię pojawia się najczęściej wewnątrz formy Djawaprythiwi . To androgyniczna postać o imieniu będącym złożeniem z imieniem nieba Diw (Djaus). Para niebo-ziemia istniała przed stworzeniem . Postacie małżonków rozdzielił Indra z użyciem centralnego (axis mundi) kosmicznego słupa[20] . Deszcz spadający na ziemię, jako nasienie Diwa zapłodnił Prythiwi i stała się matką wszystkich żywych istot[21] .

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andrzej Ługowski: Prythiwi. W: Słownik mitologii hinduskiej. Andrzej Ługowski (red.nauk.). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 1994, s. 146, seria: Świat Orientu. ISBN 83-86483-20-2.
  2. Prithiwi. W: Jan Knappert: Mitologia Indii. Maciej Karpiński (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 1996, s. 271, seria: Mity i legendy świata. ISBN 83-7120-180-X.
  3. Prithiwi. W: Jan Knappert: Mitologia Indii. Maciej Karpiński (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 1996, s. 271, seria: Mity i legendy świata. ISBN 83-7120-180-X.
  4. Prithiwi. W: Jan Knappert: Mitologia Indii. Maciej Karpiński (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 1996, s. 271, seria: Mity i legendy świata. ISBN 83-7120-180-X.
  5. Prythiwi. W: Religia – encyklopedia PWN. Tadeusz Gadacz, Bogusław Milerski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 8. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 285. ISBN 83-01-14039-9.
  6. 3.2.2. Prythiwi. W: Barbara Grabowska: Ćandi, Sati, Parwati. Z dziejów literatury indyjskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 44. ISBN 978-83-235-0846-5.
  7. Prythiwi. W: Religia – encyklopedia PWN. Tadeusz Gadacz, Bogusław Milerski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 8. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 285. ISBN 83-01-14039-9.
  8. Prithiwi , tł. Cezary Galewicz. W: Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 2. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 123, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-370-0.
  9. Prythiwi. W: Andrzej M. Kempiński: Słownik mitologii ludów indoeuropejskich. Wyd. 1. Poznań: Kantor Wydawniczy SAWW, 1993, s. 353. ISBN 83-85066-91-8.
  10. Prythiwi. W: Andrzej M. Kempiński: Słownik mitologii ludów indoeuropejskich. Wyd. 1. Poznań: Kantor Wydawniczy SAWW, 1993, s. 353. ISBN 83-85066-91-8.
  11. Prythiwi. W: Religia – encyklopedia PWN. Tadeusz Gadacz, Bogusław Milerski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 8. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 285. ISBN 83-01-14039-9.
  12. Prithiwi. W: Jan Knappert: Mitologia Indii. Maciej Karpiński (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 1996, s. 271, seria: Mity i legendy świata. ISBN 83-7120-180-X.
  13. Prithiwi , tł. Cezary Galewicz. W: Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 2. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 123, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-370-0.
  14. Prithiwi , tł. Cezary Galewicz. W: Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 2. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 123, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-370-0.
  15. Prythiwi. W: Religia – encyklopedia PWN. Tadeusz Gadacz, Bogusław Milerski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 8. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 285. ISBN 83-01-14039-9.
  16. Prithiwi. W: Jan Knappert: Mitologia Indii. Maciej Karpiński (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 1996, s. 271, seria: Mity i legendy świata. ISBN 83-7120-180-X.
  17. Prythiwi. W: Religia – encyklopedia PWN. Tadeusz Gadacz, Bogusław Milerski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 8. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 285. ISBN 83-01-14039-9.
  18. Prythiwi. W: Andrzej M. Kempiński: Słownik mitologii ludów indoeuropejskich. Wyd. 1. Poznań: Kantor Wydawniczy SAWW, 1993, s. 353. ISBN 83-85066-91-8.
  19. Prithiwi. W: Jan Knappert: Mitologia Indii. Maciej Karpiński (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 1996, s. 271, seria: Mity i legendy świata. ISBN 83-7120-180-X.
  20. Prythiwi. W: Religia – encyklopedia PWN. Tadeusz Gadacz, Bogusław Milerski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 8. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 285. ISBN 83-01-14039-9.
  21. Prythiwi. W: Andrzej M. Kempiński: Słownik mitologii ludów indoeuropejskich. Wyd. 1. Poznań: Kantor Wydawniczy SAWW, 1993, s. 353. ISBN 83-85066-91-8.