Prządkowate (pająki)
| Prządkowate | |
| Nephilidae[1] | |
| Simon, 1894 | |
 Herennia multipuncta (samiec na samicy) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | stawonogi |
| Podtyp | szczękoczułkowce |
| Gromada | pajęczaki |
| Rząd | pająki |
| Infrarząd | Araneomorphae |
| Nadrodzina | Araneoidea |
| Rodzina | prządkowate |
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Prządkowate (Nephilidae) – rodzina dużych sieciowych tropikalnych pająków z grupy Araneomorphae. Należą do niej największe na świecie pająki tkające sieci. Największym przedstawicielem rodziny i zarazem największym pająkiem tkającym sieci łowne jest Nephila komaci, której samice dorastają do około 4 cm długości. Prządkowate tkają również jedne z największych sieci – u niektórych gatunków ich średnica przekracza 1 m[2] (według niektórych autorów dochodzić może nawet do 1,5 m[3]). Większe sieci (do 2800 cm2 powierzchni) tkają tylko Caerostris darwini[4]. U większości prządkowatych, z wyjątkiem Clitaetra, występuje dymorfizm płciowy: samice są znacznie większe od samców[5] (u Clitaetra także są większe, lecz nie aż w takim stopniu jak u Nephilinae[2]).
Rodzina Nephilidae obejmuje kilkadziesiąt gatunków zgrupowanych w cztery rodzaje – zaliczanych dawniej do rodzin krzyżakowatych (Araneidae) lub kwadratnikowatych (Tetragnathidae): Clitaetra, Herennia, Nephilengys i Nephila[6]. Analizy filogenetyczne sugerują, że Clitaetra jest najbardziej bazalną linią wewnątrz Nephilidae, pozostałe trzy rodzaje tworzą klad Nephilinae[3][7]. Nie jest jasne pokrewieństwo prządkowatych wewnątrz grupy Araneoidea: niektóre analizy sugerowały, że ich najbliższymi krewnymi są kwadratnikowate[3] lub krzyżakowate[8], podczas gdy według innych Nephilidae stanowią grupę siostrzaną dla wszystkich pozostałych Araneoidea[7].
Najstarszym znanym przedstawicielem prządkowatych jest środkowojurajska Nephila jurassica, żyjąca przed około 165 mln lat[9], co zgadza się z datowaniem na podstawie danych biogeograficznych[3], lecz znacznie dawniej niż sugerowało to datowanie molekularne[10]. Prządkowate prawdopodobnie wyewoluowały na terenach Gondwany[3]. W zapisie kopalnym znacznie częściej występują samce prządkowatych[9].
- Kladogram Nephilidae według Kuntnera i współpracowników (2008)[7]
| Nephilidae |
|
||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Nephilidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 Kuntner M, Coddington JA. Discovery of the largest orbweaving spider species: The evolution of gigantism in Nephila. „PLoS ONE”. 4 (10): e7516, 2009. doi:10.1371/journal.pone.0007516. PMID 19844575 (ang.).
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Matjaž Kuntner. Phylogenetic systematics of the Gondwanan nephilid spider lineage Clitaetrinae (Araneae, Nephilidae). „Zoologica Scripta”. 35 (1), s. 19–62, 2006. doi:10.1111/j.1463-6409.2006.00220.x (ang.).
- ↑ Matjaž Kuntner, Ingi Agnarsson. Web gigantism in Darwin's bark spider, a new species from Madagascar (Araneidae: Caerostris). „Journal of Arachnology”. 38 (2), s. 346–356, 2010. doi:10.1636/B09-113.1 (ang.).
- ↑ Jonathan A. Coddington, Gustavo Hormiga, Nikolaj Scharff. Giant female or dwarf male spiders?. „Nature”. 385, s. 687–688, 1997. doi:10.1038/385687a0 (ang.).
- ↑ Norman I. Platnick: Nephilidae (ang.). W: The World Spider Catalog, Version 13.0 [on-line]. American Museum of Natural History. DOI:10.5531/db.iz.0001. [dostęp 8 września 2012].
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Matjaž Kuntner, Jonathan A. Coddington, Gustavo Hormiga. Phylogeny of extant nephilid orb-weaving spiders (Araneae, Nephilidae): testing morphological and ethological homologies. „Cladistics”. 24 (2), s. 147–217, 2008. doi:10.1111/j.1096-0031.2007.00176.x (ang.).
- ↑ Fernando Álvarez-Padilla, Dimitar Dimitrov, Gonzalo Giribet, Gustavo Hormiga. Phylogenetic relationships of the spider family Tetragnathidae (Araneae, Araneoidea) based on morphological and DNA sequence data. „Cladistics”. 25 (2), s. 109–146, 2009. doi:10.1111/j.1096-0031.2008.00242.x (ang.).
- ↑ 9,0 9,1 Paul A. Selden, ChungKun Shih, Dong Ren. A golden orb-weaver spider (Araneae: Nephilidae: Nephila) from the Middle Jurassic of China. „Biology Letters”. 7 (5), s. 775–778, 2011. doi:10.1098/rsbl.2011.0228 (ang.).
- ↑ Su Yongchao, Chang Yunghau, Deborah Smith, Zhu Mingsheng, Matjaž Kuntner, Tso Imin. Biogeography and speciation patterns of the golden orb spider genus Nephila (Araneae: Nephilidae) in Asia. „Zoological Science”. 28 (1), s. 47–55, 2011. doi:10.2108/zsj.28.47 (ang.).
