Zamach z 11 września 2001 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Przebieg zamachu na World Trade Center i Pentagon)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zamach z 11 września 2001
Kolaż z widoków podczas zamachu
Kolaż z widoków podczas zamachu
Państwo  Stany Zjednoczone
Miejsce Nowy Jork, Waszyngton, Shanksville
Data 11 września 2001
Liczba zabitych 2973
Liczba rannych 6291+
Typ ataku terrorystyczny
Sprawca Al-Ka’ida
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zamach z 11 września 2001 – seria czterech ataków terrorystycznych, przeprowadzonych rano we wtorek 11 września 2001 roku na terytorium Stanów Zjednoczonych za pomocą uprowadzonych samolotów pasażerskich. Sprawcami byli przedstawiciele organizacji Al-Ka’ida, którzy po opanowaniu samolotów skierowali je na obiekty dwóch wież World Trade Center oraz budynku Pentagonu. W czwartym przypadku usiłowanie ataku nie powiodło się z uwagi na obronne zachowanie pasażerów na jego pokładzie, wskutek czego samolot rozbił się. Łącznie w zamachu zginęły 2973 osoby.

Przebieg

Dokonało go 19 porywaczy, którzy kupili bilety na 4 loty krajowe amerykańskich linii lotniczych. Po przejęciu kontroli nad samolotami skierowali je na znane obiekty na terenie USA. Oficjalnie przyjmuje się, iż wieże uległy zawaleniu na skutek naruszenia stalowej konstrukcji nośnej budynków, częściowo wskutek uderzenia samolotów, a następnie w wyniku intensywnych pożarów zainicjowanych przez eksplodujące paliwo lotnicze.

Dwa spośród porwanych samolotów rozbiły się o bliźniacze wieże World Trade Center w Nowym Jorku, trzeci zniszczył część Pentagonu. Ostatni (opóźniony) samolot United Airlines 93 nie dotarł do celu – rozbił się na polach Pensylwanii ok. 15 min. lotu od Waszyngtonu. Przypuszcza się, że miał uderzyć w Biały Dom lub Kapitol[1], choć nie jest to pewne. Maszyna nie doleciała do celu, gdyż pasażerowie, którzy dowiedzieli się o losie innych samolotów, zaatakowali porywaczy i doprowadzili do katastrofy samolotu na bezludnym terenie – szczątkowe informacje o ostatnich minutach tego wydarzenia pochodzą z rozmów telefonicznych pasażerów i odtworzenia danych zarejestrowanych w czarnej skrzynce samolotu. Na podstawie zapisów rozmów telefonicznych i zeznań świadków (rodzin i rozmówców) dokonano rekonstrukcji wydarzeń sfilmowanej w dramacie dokumentalnym „Lot 93”.

Ofiary

Pożar w Pentagonie po uderzeniu samolotem lotu AA 77, 11 września 2001
Po ugaszeniu pożaru
Miejsce katastrofy lotu UA 93
Strefa Zero w Nowym Jorku 17 września 2001
Zdjęcie lotnicze zniszczonego World Trade Center, zrobione 23 września 2001.
Wieże WTC przed zamachem (marzec 2001)
Tribute in Light widoczny w rocznicę ataku 11 września 2004
Strefa Zero 11 kwietnia 2008

Ustalono ostatecznie, iż łącznie, w wyniku czterech zamierzonych katastrof lotniczych, w zamachu zginęły 2973 osoby[2], w tym sześciu Polaków, nie licząc 19 porywaczy i 26 osób nadal oficjalnie uznawanych za zaginione.

W zamachu zginęło sześcioro Polaków: Maria Jakubiak, Dorota Kopiczo, Jan Maciejewski, Łukasz Milewski, Anna Pietkiewicz, Norbert Szurkowski (syn Ryszarda Szurkowskiego). W pierwszą rocznicę zamachu odsłonięto w Parku Skaryszewskim w Warszawie płytę poświęconą ich pamięci.

Bardzo duże straty poniosły służby miejskie, głównie straż pożarna i policja – w trakcie akcji ratunkowej poległo ponad 300 funkcjonariuszy. Ostateczna liczba ofiar jest o 40 osób mniejsza w stosunku do poprzedniej wersji, która już znalazła się w niektórych encyklopediach. Ustalając liczbę ofiar i ich tożsamość, po raz pierwszy w historii posłużono się na masową skalę badaniami materiału genetycznego, które były praktycznie jedynym sposobem identyfikacji szczątków ofiar.

Ofiary (bez uwzględnienia 19 porywaczy)
Nowy Jork World Trade Center 2602 zabitych i 26 zaginionych[3]
w samolocie American Airlines lot 11 88[4]
w samolocie United Airlines lot 175 59[5]
Arlington Pentagon 125[6]
w samolocie American Airlines lot 77 59[7]
Shanksville w samolocie United 93 40[8]
Ogółem 2973 zabitych[2] i 26 oficjalnie zaginionych

Zamach na World Trade Center był pierwszą skuteczną operacją tego typu i pociągnął za sobą więcej ofiar i strat materialnych niż jakikolwiek inny akt terroru w dotychczasowej historii Stanów Zjednoczonych i świata.

Sprawcy

Winą za zamachy obarczono organizację Al-Ka’ida dowodzoną przez Osamę bin Ladena[9].

29 października 2004 roku arabska telewizja satelitarna Al-Dżazira nadała wystąpienie Osamy bin Ladena, w którym wziął on na siebie odpowiedzialność za zamachy z 11 września 2001 roku i zagroził ich powtórzeniem. Oświadczył, że ataki terrorystyczne na USA to przejaw walki o wolność[10].

Wojna z terroryzmem

Ataki z 11 września były bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia tak zwanej „wojny z terroryzmem”, której pierwszym etapem był atak na rządzony przez talibów Afganistan, gdzie przebywał Osama bin Laden oraz zaostrzenie środków bezpieczeństwa (m.in. na lotniskach) i wprowadzenie w wielu krajach ustaw antyterrorystycznych, które w niektórych przypadkach ograniczają prawa obywatelskie[11].

Nie brak głosów, że władze amerykańskie nadużywają zamachu do usprawiedliwienia ataków na Afganistan i Irak oraz ograniczenia praw obywatelskich.

Zamach był również przyczyną poważnego kryzysu branży lotniczej i turystyki, pociągnął też za sobą poważne zmiany w procedurach bezpieczeństwa w USA i na całym świecie.

Reakcja świata na zamachy

Niemalże cały świat z przerażeniem przyglądał się fali ataków terrorystycznych w USA. Do Waszyngtonu napływały kondolencje i zapewnienia o gotowości do niesienia pomocy. Atmosfera świętowania panowała jedynie wśród części Palestyńczyków na Zachodnim Brzegu Jordanu, gdzie na ulicach pojawiły się grupy ludzi śpiewające „Bóg jest wielki”. Niektórzy strzelali w powietrze[12].

Natomiast przywódca Autonomii Palestyńskiej potępił ataki i powiedział, że jest nimi „zupełnie zszokowany”. „Wysłałem kondolencje prezydentowi, rządowi i narodowi amerykańskiemu” – oświadczył Jasir Arafat.

Prezydent Rosji Władimir Putin wyraził współczucie dla narodu amerykańskiego i nazwał ataki „straszliwymi tragediami”.

Za dusze ofiar modlił się papież Jan Paweł II. Watykan wydał oświadczenie, w którym podkreślono, że „Ojciec Święty jest na bieżąco informowany o tej ogromnej tragedii”. „Od pierwszej chwili papież modli się do Boga o wieczny odpoczynek dla licznych ofiar oraz prosi o pocieszenie dla rodzin ofiar” – głosiło oświadczenie.

„Zgroza” – to słowo, które dominowało w oświadczeniach szefów Komisji Europejskiej. „Straszliwe tragedie w Nowym Jorku i Waszyngtonie przepełniają mnie zgrozą” – oświadczył przewodniczący organu wykonawczego UE, Romano Prodi.

Szef brytyjskiego rządu Tony Blair zwołał nadzwyczajne posiedzenie gabinetu. Jako „zło naszych czasów” określił zmasowany terroryzm, popełniony przez „fanatyków, którzy są obojętni na świętość życia ludzkiego”.

Królowa Elżbieta II zapewniła, że śledzi rozwój wypadków „z rosnącym niedowierzaniem i jest zupełnie zszokowana”. Ofiarowała Amerykanom „swoje myśli i modlitwy”.

Prezydent Francji Jacques Chirac nazwał zamachy „potwornymi”. „Nie ma na to innego słowa” – dodał.

Kanclerz Niemiec Gerhard Schröder oświadczył, że „rząd z najwyższą mocą potępia te ataki terrorystyczne”. Szef rządu zwołał w tej sprawie posiedzenie Federalnej Służby Bezpieczeństwa.

W Polsce żałobę narodową ogłosił prezydent Aleksander Kwaśniewski. Obowiązywała ona od środy 12 września do piątku 14 września włącznie.

Prezydent Iranu Mahmud Ahmadineżad w 2010r. był gościem 65. sesji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku. W swojej wypowiedzi oskarżył Stany Zjednoczone o ataki z 11 września na WTC i o zbrodnie na świecie. Kiedy stwierdził, że amerykański rząd stoi za zamachami, przedstawiciele USA wyszli z sali na znak protestu, a po nich – delegaci kilku innych państw.

Nowe śledztwo

Pomimo iż oficjalne śledztwo dotyczące zamachów z 11 września zakończyło się w 2003 roku[13], są osoby, według których nie zostało ono przeprowadzone właściwie i nie odpowiedziało na wiele pytań[14]. Osoby te domagają się ponownego otwarcia dochodzenia i rozpoczęcia śledztwa, które wyjaśniłoby wszystkie pozostałe wątpliwości[15][16][17].

Upamiętnienia

Odniesienia w kulturze masowej

Zamach z 11 września stał się inspiracją dla twórców kultury i sztuki dla upamiętnienia tego wydarzenia.

Film

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Teorie spiskowe o zamachach z 11 września 2001, w sekcji Filmy.
  • World Trade Center – film fabularny z 2006 roku w reżyserii Olivera Stone’a, przedstawiający fabularyzowany przebieg zamachu i będący jednocześnie ekranizacją prawdziwej historii policjantów Johna McLoughlina i Williama J. Jimeno, ostatnich ludzi, których udało się wydostać ze strefy zero.
  • Lot 93 – film dramatyczno-katastroficzny z 2006 roku, który opowiada o prawdziwych wydarzeniach, jakie wydarzyły się podczas samolotu linii United Airlines. Pasażerowie jednego z czterech uprowadzonych samolotów 11 września 2001 roku ryzykują życie, by stawić opór.
  • Lot 93 z Newark – film ten także jest poświęcony co wydarzyło się 11 września 2001 roku, we wnętrzu samolotu linii United Airlines, który prawdopodobnie miał uderzyć w Biały Dom, lecz nie doleciał i rozbił się na terenach Pensylwanii.
  • Rejs 93 lotu do historii – film dokumentalny z 2005 roku opowiada o takim samym wątku fabuły co filmy Lot 93 oraz Lot 93 z Newark

Fotografia

  • The Falling Man – zdjęcie przedstawiającego mężczyznę spadającego z wieży World Trade Center

Muzyka

Zobacz też

Przypisy

  1. THE ATTACK LOOMS (ang.). govinfo.library.unt.edu, 2004. [dostęp 2013-10-24].
  2. 2,0 2,1 National Commission on Terrorist Attacks upon the United States, Thomas H. Kean, Lee Hamilton: The 9/11 Commission Report: Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. W. W. Norton & Company, 2004, s. 311. ISBN 978-0-393-32671-0. ISBN 0393326713. (ang.)
  3. Phil Hirschkorn: 9/11 jurors face complex life or death decisions (ang.). cnn.com, 2006-04-26. [dostęp 2013-10-11].
  4. September 11 Memorial – AA Flight 11 (ang.). cnn.com. [dostęp 2013-10-11].
  5. September 11 Memorial – UA Flight 175 (ang.). cnn.com. [dostęp 2013-10-11].
  6. September 11 Memorial – Pentagon (ang.). cnn.com. [dostęp 2013-10-11].
  7. September 11 Memorial – AA Flight 77 (ang.). cnn.com. [dostęp 2013-10-11].
  8. Dennis B. Roddy: Flight 93: Forty lives, one destiny (ang.). post-gazette.com, 2001-10-28. [dostęp 2013-10-11].
  9. 'Conclusive evidence’ Bin Laden was behind attacks (ang.). theguardian.com, 2001-10-02. [dostęp 2013-10-11].
  10. Bin Laden claims responsibility for 9/11 (ang.). cbc.ca, 2004-10-29. [dostęp 2013-10-24].
  11. September 11th, the Internet, and the affects on information provision in Libraries (ang.). ifla.org. [dostęp 2013-10-11].
  12. Mixed response from Arab world (ang.). bbc.co.uk, 2001-09-11. [dostęp 2013-10-11].
  13. The 9/11 Investigation.
  14. Patriots Question 9/11 – Responsible Criticism of the 9/11 Commission Report.
  15. Nick Juliano: 9/11 widows call for new investigation after revelations of White House, commission ties (ang.). rawstory.com, 2008-02-05. [dostęp 2013-10-11].
  16. Demands for an Independent International 9/11 Investigation (ang.). indymedia.org.uk, 2008-06-29. [dostęp 2013-10-11].
  17. Alan Miller: National Academy of Sciences Member Calls for New 9/11 Investigation (ang.). opednews.com, 2007-09-06. [dostęp 2013-10-11].

Bibliografia

Linki zewnętrzne