Przecznica (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie lwóweckim województwa dolnośląskiego. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Przecznica.
Przecznica
Przecznica: zabudowania przy drodze lokalnej nr 2494D ze Starej Kamienicy do Orłowic
Przecznica: zabudowania przy drodze lokalnej nr 2494D ze Starej Kamienicy do Orłowic
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat lwówecki
Gmina Mirsk
Wysokość 430 – 600 m n.p.m.
Liczba ludności (2000) 307
Strefa numeracyjna (+48) 75
Kod pocztowy 59-624 (UP Rębiszów)
Tablice rejestracyjne DLW
SIMC 0191342
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Przecznica
Przecznica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Przecznica
Przecznica
Ziemia 50°54′58″N 15°25′26″E/50,916111 15,423889Na mapach: 50°54′58″N 15°25′26″E/50,916111 15,423889
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Przecznicawieś łańcuchowa, sołectwo w gminie Mirsk, w powiecie lwóweckim, w województwie dolnośląskim.

Rozciągnięta wzdłuż drogi ciągnącej się w dolinie Przecznickiego Potoku oraz jego dopływu (bez nazwy) spływających z północnego zbocza Grzbietu Kamienickiego w Górach Izerskich.

Dolna część wsi przylega do zabudowań sąsiedniej wsi – Mlądz, natomiast jej górna część, o zabudowie rozproszonej nosi nazwę Radoszków.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Przecznica położona jest w Górach Izerskich i na Pogórzu Izerskim (Kotlina Mirska)[1][2][3].

Przez wieś przebiega lokalna droga nr 2494D łącząca Jelenią Górę z Gryfowem, Lwówkiem i Świeradowem (dawny trakt jeleniogórsko-żytawski).

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Nie ma we wsi kościoła ani szkoły, dysponuje ona jednak skromną bazą noclegową w postaci gospodarstw agroturystycznych oraz zaopatrzeniową w postaci wiejskiego sklepu. Najbliższy urząd pocztowy znajduje się w Mirsku, a kościoły katolickie – w Gierczynie i Rębiszowie. W leżącej w sąsiedztwie wsi Proszowa znajduje się jeszcze jeden kościół, w nieodległych Kwieciszowicach – następny za Rębiszowem przystanek kolejowy. Mieszkańcy wsi gospodarują na należących do nich gospodarstwach rolnych, znaczna jednak ich część pracuje w bądź to w kamieniołomie bazaltu w Rębiszowie, bądź to w pobliskich miastach – Jeleniej Górze, Świeradowie i Mirsku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

belka dźwigająca strop wiejskiej chałupy z 1813 r.
wnętrze sieni tej chałupy

Osadnictwo we wsi datuje się prawdopodobnie pod koniec XV w., a w wieku XVI rozwinęło się w tej okolicy górnictwo kobaltu (równocześnie z wydobyciem w położonej w odległości ok. 3 km na zachód wsi Gierczyn rud cyny). Działała tu jedna z większych kopalń w tej okolicy, "Fryderyk Wilhelm", eksploatująca rudy kobaltu w latach 1596-1618.

Przemysł wydobywczy we wsi zintensyfikował się po uruchomieniu tu przez von Schaffgotscha ok. 1769 kopalń ("Karol", "Jan Nepomucen", czynne krótko, oraz "Anna Maria"). Kopalnia "Anna Maria" położona na zboczu wzgórza Prochowa (495 m n.p.m.) czynna była od 1780 do 1843 r., i do tego czasu wybudowano w niej sztolnie i korytarze o głębokości sięgającej 110 m. Zapotrzebowanie rozwijającego się na Śląsku przemysłu ceramicznego i włókienniczego na barwniki kobaltowe od XVIII w. szybko rosło, okoliczne przetwórnie dawały w latach 1793-1806 1/10 europejskiej produkcji tych farb dostarczając ich 50-70 ton. Ślady po kopalni "Anna Maria" zachowały się do dziś, podobnie jak liczne we wsi murowane i drewniane domy pochodzące jeszcze z XIX w., nawet z jego pierwszej połowy.

Po wybudowaniu w 1865 przebiegającej w pobliżu linii kolejowej linii WrocławJelenia GóraZgorzelecBerlin, ze stacją w odległym o 5 km na północ Rębiszowie wieku XX wieś chętnie była odwiedzana przez mieszkańców tak Berlina, jak Wrocławia i zyskała cechy wsi letniskowej i ośrodka turystycznego; znana była wówczas jako Querbach ("Poprzeczny Potok", stąd polska nazwa Przecznicki Potok i obecna nazwa samej wsi). Pod koniec II wojny światowej w Radoszkowie funkcjonował podobóz pracy przymusowej – filia Gross Rosen, wykorzystywany do robót leśnych. W latach siedemdziesiątych XX wieku przeprowadzono w okolicach Przecznicy, Gierczyna, Mlądza i pobliskiego Rębiszowa dokładne badania geologiczne pod kątem zasobów rud cyny i kobaltu; rezultat wykazał, że zasoby rud nie mają dostatecznej z punktu widzenia wykorzystania górniczego jakości i zasobności, potwierdziły też stwierdzone tu już wcześniej ślady miedzi i arsenu.

W latach 1945-54 siedziba gminy Przecznica[4]. W latach 1975-1998 miejscowość należała do województwa jeleniogórskiego.

Przypisy

  1. Słownik geografii turystycznej Sudetów, t. 1 Góry Izerskie, red. Marek Staffa, Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa – Kraków 1989, ISBN 83-7005-095-6
  2. Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 2 (M-Ż) Pogórze Izerskie, red. Marek Staffa, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2003, ISBN 83-85773-61-4
  3. Góry Izerskie, mapa turystyczna, skala 1:50 000, Wydawnictwo Turystyczne Plan, Jelenia Góra 2008/2009, wyd. V, ISBN 978-83-60975-68-8
  4. baza archiwów państwowych

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Birecki T., 1959, Złoże cyny w Przecznicy (Dolny Śląsk). Zesz. Nauk. AGH, nr 22, Geologia z.3, s. 35-53, Kraków.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]