Przedpoście

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Przedpoście (łac. Tempus Septuagesimæ – dosł. czas siedemdziesiątnicy) – okres liturgiczny w katolicyzmie i niektórych denominacjach protestantyzmu[1], poprzedzający bezpośrednio okres wielkiego postu i przygotowujący cały Kościół do niego. Przedpoście rozpoczyna się od tzw. Niedzieli siedemdziesiątnicy (Dominica Septuagesimae) i obejmuje również Niedzielę sześćdziesiątnicy (Dominica Sexagesimae) oraz Niedzielę Pięćdziesiątnicy (Dominica Quinquagesimae). Niedziele te przypadają kolejno w siódmym, szóstym i piątym dziesiątku dni przed Niedzielą wielkanocną. Okres 70 dni nawiązuje do okresu 70 lat niewoli babilońskiej[2].

W kalendarzu liturgicznym po reformie Pawła VI z 1969 roku, okres ten został zniesiony. Pozostał jednak obowiązujący w kalendarzu liturgicznym dla nadzwyczajnej formy rytu rzymskiego z 1962 roku, używanego obecnie głównie przez katolickich tradycjonalistów i starokatolików. Niedziela siedemdziesiątnicy przypaść może w zależności od roku w okresie od 18 stycznia do 21 lutego.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o tym okresie pochodzą z sakramentarza papieża św. Gelazego z V w. W VI w. formalnie zatwierdził go i wprowadził do życia całego Kościoła papież św. Grzegorz Wielki. W czasie Przedpościa obowiązywał złagodzony post, został on zniesiony przez papieża Innocentego IV[3]. Zwyczaj Przedpościa wiążę się z chrześcijaństwem wschodnim. U jego genezy leży potrzeba uzupełnienia 40 dni wielkiego postu, których brak po odliczeniu sobót i niedziel tego okresu. Na zachodzie przyjęty przez klasztory galiljskie, a następnie włączony do liturgii rzymskiej[4].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

Niedziele przedpościa nazywa się również w staropolskiej tradycji kolejno niedzielami: Starozapustną, Mięsopustną, Zapustną. Wiąże się to z tym, że w dni te zachowywano łagodny post, odzwyczajając się stopniowo od spożywania pewnego rodzaju pokarmów przed nadejściem wielkiego postu.

Niedziele te również nazywane są od pierwszych słów mszalnej antyfony na wejście (introitu) – spotyka się zatem nazwy: Dominica Circumdederunt, Dominica Exsurge, Dominica Esto mihi.

Liturgia katolicka[edytuj | edytuj kod]

W nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego w niedziele te obowiązuje fioletowy (pokutny) kolor ornatów. Czytania i ewangelie akcentują zgubne dla ludzkości skutki grzechu oraz zbawienną drogę, którą wskazuje ludziom Jezus Chrystus. W niedziele opuszcza się śpiew Gloria oraz aklamację Alleluia zastępując ją samym Traktusem (Psalmem). W dni powszednie wolne od świąt odprawia się Msze z ostatniej niedzieli, pomijając Credo oraz Traktus odmawiając prefację zwykłą (jak w częściach stałych Mszy Świętej).

Przypisy