Przekopnice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Przekopnice
Notostraca[1]
G. O. Sars, 1867
Północnoamerykańska przekopnica długowidełkowa (Triops longicaudatus)
Północnoamerykańska przekopnica długowidełkowa (Triops longicaudatus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp skorupiaki
Gromada skrzelonogi
Rząd przekopnice
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Przekopnice, tarczowce, nieboraki (Notostraca) – rząd skrzelonogów (Branchiopoda) obejmujący kilkanaście gatunków.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Przekopnice to skorupiaki rozprzestrzenione na całej kuli ziemskiej; w Europie Środkowej są reprezentowane przez nieliczne gatunki. Spotyka się je głównie w okolicach podbiegunowych, w strefie umiarkowanej też korzystniejsze dla nich są zazwyczaj niskie temperatury. Silniejsze gatunki (np. przekopnica wiosenna) żyją i rozmnażają się wczesną wiosną, gdy temperatura wody jest jeszcze bardzo niska. Słabsze gatunki (np. przekopnica właściwa) pojawiają się i rozmnażają w mniej korzystnych warunkach, wtedy, gdy nie ma już konkurencji ze strony silniejszych gatunków. Przekopnice występują w zbiornikach okresowo wysychających.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Są to organizmy zazwyczaj zimnolubne, w strefie umiarkowanej spotykane są głównie wiosną. Zaliczane są do fauny słodkowodnej.

Tułów spłaszczony grzbietobrzusznie, okryty miękkim karapaksem, podzielony jest na wiele segmentów (zazwyczaj 12), z których wyrastają parami odnóża pływne zaopatrzone w listkowate skrzela. Ciało przekopnic osiąga długość od 2–13 cm. Pływają zwrócone brzuszną stroną ku górze, również pełzają i zagrzebują się w mule. W strefie umiarkowanej rozmnażają się partenogenetycznie.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Triopsidae Keilhack, 1909

Rodzaj Lepidurus Leach, 1819:

Rodzaj Triops Schrank, 1803:

Folklor, etymologia[edytuj | edytuj kod]

Popularna nazwa przekopnicy to nieborak. Pochodzenie tej nazwy można tłumaczyć na dwa sposoby:

  1. Niebo-rak czyli rak z nieba. Przekopnice zasiedlają zbiorniki okresowe napełniające się po wiosennych deszczach – być może uważano, iż spadały wraz z deszczem[potrzebne źródło].
  2. Nie-borak – czyli stworzenie o wątłej budowie. "Borak" to po staropolsku siłacz, atleta. (Forma "bora" zachowana do dzisiaj w języku kaszubskim)[potrzebne źródło].

Przypisy

  1. Notostraca w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Tomasz Wilanowski: Bezpancerzowce i tarczowce w akwarium (przedruk elektroniczny z "Akwarium" 3/88) (pol.). [dostęp 13 listopada 2007].
  2. Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
  3. Soszka J. G. Nie tylko w oceanach, "Nasza Księgarnia", Warszawa 1978
  4. Stańczykowska A. Zwierzęta bezkręgowe naszych wód, WSiP, Warszawa 1979