Przekopnice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przekopnice
Notostraca[1]
G. O. Sars, 1867
Północnoamerykańska przekopnica długowidełkowa (Triops longicaudatus)
Północnoamerykańska przekopnica długowidełkowa (Triops longicaudatus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp skorupiaki
Gromada skrzelonogi
Rząd przekopnice
Portal Portal Zoologia

Przekopnice, tarczowce, nieboraki (Notostraca) – rząd skrzelonogów (Branchiopoda) obejmujący kilkanaście gatunków.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Przekopnice to skorupiaki rozprzestrzenione na całej kuli ziemskiej; w Europie Środkowej są reprezentowane przez nieliczne gatunki. Spotyka się je głównie w okolicach podbiegunowych, w strefie umiarkowanej też korzystniejsze dla nich są zazwyczaj niskie temperatury. Silniejsze gatunki (np. przekopnica wiosenna) żyją i rozmnażają się wczesną wiosną, gdy temperatura wody jest jeszcze bardzo niska. Słabsze gatunki (np. przekopnica właściwa) pojawiają się i rozmnażają w mniej korzystnych warunkach, wtedy, gdy nie ma już konkurencji ze strony silniejszych gatunków. Przekopnice występują w zbiornikach okresowo wysychających.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Są to organizmy zazwyczaj zimnolubne, w strefie umiarkowanej spotykane są głównie wiosną. Zaliczane są do fauny słodkowodnej.

Tułów spłaszczony grzbietobrzusznie, okryty miękkim karapaksem, podzielony jest na wiele segmentów (zazwyczaj 12), z których wyrastają parami odnóża pływne zaopatrzone w listkowate skrzela. Ciało przekopnic osiąga długość od 2–13 cm. Pływają zwrócone brzuszną stroną ku górze, również pełzają i zagrzebują się w mule. W strefie umiarkowanej rozmnażają się partenogenetycznie.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Triopsidae Keilhack, 1909

Rodzaj Lepidurus Leach, 1819:

Rodzaj Triops Schrank, 1803:

Folklor, etymologia[edytuj | edytuj kod]

Popularna nazwa przekopnicy to nieborak. Pochodzenie tej nazwy można tłumaczyć na dwa sposoby:

  1. Niebo-rak czyli rak z nieba. Przekopnice zasiedlają zbiorniki okresowe napełniające się po wiosennych deszczach – być może uważano, iż spadały wraz z deszczem[potrzebne źródło].
  2. Nie-borak – czyli stworzenie o wątłej budowie. "Borak" to po staropolsku siłacz, atleta. (Forma "bora" zachowana do dzisiaj w języku kaszubskim)[potrzebne źródło].

Przypisy

  1. Notostraca w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Tomasz Wilanowski: Bezpancerzowce i tarczowce w akwarium (przedruk elektroniczny z "Akwarium" 3/88) (pol.). [dostęp 13 listopada 2007].
  2. Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
  3. Soszka J. G. Nie tylko w oceanach, "Nasza Księgarnia", Warszawa 1978
  4. Stańczykowska A. Zwierzęta bezkręgowe naszych wód, WSiP, Warszawa 1979