Przesilenie zimowe
Przesilenie zimowe – na półkuli północnej, jest to moment, w którym Słońce góruje w zenicie w najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej, na której może górować w zenicie – zwrotniku Koziorożca. Z powodu długości roku słonecznego (365 dni 6 godzin 9 minut 9 sekund) i stosowania lat przestępnych przesilenie zimowe na półkuli północnej przypada na dni 21-22 grudnia. Na półkuli południowej przesilenie zimowe ma miejsce w momencie, gdy na półkuli północnej występuje przesilenie letnie, czyli 20-21 czerwca.
Dzień, którym występuje przesilenie zimowe jest najkrótszym dniem w roku. Na drugiej półkuli jest to natomiast dzień najdłuższy.
Przesilenie zimowe w większości kultur było okazją do świętowania „odradzania się Słońca”. W starożytnym Rzymie obchodzono Saturnalia, w Persji – narodziny Mitry (bóstwa Słońca), wśród ludów germańskich – Jul, u Słowian – Święto Godowe. Na początku naszej ery przesilenie wypadało 25 grudnia według kalendarza juliańskiego. Stąd też data święta Bożego Narodzenia, które wyparło tradycyjne wierzenia.
Maksymalny kąt padania promieni słonecznych 
na danej szerokości geograficznej 
w dniu przesilenia zimowego można obliczyć według wzoru: 
, gdzie 
będzie szerokością geograficzną zwrotników.
Przykładowo, maksymalny kąt padania promieni słonecznych w dniu przesilenia zimowego w centrum Warszawy, czyli na ok. 52° 14' szerokości geograficznej północnej, wynosi 14° 20'.
| Daty i godziny przesileń w latach 2005-2020[1] | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | |
| Przesilenie czerwcowe, CEST (UTC+2) |
21 VI, 08:46 |
21 VI, 14:26 |
21 VI, 20:06 |
21 VI, 01:59 |
21 VI, 07:46 |
21 VI, 13:28 |
21 VI, 19:16 |
21 VI, 01:09 |
21 VI, 07:04 |
21 VI, 12:51 |
21 VI, 18:38 |
21 VI, 00:34 |
21 VI, 06:24 |
21 VI, 12:07 |
21 VI, 17:54 |
20 VI, 23:44 |
| Przesilenie grudniowe, CET (UTC+1) |
21 XII, 19:35 |
22 XII, 01:22 |
22 XII, 07:08 |
21 XII, 13:04 |
21 XII, 18:47 |
22 XII, 00:38 |
22 XII, 06:30 |
21 XII, 12:12 |
21 XII, 18:11 |
22 XII, 00:03 |
22 XII, 05:48 |
21 XII, 11:44 |
21 XII, 17:28 |
21 XII, 23:23 |
22 XII, 05:19 |
21 XII, 11:02 |
