Przetacznik pagórkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Przetacznik pagórkowy
Ehrenpreis Fragez.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina babkowate
Rodzaj przetacznik
Gatunek przetacznik pagórkowy
Nazwa systematyczna
Veronica teucrium L.
Sp. pl. 1:13. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Przetacznik pagórkowy (Veronica teucrium L.) – gatunek rośliny należący do rodziny babkowatych (Plantaginaceae), w systemach XX-wiecznych klasyfikowany zwykle do trędownikowatych (Scrophulariaceae).

Przetacznik pagórkowaty Veronica teucrium

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Europie głównie na obszarach o klimacie oceanicznym, od niżu po położenia górskie, w górach po regiel górny, oraz w Azji na obszarach o umiarkowanym klimacie [2]. Rozprzestrzenia się także gdzieniegdzie poza tym obszarem, np. w Ameryce Północnej[3]. W Polsce roślina pospolita występuje na całym obszarze, w górach nieco rzadsza występuje w niższych partiach górskich.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
odwrotno stożkowy, roślina wieloletnia, tworząca kępy, umiarkowanie rosnąca, rodzima, zielna, miododajna, nektar wytwarzany jest u podstawy słupka. Strefa klimatyczna kórnicka IV,V. Zielona od kwietnia do października liście zaczynają schnąć na przełomie października, listopada.
Łodyga
wyprostowana, podnosząca się, owłosiona, w górnej części odgałęziają się od niej łodygi kwiatowe. Wysokość od 30 do 60cm. Wykształca kłącze z rozłogami.
Liście
siedzące, wąskie podłużnojajowate lub lancetowate o klinowatych nasadach o długości od 3 do 7 cm, brzegi tępo ząbkowane (grubo karbowane), owłosione zwłaszcza spodem na nerwach. Ulistnienie naprzeciwległe. Dolne liście na krótkich ogonkach, środkowe i górne bezogonkowe.
Kwiaty
koloru ciemno-niebieskiego lub szafirowo-niebieskie z ciemniejszymi żyłkami o średnicy 1-1,5 cm, z białym oczkiem przypominają niezapominajki. Kwiaty zebrane w nie rozgałęzione, wąskie, wydłużone kłosowate grona kwiatowe, wyrastające parami z kątów górnych liści, górne pąki w gronach nie rozwijają się w kwiaty. Kwitnie czerwiec sierpień. Kwiaty wiatropylne. .
Owoc
Torebka dwukomorowa o klinowatej nasadzie, mocno spłaszczona, odwrotnie sercowata o długości do 6 mm., cała owłosiona, pękająca wzdłuż krawędzi szczytowej.Owocuje w lipcu. Nasiona bardzo drobne.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit, autotrof, roślina mrozoodporna. Występuje na wilgotnych nasłonecznionych zboczach, skrajach lasów, w zaroślach i widnych lasach, toleruje również półcień. Preferuje gleby wilgotne, przeciętnie żyzne o odczynie zasadowo-obojętnym. Występuje często w murawach kserotermicznych. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny (Ch.) dla dla zbiorowisk okrajkowych ze związku (All.) Geranion sanguinei.[4]

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina żywicielska dla motyla Przeplatka britomartis. Motyl jaja składa po kilkadziesiąt sztuk na spodniej stronie liścia rośliny
  • Nazwa rodzaju pochodzi od znanej z Ewangelii św. Weroniki. W Średniowieczu istniał pogląd, że w drobnych kwiatach przetaczników można dostrzec twarz św. Weroniki[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina zadarniająca, ozdobna, wykorzystywana na rabaty do ogródków skalnych, na kwiat cięty oraz jako roślina okrywowa. Roślina miododajna. W Polsce jest całkowicie mrozoodporna, 4-6strefa mrozoodporności. Łatwa w uprawie, nie ma specjalnych wymagań co do podłoża. Rozmnaża się przez wysiew nasion jesienią lub wiosną, przez sadzonki lub przez podział rozrośniętych kęp jesienią lub wczesną wiosną. Może rosnąć zarówno na stanowiskach słonecznych, jak i półcienistych [3].

Podgatunek[edytuj | edytuj kod]

  • Veronica austriacum L. ssp. teucrium D. A. WEBB

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–.
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN).
  3. 3,0 3,1 3,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005.
  4. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. F. Činčura, V. Feráková, J. Májovský, L. Šomšák, J. Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. J. Krejča, M. Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  2. L. Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  3. W. Szafer, S. Kulczyński, B. Pawłowski: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1986. ISBN 8301052872.