Przydonica

Przydonica
Zabytkowy kościół MB Różańcowej w Przydonicy (rej. zabyt. A-195)
Państwo	Polska
Województwo	małopolskie
Powiat	nowosądecki
Gmina	Gródek nad Dunajcem
Strefa numeracyjna	(+48) 18
Kod pocztowy	33-318
Tablice rejestracyjne	KNS
Położenie na mapie województwa małopolskiego Przydonica
Położenie na mapie Polski Przydonica
49°44′00″N 20°47′00″E

Przydonica – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Gródek nad Dunajcem.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Wieś znajduje się na Pogórzu Rożnowskim.

Przez wieś przepływa Potok Przydonicki (Przydoniczanka), który wpada do Jeziora Rożnowskiego we wsi Bartkowa-Posadowa.

Transport

Komunikację autobusową do Nowego Sącza zapewnia prywatny przewoźnik. Najbliższy przystanek kolejowy to Wilczyska we wsi Wilczyska, oddalonej o ok. 8 km i Stróże oddalona ok. 10 km.

Historia parafii

Parafia w Przydonicy powstała ok. 1358 r. z fundacji rodów Gerałtów i Gryfitów. W latach 1592-1606 tutejsza parafia nie posiadała duszpasterza, w 1596 r. administrację parafią przejął proboszcz z Podola. Niebawem Przydonica utraciła prawa parafii i popadła w zależność filialną od Podola. Dopiero w 1925 r. bp tarnowski Leon Wałęga ponownie erygował w Przydonicy parafię. Obecny kościół został zbudowany w 1527 r. i konsekrowany około 1580 r. Wieża została dobudowana zapewne w XVIII wieku.

Pierwotnie parafia była pod wezwaniem św. Katarzyny, obecna rzymskokatolicka parafia jest pw. Matki Boskiej Różańcowej. W 1998 roku poświęcono plac pod budowę nowego kościoła. 13 sierpnia 2006 roku wmurowano kamień węgielny.

Architektura kościoła drewnianego

Kościół wpisany jest do rejestru zabytków województwa małopolskiego pod nr A-195 z dnia 29 kwietnia 1960 roku.

Kościół gotycki, drewniany, konstrukcji zrębowej, z barokową wieżą o konstrukcji słupowej, oszalowany. Jednonawowy z prezbiterium zamkniętym trójbocznie z zakrystią od północy. Nawa szersza z niewielką kruchtą od południa i wieżą z przedsionkiem w przyziemiu od zachodu. Wieża o ścianach pochyłych z pozorną izbicą, nakryta hełmem baniastym z latarnią. Na zewnątrz ściany kościoła przedzielone w połowie wysokości okapem. Kościół nakryty dachami dwuspadowymi, krytymi blachą o wspólnej kalenicy, z barokową wieżyczką na sygnaturkę z latarnią. Wnętrze nakryte stropem płaskim, w nawie z zaskrzynieniami. Otwór tęczy o wykroju w tzw. ośli grzbiet, w nim belka z późnogotycką Grupą Ukrzyżowania z 2. połowy XVI w.: rzeźbami Chrystusa Ukrzyżowanego, Matki Boskiej oraz św. św. Marii Magdaleny i Jana Ewangelisty. Okna również w obramieniach zamkniętych łukiem w „ośli grzbiet”. Trzy portale gotyckie: 1. od zachodu do nawy, ostrołukowy z malowaną dekoracją roślinną i kartuszami z herbami Gierałt i Gryf; 2. do nawy od południa, zamknięty motywem trójliścia; 3. do zakrystii, zamknięty łukiem w tzw. ośli grzbiet. Polichromia w prezbiterium późnorenesansowa sprzed 1596 r., fundacji Ostrogskich z cyklami Męki Pańskiej w półkolistych arkadach, Legendy św. Stanisława, scena Chrztu Chrystusa oraz postaciami świętych i ewangelistów. Polichromia w nawie z 1904 roku.

Wyposażenie wnętrza

Ołtarz główny, rokokowy z 2. połowy XVIII w., z łaskami słynącym obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem, tzw. „Pocieszenia”, barokowym z XVII w., według tradycji darowanym przez króla polskiego Jana III Sobieskiego po zwycięskiej bitwie pod Wiedniem w 1683 r. W zwieńczeniu obraz św. Floriana z 2. połowy XVIII w. Dwa ołtarze boczne – malowane tryptyki, wysokiej klasy dzieła cechowych warsztatów małopolskich. Pierwszy od lewej gotycki z XV w., w polu głównym obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem przedstawionej w promienistej mandorli na tle gaju różanego (Madonna Apokaliptyczna), na awersach sceny Zwiastowania, a na rewersach św. św. Katarzyna i Barbara, w zwieńczeniach obrazy dodane w XX w., w predelli późnogotycka płaskorzeźba z XVI w., z Chrystusem Salwatorem pomiędzy Matką Boską, św. Janem Ewangelistą oraz św. św. Grzegorzem Wielkim i Hieronimem. Drugi tryptyk po prawej stronie, gotycko-renesansowy, z 1. połowy XVI w., w polu głównym obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w otoczeniu św. św. Katarzyny Aleksandryjskiej i Mikołaja oraz z klęczącą postacią fundatora u dołu, na awersach sceny z legendy św. Katarzyny, a na rewersach sceny Męki Pańskiej, w zwieńczeniu św. Maria Egipcjanka, w predelli Chrystus w studni, pomiędzy Matką Boską Bolesną, św. Janem Ewangelistą i św. Barbarą. Ambona rokokowa z 2. połowy XVIII w., z obrazem Chrystusa Salwatora w zaplecku, chrzcielnica z XIX w., z fragmentami renesansowego trzonu. Na zewnątrz kościoła dawna chrzcielnica gotycka, kamienna z 1. połowy XVI w. Krucyfiks późnogotycki z 1. połowy XVI w. Dzwon odlany w 1893 r.

Edukacja

• Szkoła Podstawowa w Przydonicy
• Gimnazjum nr 4 w Przydonicy

Gospodarka

W Przydonicy znajduje się tartak, sklep spożywczy, sklep spożywczo-przemysłowy oraz skup owoców i warzyw.