Przypadki Robinsona Kruzoe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy powieści. Zobacz też: inne znaczenia.
Przypadki Robinsona Crusoe
The Life and Strange Surprizing Adventures of Robinson Crusoe
Pierwsze wydanie Robinsona Cruzoe
Pierwsze wydanie książki o Robinsonie Crusoe
Autor Daniel Defoe
Miejsce wydania Wielka Brytania
Język angielski
Data I wyd. 1719
Wydawca General Publishing House of England
Typ utworu powieść podróżniczo-przygodowa

Przypadki Robinsona Crusoe – powieść podróżniczo-przygodowa Daniela Defoe z 1719 roku.

Opowieść o Robinsonie składa się z dwóch części: pierwsza – "The Life and Strange Surprizing Adventures of Robinson Crusoe" opowiada o losach młodego marynarza Robinsona Crusoe, który trafia na bezludną wyspę. Druga – znacznie mniej znana – "The Further Adventures of Robinson Crusoe" opowiada o dalszych podróżach Robinsona.

Defoe napisał w późniejszym czasie trzecią część, "Serious Reflections" of Robinson Crusoe, będącą zbiorem esejów, bez faktycznego udziału postaci Robinsona.

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Akcja rozpoczyna się w 1651 r. Książka opisuje dzieje Robinsona Crusoe, syna kupca w mieście Hull. Robinson nie chce wieść nudnego żywota jak jego ojciec, jako 17-latek ucieka z domu i płynie do Londynu. Ma pecha, gdyż pierwszy statek, którym płynie, rozbija się. Trafia na drugi okręt i tam uczy się sztuki żeglarskiej. Po pewnym czasie, chce wracać do domu, ale kapitan Smith namawia go, by popłynął z nim do Gwinei, a gdy tam dorobi się majątku, zostanie łaskawiej przyjęty przez ojca. Po śmierci kapitana Robinson pomaga wdowie po nim w prowadzeniu interesów. Jednak podczas kolejnej podróży statek zostaje napadnięty, a Robinson, wraz z innymi, wzięty do niewoli mauretańskiej. Po dwóch latach ucieka, wraz ze swym towarzyszem Ksurym i płynie do Brazylii, gdzie staje się plantatorem. Podczas wyprawy po niewolników 30 września 1659 statek się rozbija i Robinson jest jedynym ocalałym. Trafia na bezludną wyspę, gdzie, jak się okaże, spędzi następne 28 lat. Powoli zagospodarowuje się tam, buduje dom, uprawia zboże, oswaja kozy i papugę, wytwarza naczynia. W przetrwaniu pomagają mu znalezione przedmioty z innego rozbitego statku. Po latach na jego wyspę trafiają ludożercy, a Robinsonowi udaje się ocalić z ich rąk jedną z ofiar. Ocalałego krajowca nazywa Piętaszek (piątek, od dnia tygodnia kiedy go spotkał). Robinson „cywilizuje” dzikusa, czyniąc go towarzyszem swojej niedoli. Uczy go języka angielskiego i nawraca na chrześcijaństwo. Po latach do wyspy przybija statek z piracką banderą, którym kierują zbuntowani marynarze. Robinson pomaga kapitanowi odzyskać panowanie nad statkiem i może wrócić do rodzinnej Anglii.

Akcję powieści autor umieścił na wyspie położonej u wybrzeży Wenezueli.

Pierwsze wydanie drugiej części powieści

Druga część powieści poświęcona jest podróżom Robinsona do Afryki i Azji. Bohater wyrusza w podróż statkiem. Po drodze przeżywa szereg przygód. Ostatecznie dociera drogą morską do Chin i stamtąd wraca przez Syberię i Archangielsk do Anglii. W powieści przedstawione są realia ówczesnych krajów Afryki i Azji.

Odbiór powieści[edytuj | edytuj kod]

Powieść o przygodach Robinsona Cruzoe do końca XIX wieku była najczęściej wydawaną, tłumaczoną i interpretowaną książką w historii. W sumie doczekała się ponad 700 rożnych edycji i adaptacji. Są to np. Robinson szwajcarski Johanna Davida Wyssa, Foe J. M. Coetzeego czy choćby Robinsonowie Kosmosu Františka Běhounka. W Polsce przygodami Robinsona inspirowali się Czesław Miłosz i Jerzy Andrzejewski, tytułując scenariusz filmu według wspomnień Władysława SzpilmanaRobinson warszawski (z których później powstał film Pianista).

Jacques Offenbach w 1867 r. napisał operę Robinson Crusoé.

W XX wieku utwór był wielokrotnie ekranizowany, powstało także wiele dzieł luźno nawiązujących do książki, np. film Cast Away z 2000 r.

W Polsce powieść znana jest przede wszystkim w adaptacjach Władysława Ludwika Anczyca pod tytułem Przypadki Robinsona Crusoe lub Przypadki Robinsona Kruzoe oraz w skróconej wersji lekturowej w opracowaniu Stanisława Stampfla jako Robinson Kruzoe. Według Daniela Defoe napisał Stanisław Stampf'l. Odstępstwa od oryginału są jednak zbyt duże, aby uznać te teksty za tłumaczenia. Ukazały się też Przypadki Robinsona Kruzoe będące tłumaczeniem dwóch części – tom I. przełożył Józef Birkenmajer, tom II – był anonimowym przekładem z XIX w. w opracowaniu Grzegorza Sinko.

W ostatnich latach opublikowano też kilka nowych tłumaczeń.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]