Przysposobienie Wojskowe Kobiet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Przysposobienie Wojskowe Kobiet (PWK) – paramilitarna organizacja kobieca powstała w 1923 z inicjatywy członkiń dawnych organizacji Związku Strzeleckiego oraz Polskiej Organizacji Wojskowej. Powstała w miejsce rozwiązanej w tym samym roku Ochotniczej Legii Kobiet. Przed wybuchem II wojny światowej PWK miało w swoich szeregach ponad 47 tys. członkiń[1].

"Żołnierska Choinka" Przysposobienia Wojskowego Kobiet (prawdopodobnie opłatek) w Warszawie ok.1935 - po środku z teorbanem Aniela Masłowska[2], u góry pod portretem Józefa Piłsudskiego - Aniela Łagowska (1897-1972) z widocznym krawatem[3]

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Kobiety w Wojsku Polskim.

Ruch PWK zainicjowany został po I wojnie światowej w latach 1919–1922[4] przez kobiety biorące udział w działaniach wojennych, które nastąpiły wkrótce po niej w tzw. „Wojnach o granice”, mających na celu utworzenie niepodległej Polski po 123 latach rozbiorów. W grudniu 1921 na zjeździe Ochotniczej Legii Kobiet w Poznaniu Maria Wittek[5] zgłosiła wniosek do sztabu generalnego Wojska Polskiego w sprawie dalszego udziału kobiet w pomocniczej służbie wojskowej. Polskie władze wojskowe zaaprobowały ten projekt i skierowały Marię Wittek, Julię Piwońską oraz Marię Podhorską-Moldenhawer na kurs w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie[1]. Po jego ukończeniu zostały one przydzielone do referatu rezerw kobiecych – Referat PWK oficjalnie utworzony w Wydziale PR w Oddziale III Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Organizacja została podporządkowana Ministerstwu Spraw Wojskowych, jej pierwszą inspektorką była Władysława Piechowska[6].

W 1922 członkinie dwóch polskich organizacji niepodległościowych Związku Strzeleckiego oraz Polskiej Organizacji Wojskowej utworzyły Komitet Społeczny Przysposobienia Kobiet do Obrony Kraju (KSPK). Na pierwszym letnim obozie, który odbył się w tym samym roku wyszkolono pierwsze instruktorki oraz rozpoczęto działalność programową. W połowie lat dwudziestych działaczki rozpoczęły budowę struktury regionalnej organizacji tworząc okręgowe referaty PWK oraz lokalne grupy instruktorskie. Instruktorki szkolono na cyklicznych obozach oraz na kursach specjalistycznych odbywających się w szkołach wojskowych np. Centralnej Szkole Wojsk Łączności w Zegrzu.

W 1929 PWK rozpoczęło również tworzenie kół w szkołach żeńskich. Dnia 10 września 1937 dzięki staraniom organizacji przysposobienie do obrony kraju wprowadzono jako przedmiot obowiązkowy do szkół średnich na dwóch ostatnich latach nauki. Dziewczęta w gimnazjach były szkolone w zakresie pomocniczej służby wojskowej: obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej oraz pracy w drużynach ratowniczo-sanitarnych. Dnia 9 kwietnia 1938 Sejm RP wydał ustawę o powszechnym obowiązku wojskowym, która przyznawała kobietom prawa do pełnienia pomocniczej służby wojskowej w zakresie m.in. służby przeciwlotniczej, wartowniczej i łączności, a 11 lutego 1939 Rada Ministrów wydała rozporządzenie o uznaniu PWK za stowarzyszenie wyższej użyteczności publicznej.

Wiele członkiń PWK w szeregach Wojska Polskiego brało czynny udział w II wojnie światowej. Uczestniczyły one w kampanii wrześniowej[7], a w czasie okupacji działały w polskim ruchu oporu.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Geneza i działalność PWK w latach 1922–1939, kobietywwojsku.prv.pl [dostęp 2012-07-08]
  2. Aniela z Ponikowskich-Masłowska (1864-1940) była żoną art.malarza Stanisława Masłowskiego (1853-1926)
  3. zob.więcej http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,1848625,20020923OL-DLO,Aniela_Lagowska,.html (por.też: Wspomnienia gen. Zygmunta Bohusza-Szyszki)
  4. Kazimierz Płuta-Czachowski, Organizacja Orła Białego, PAX Warszawa 1987, ISBN 8321109144.
  5. J. Kowalska, Julia Halina Piwońska, str. 617
  6. Anna Eliza Markert, Polsce wierna. Władysława Piechowska 1900–1987 żołnierz i twórczyni kobiecych organizacji wojskowych, Ajaks Pruszków 2003, ISBN 8388773488
  7. Kobiety w kampanii polskiej, www.1wrzesnia39.pl [dostęp 2012-07-08]
  8. Ochotniczki Przysposobienia Wojskowego Kobiet, mojecmentarze.blogspot.com [dostęp 2012-07-08]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]