Przytulia
| Przytulia | |
|---|---|
 Morfologia (przytulia biała)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | goryczkowce |
| Rodzina | marzanowate |
| Rodzaj | przytulia |
| Nazwa systematyczna | |
| Galium L. Sp. Pl. 105. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Przytulia (Galium L.) – rodzaj roślin z rodziny marzanowatych. Należy do niego ok. 400 gatunków występujących na całym świecie[2]. Gatunkiem typowym jest Galium verum L.[3].
Morfologia i biologia [edytuj]
Rośliny jednoroczne lub byliny o wiotkich, zazwyczaj pokładających się pędach i wąskich liściach wyrastających w okółkach[2]. Kwiaty drobne, gwiazdkowate, koloru białego, żółtego lub różowego. Wiele gatunków posiada cienkie kłącza, poprzez które rozmnaża się wegetatywnie. Niektóre rozprzestrzeniły się poza obszarami swojego rodzimego występowania stając się uciążliwymi chwastami[2].
Systematyka [edytuj]
Aparinanthus Fourr., Aparine Guett., Aparinella Fourr., Aspera Moench Bataprine Nieuwl., Gallion Pohl, orth. var., Gallium Mill., orth. var., Relbunium (Endl.) Hook. f., Trichogalium Fourr.
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Należy do rodziny marzanowatych (Rubiaceae), która jest kladem bazalnym w obrębie rzędu goryczkowców (Gentianales) z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[1][5].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Gentiananae Thorne ex Reveal, rząd marzanowce (Rubiales Dumort.), podrząd Rubiineae Raf., rodzina marzanowate (Rubiaceae Juss. ), podrodzina Galioideae J. Williams, plemię Galieae A. Rich. ex Dumort., podplemię Galiinae K. Schum. in Engl. & Prantl, rodzaj przytulia (Galium L.)[6].
- Gatunki występujące w Polsce[7]
- przytulia bagienna (Galium uliginosum L.)
- przytulia biała (Galium album Mill, syn. G. mollugo L.)
- przytulia błotna (Galium palustre L.)
- przytulia cukrowa (Galium saccharatum All.) – efemerofit
- przytulia czepna (Galium aparine L.)
- przytulia fałszywa (Galium spurium L.) – antropofit zadomowiony
- przytulia hercyńska, p. skalna (Galium saxatile L.)
- przytulia krakowska (Galium cracoviense Ehrens)
- przytulia lepczyca, marzanka lepczyca (Galium rivale (Sibht & Sm.)Griseb., syn. Asperula rivalis Sibht & Sm.)
- przytulia leśna (Galium sylvaticum L.)
- przytulia nierównolistna (Galium anisophyllon Vill., syn. G. anisophyllum Vill.)
- przytulia okrągłolistna (Galium rotundifolium L.)
- przytulia pospolita, p. właściwa (Galium mollugo L.)
- przytulia północna (Galium boreale L.)
- przytulia Schultesa (Galium schultesii Vest)
- przytulia sina, marzanka sina (Galium glaucum L., syn. Asperula glauca (L.) Besser) – antropofit zadomowiony
- przytulia stepowa (Galium valdepilosum Heinr. Braun)
- przytulia sudecka (Galium sudeticum Tausch)
- przytulia szorstkoowockowa (Galium pumilum Murray.)
- przytulia trójdzielna (Galium trifidum L.)
- przytulia trójrożna (Galium tricornutum Dandy , syn. G. tricornes Stokes) – antropofit zadomowiony
- przytulia wielkoowockowa (Galium verrucosum Huds., syn. G. valantia Weber.) – efemerofit
- przytulia Wirtgena (Galium wirtgenii F.W. Schultz)
- przytulia właściwa (Galium verum L.)
- przytulia wonna, marzanka wonna (Galium odoratum (L.)Scop., syn. Asperula odorata L.)
- przytulia wydłużona (Galium elongatum C. Presl)
- Galium humifusum M. Bieb. – efemerofit
- Galium parisiense L.) – efemerofit
- Galium ruthenicum Willd. – efemerofit
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-27].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-03].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
- ↑ Rubiaceae Genera. [dostęp 2010-12-03].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Galium (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-03].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
