Przywrotnik pospolity

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przywrotnik pospolity
Illustration Alchemilla vulgaris0 clean.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd różowce
Rodzina różowate
Rodzaj przywrotnik
Gatunek przywrotnik pospolity
Nazwa systematyczna
Alchemilla vulgaris L.
Sp. Pl. 1: 123. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwitnący okaz

Przywrotnik pospolity (Alchemilla vulgaris L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny różowatych. Jest to tzw. gatunek zbiorowy (zbiorowy[2]). Występuje na terenie Europy.

Początkowo wszystkie formy przywrotnika występujące w Europie traktowane były jako jeden gatunek A. vulgaris. Formy żyjące w odrębnych populacjach, charakteryzujące się powtarzalnością cech i warunków siedliskowych, wyodrębnia się obecnie jako tzw. gatunki drobne (microspacies), traktując A. vulgaris jako gatunek zbiorowy[2].

Morfologia[3][edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Bylina o wysokości 10-50 cm. Wykształca silne, zdrewniałe kłącze o dobrze rozwiniętych korzeniach.
Łodyga
Rozgałęziona, wzniesiona lub podnosząca się, owłosiona, ciemnobrunatna.
Liście
Okrągło-nerkowate, 7-11 -klapowe, o pofalowanej, nieowłosionej lub kosmatej blaszce. Odcinkami brzegiem ząbkowane. Ogonki liściowe o długości od 5 cm.
Kwiaty
Niepozorne, żółtozielonkawe, wielkości 2-4 mm, zebrane w luźne, szczytowe wiechy[4]. K
Owoc
Niełupka.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Siedlisko: wilgotne łąki, pastwiska, zarośla i zagajniki, obrzeżach lasów. Kwitnie od maja do września. Nasiona powstają w rzadko spotykany u roślin nasiennych sposób, a mianowicie bezpłciowo, poprzez apomiksję[5]. Na brzegach blaszki liściowej (na ząbkach) występują szparki wodne (hydatody), poprzez które roślina wydziela krople wody (gutacja)[5].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Przywrotnik pospolity stosowany był od dawna jako roślina lecznicza w całej Europie.

  • Surowiec zielarski: kwiaty i liście. Zawierają garbniki, saponiny, żywice i gorycze[5].
  • Zbiór i suszenie: ulistnione pędy ścina się w okresie kwitnienia i suszy w przewiewnym i ocienionym miejscu, w temperaturze nie przekraczającej 40 °C. Surowiec ma balsamiczny zapach oraz cierpki, słodkawy smak.
  • Działanie: przeciwzapalne, ściągające i moczopędne. Odwar z ziela wpływa hamująco na rozwój bakterii w przewodzie pokarmowym, reguluje pracę żołądka i jelit.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
  2. 2,0 2,1 Alicja Szweykowska, Jerzy (red.) Szweykowski: Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  3. Cechy charakterystyczne w tym artykule opisują A. vulgaris jako gatunek, czyli łączą w sobie także cechy wyodrębnionych z niego gatunków drobnych.
  4. Wilhelm Eisenreich, Alfred Handel, Ute E Zimmer: Rozpoznawanie roślin i zwierząt. Warszawa: Elipsa, 2005. ISBN 83-7265-073-X.
  5. 5,0 5,1 5,2 Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.