Psałterz floriański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karta z Psałterza floriańskiego

Psałterz floriańskipsałterz pochodzący z końca XIV wieku. Bywa także zwany Psałterzem Jadwigi; jego nazwa pochodzi od miejscowości w AustriiSankt Florian. Obecnie znajduje się w Bibliotece Narodowej w Warszawie.

Jest to dzieło trójjęzyczne (łacina, polski, niemiecki) zapisane na 296 pergaminowych kartach. Został odkryty w 1827 roku, a nabyty przez Polskę w 1931. Pierwsze wydanie miało miejsce w 1834 w Wiedniu staraniem polskiego wydawcy Stanisława Jana Borkowskiego, wydanie całości w języku polskim przypada na rok 1939 (Lwów).

Z genezą tego dzieła wiąże się wiele zagadek. Liczne miniatury i inicjały wskazują, iż był przeznaczony dla kogoś z rodziny królewskiej. Najprawdopodobniej dla kobiety z rodu Andegawenów, Małgorzaty, Marii lub Jadwigi. Przyjmuje się, że był sporządzony na potrzeby królowej Jadwigi.

Błędną jest teza, jakoby powstał on w Kłodzku u kanoników regularnych. Jest on z całą pewnością tworem skryptorium na Wawelu, o czym świadczą m.in. liczne dialektyzmy właściwe dla środkowej Małopolski (końcówki fleksyjne, forma 'fała', formy 'stać' oraz 'bać się', morfem 'ow' po twardych i miękkich spółgłoskach). Jako pierwszy udowodnił to Witold Taszycki w roku 1949.

Tekst składa się z trzech części:

  • pierwsza, psalmy 1-101
  • druga, psalmy 102-106
  • trzecia, psalmy 107-150

Część pierwsza powstawała w końcu wieku XIV, a reszta w XV wieku.

Psałterz jest zabytkiem pisowni złożonej I stopnia (najlepsza w części pierwszej, w częściach kolejnych niekonsekwencja w pisowni). W częściach II i III występują liczne wpływy czeskie, co wskazuje, iż wzorcem było poza tekstem łacińskim również tłumaczenie na język czeski.

18 maja 2009 roku podczas wizyty w Watykanie prezydent Lech Kaczyński podarował faksymile "Psałterza Floriańskiego" papieżowi Benedyktowi XVI[1]

Wydania Psałterza floriańskiego[edytuj | edytuj kod]

  • Psałterz Królowej Małgorzaty, pierwszej małżonki Ludwika I, króla polskiego i węgierskiego, córki króla czeskiego i cesarza Karola IV. Najstarszy dotąd znany pomnik piśmiennictwa polskiego. Wydany staraniem Stanisława hr. Dunina Borkowskiego, Wiedeń (1834);
  • Psalterii Florianensis partem polonicam ad fidem codicis recensuit apparatu critico, indice locupletissimo instruxit Vladislaus Nehring, Poznań (1883);
  • Psałterz Floriański, łacińsko-polsko-niemiecki. Rękopis Biblioteki Narodowej w Warszawie, wydany staraniem Ludwika Bernackiego, Lwów (1939) – reprint ze zmienionym wstępem – Łódź (2000).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Karta medycka - odpis Psalmu 50 w brzmieniu zbliżonym do Psałterza floriańskiego
  • Karta praska - karta z próbkami pisma do Psałterza

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]