Pszenica orkisz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pszenica orkisz
Illustration Triticum spelta0.jpg
Triticum spelta L. C-odm. bezostkowa
D-odm. ostkowa
Systematyka Reveala
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj pszenica
Gatunek pszenica orkisz
Nazwa systematyczna
Triticum spelta L.
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons
Wartość odżywcza
Pszenica orkisz
(w 100g)
Wartość energetyczna
320 kcal = 1340 kJ
Białka 11,6 g
Węglowodany 62,4 g
Tłuszcze 2,7 g
Błonnik 8,8 g
Witaminy
Witamina B1 0,3 mg
Witamina B2 0,1 mg
Witamina B3 (PP) 1,5 mg
Witamina B6 0,3 mg
Witamina E 0,3 mg
Makroelementy
Fosfor 411 mg
Wapń 22 mg
Magnez 130 mg
Potas 447 mg
Sód 3 mg
Mikroelementy
Fluor 0,06 mg
Żelazo 4,2 mg

Pszenica orkisz (Triticum spelta L.), zwyczajowo nazywana szpelcem lub orkiszem - gatunek zboża należący do rodziny wiechlinowatych. Popularna w średniowieczu, obecnie rzadko uprawiana.

Kłosy

Orkiszem nazywa się także jęczmień dwurzędowy (Hordeum distichon).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiaty
Zebrane w luźny kłos o łamliwej osadce.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Orkisz jest heksaploidem (6n=42), należy do form niewymłacanych. Brak odmiany zrejonizowanej.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Orkisz spożywany był w starożytności. W czasach rzymskich był posiłkiem gladiatorów i zawodników igrzysk.

Według stanu na rok 2007 powierzchnia jego uprawy w Europie wynosiła około 18 tys. hektarów. W Polsce uprawia się około 200–300 hektarów orkiszu, głównie w gospodarstwach "ekologicznych".

Ziarno orkiszu zawiera więcej białka (13–17 proc.) niż ziarno pszenicy zwyczajnej. Jest od nich także bogatsze w lepiej przyswajalny gluten. Ponadto zawiera więcej cynku, miedzi i selenu oraz witamin A i E. Dominującym kwasem tłuszczowym jest wartościowy dla zdrowia kwas linolenowy. Gatunek ten jest również bogatym źródłem błonnika pokarmowego[potrzebne źródło].

25 marca 2008 „Czerkieska mąka orkiszowa” została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych (woj. świętokrzyskie) w kategorii „Warzywa i owoce”[1].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi: Czerkieska mąka orkiszowa. 2008-03-25. [dostęp 2011-07-13].