Pszonak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pszonak
Morfologia (pszonak drobnokwiatowy)
Morfologia (pszonak drobnokwiatowy)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj pszonak
Nazwa systematyczna
Erysimum L.
Sp. Pl. 660. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Erysimum cheiri
Pszonak szwajcarski

Pszonak (Erysimum L.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych obejmujący ok. 80 gatunków roślin zasiedlających strefę umiarkowaną i ciepłą półkuli północnej[2]. Występują głównie w Europie i Azji, tylko kilka gatunków rośnie dziko w Ameryce Północnej[2]. Gatunkiem typowym jest Erysimum cheiranthoides L.[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Liście
Skrętoległe, niepodzielne, pokryte dwudzielnymi lub gwiazdkowatymi włoskami.
Kwiaty
Promieniste, obupłciowe, zebrane w grona. Działki korony najczęściej żółte, rzadziej białe lub liliowe. U podstawy pręcików znajdują się miodniki produkujące znaczne ilości nektaru. Rośliny obcopylne.
Owoc
Łuszczyna, o nasionach w każdej komorze ułożonych w jednym rzędzie.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Większość gatunków to rośliny dwuletnie, choć zdarzają się rośliny jednoroczne lub kilkuletnie i byliny. Większość gatunków jest trująca.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy

Acachmena H. P. Fuchs, Cheiranthus L., Dichroanthus Webb & Berthel., Syrenia Andrz. ex Besser, Zederbauera H. P. F[4]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta)[1][5].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), plemię Erysimeae Dumort., podplemię Erysiminae Prantl in Engl. & Prantl, rodzaj pszonak (Erysimum L.)[6].

Gatunki flory Polski[7]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Niektóre gatunki znajdują zastosowanie w ziołolecznictwie, gdzie służą do pozyskiwania glikozydów nasercowych, takich jak erizymina i erizymozyd.
  • Niektóre gatunki (np. Erysimum cheiri) są uprawiane jako rośliny ozdobne.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzaju pochodzi od greckiego erio – uwalniać od czegoś, w tym wypadku choroby. Starożytni Grecy używali pszonaka do leczenia wysiękowego zapalenia opłucnej i innych chorób. W starożytnym Rzymie poznano działanie nasercowe i moczopędne pszonaka oraz stosowano go w puchlinie wodnej. W średniowieczu zaczęto używać pszonaka głównie jako środek nasercowy.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001- .... [dostęp 2010-05-13].
  2. 2,0 2,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-10-27].
  5. Brassicaceae Genera. [dostęp 2010-11-10].
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Erysimum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.