Public Library of Science

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Public Library of Science
PLOS logo 2012.svg
Kraj  Stany Zjednoczone
Adres Koshland Building East, Suite 100, San Francisco, CA 94111, USA
Wydawca Public Library of Science
Rodzaj czasopisma nauka
Pierwsze wydanie 2003
Strona internetowa czasopisma

Public Library of Science (PLoS) – projekt non-profit rozwijania zbioru czasopism naukowych i innej literatury naukowej, dostępnego na licencjach wolnej dokumentacji. W 2006 r. w ramach tego projektu publikowane były następujące czasopisma: PLoS Biology, PLoS Medicine, PLoS Computational Biology, PLoS Genetics, PLoS Pathogens i PLoS Clinical Trials.

Historia powstania[edytuj | edytuj kod]

Powstanie Public Library of Science zostało zainicjowane na początku 2001 r. przez publikację listu otwartego napisanego przez Patricka Browna, biochemika z Stanford University i Michaela Eisena, biologa-informatyka z Lawrence Berkeley National Laboratory. List ten, skierowany do całej społeczności naukowców zajmujących się biologią, medycyną i pokrewnymi dziedzinami, nawoływał wszystkich naukowców, aby począwszy od września 2001 r. zaprzestali wysyłania swoich publikacji do czasopism, które nie udostępniają bezpłatnie swoich zasobów w sześć miesięcy od ich wydania. Był to rodzaju "deklaracji wojny" wytoczonej przeciw tradycyjnym czasopismom naukowym, które zwyczajowo nie płacą autorom za wydrukowane publikacje i jednocześnie pobierają duże opłaty za ich udostępnianie. Tylko niektóre czasopisma (m.in. Proceedings of the National Academy of Sciences i BioMed Central) udostępniają publikacje bezpłatnie po pewnym okresie karencji od ich wydrukowania, podczas gdy olbrzymia większość nie udostępnia ich bezpłatnie nawet samym autorom i zabrania im rozpowszechniania ich np. na własnych stronach WWW (m.in. Nature i Science).

Po przyłączeniu się do inicjatywy, noblisty, byłego dyrektora National Institutes of Health Harolda Varmusa organizatorzy PLoS postanowili sami zacząć wydawać wolno-dostępne czasopisma na wzór BioMed Central, które czyni to już od 1999 r.

Działalność wydawnicza[edytuj | edytuj kod]

Jako dom wydawniczy PLoS zainaugurowało swoją działalność 13 października 2003 r. wydaniem pierwszego numeru recenzowanego czasopisma PLoS Biology, aby po jego sukcesie szybko uruchomić kolejne: PLoS Medicine, PLoS Computational Biology, PLoS Genetics, PLoS Pathogens, PLoS Neglected Tropical Diseases. W grudniu 2006 uruchomiono PLoS ONE. Wszystkie czasopisma PLoS zaliczają się do publikacji o wolnym dostępie. Działają głównie w oparciu w oparciu o licencję Creative Commons, CC-BY 2.5, choć dopuszczają też inne wolne licencje, pod warunkiem, że są one zgodne z ogólną zasadą projektu:

Jedynym ograniczeniem w kopiowaniu i dystrybucji, oraz jedyną rolą praw autorskich w tych czasopismach jest zapewnienie kontroli autorom integralności ich publikacji i prawa do właściwego ich cytowania i przypisywania im autorstwa ich prac.

Dostęp do czasopism w wersji on-line jest całkowicie bezpłatny. Wersje drukowane są rozprowadzane na tradycyjnych dla czasopism naukowych zasadach.

Aby utrzymać finansowo tego rodzaju czasopisma muszą one być albo centralnie dotowane, albo sami autorzy muszą płacić za publikowanie swoich prac. W Stanach Zjednoczonych, instytucje takie jak National Institutes of Health i Howard Hughes Medical Institute akceptują w projektach grantów na badania naukowe środki na opłacenie tego rodzaju kosztów publikowania, a nawet zachęcają potencjalnych grantobiorców do uwzględniania w projektach tego rodzaju kosztów.

Przyszłość[edytuj | edytuj kod]

Inicjatywa PLoS zainspirowała też podobne inicjatywy w Europie. Do najbardziej znanych zalicza się Deklaracja Berlińska powstała z inicjatywy władz Towarzystwa Maxa Plancka. Inną znaną inicjatywą tego rodzaju jest środkowo-europejska Budapest Open Access Initiative. Przyszłość tego rodzaju inicjatyw nie jest jednak do końca jasna. Największym problemem w przyszłości może się zdaniem analityków rynku wydawnictw naukowych okazać wzrastający koszt obsługi systemu recenzowania naukowego, gdy do czasopism tego rodzaju zacznie spływać podobna liczba publikacji jak do renomowanych czasopism tradycyjnych.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons