Publiusz Watyniusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Publiusz Watyniusz (Publius Vatinius) – polityk rzymski ostaniach dekad republiki.

Karierę publiczną rozpoczął od kwestury w 63 p.n.e. w roku konsulatu Cycerona. Według tego ostatniego wybór zawdzięczał wpływom jednego z konsulów roku poprzedniego i został wybrany jako ostatni na liście[1]. Wysłany przez konsula Cycerona do Puteoli dla zabezpieczenia złota i srebra przed wywiezieniem prowadził swą misję w tak opresyjny sposób, że mieszkańcy zanosili skargi do konsula. Po kwesturze został wysłany do prowincji Hiszpania, jako legat prokonsula Gajusza Koskoniusza. Również tam dopuszczał się grabieży i zdzierstw[1]. W 59 p.n.e został trybunem ludu, i w czasie urzędowania był w rzeczywistości narzędziem w reku ówczesnego konsula Cezara. Cyceron oskarża go[1], że całe jego urzędowanie było nieprzerwanym ciągiem gwałcenia praw: lekceważył augurów i prowadził czynności bez wymaganych auspicjów, blokował inicjatywy legislacyjne pozostałych trybunów, prześladował konsula Marka Korneliusza Bibulusa, aresztował go, a gdy Bibulus schronił się we własnym domu na resztę roku, próbował go siłą wyciągnąć; sprowadził informatora, Lucjusza Wetiusza[2], który oskarżył wielu znanych senatorów o spisek na życie Pompejusza. To na wniosek Watyniusza przyznano Cezarowi na 5 lat namiestnictwo prowincji Galii Przedalpejskiej i Ilirii, potem senat dodał jeszcze Galię Zaalpejską. Za usługi oddane Cezarowi Watyniusz został jednym z jego legatów w Galli. Wrócił wkrótce i ubiegał się o preturę. Mimo poparcia Cezara nie został wybrany, nie głosowała na niego nawet jego własna tribus Sergia[1].

Gdy Klodiusz w 56 p.n.e. osiągnął edylat zaczął atakować swoich przeciwników politycznych procesami sądowymi. Między innymi oskarżył trybuna roku poprzedniego, Publiusza Sestiusza. Obrony Sestiusza, który działał w interesie nobilów, podjęli się najwybitniejsi ówcześni mówcy: Marek Tulliusz Cyceron, Hortensjusz Hortalus, Marek Licyniusz Krassus i Gajusz Licyniusz Kalwus. Watyniusz występował jako świadek oskarżenia. W zachowanej mowie "Przeciw Watyniuszowi"[1] Cyceron rozprawił się z Watyniuszem, w pełnym pogardy i nienawiści przemówieniu zarzucając mu złodziejstwo, nadużycia władzy, korupcję i gwałcenie praw. Sestiusza uwolniono od winy a Watyniusz został upokorzony[3].

W 56 p.n.e. triumwirowie odnowili porozumienie w Lukce. W 55 p.n.e. funkcję konsulów mieli objąć Pompejusz i Krassus. Zwolennicy optymatów chcieli dla przeciwwagi wybrać Katona na pretora. Nie chcą mieć oponenta do swoich projektów Pompejusz i Krassus użyli swoich wpływów do zablokowania tej kandydatury[4][5]. Najpierw więc przeprowadzono przez senat uchwałę, że pretorowie mają natychmiast objąć stanowiska, a nie dopiero po określonym czasie, przeznaczonym na procesy oskarżonych o przekupstwo wyborców, otwierając sobie w ten sposób możliwość przeforsowania przy wyborach do pretury swoich służalczych zwolenników[4]. Majpierw więc, gdy lud chciał wybrać Katona pretorem, przy głosowaniu Pompejusz rozwiązał zgromadzenie ludowe podając jako powód złe auspicja: wróżby z lotu ptaków[5] albo grzmot[4] i zamiast Katona pretorem ogłoszono Watyniusza, przekupiwszy wyborców pieniędzmi[5][4].

W 54 pn.e. Watyniusz został oskarżony przez Gajusza Licyniusza Kalwusa. Obrony podjął się Cyceron, który dwa lata temu tak ostro atakował Watyniusza, zaskakując tym swoich przyjaciół. W liście do Publiusz Korneliusza Lentulusa Spintera[6] tłumaczy, że uczynił to pragnąc zachować protekcję Cezara i Pompejusz przeciw napaściom Klodiusza. Uniewinnienie zawdzięczał Watyniusz raczej opiece triumwirów a nie wymowie Cycerona.

W 51 p.n.e. Publiusz Watyniusz służył jako legat Cezara w Galii. Po kampanii w Akwitanii Cezar udał się do Narbony, a wojsko odprowadził przez legatów na leża zimowe: cztery legiony pod wodzą legatów: Marka Antoniusza, Gajusza Treboniusza i Publiusza Watyniusza kazał rozmieścić w Belgii[7].

W 48 p.n.e. Watyniusz towarzyszył Cezarowi w wojnie domowej. W czasie kampanii w Grecji, gdy obozy Pompejusza i Cezara rozdzielała tylko rzeka Apsus Cezar posłał Watyniusza nad sam brzeg rzeki, aby agitował za pokojem. Ten przedstawił propozycje pokojowe, ostatecznie odrzucone przez przedstawiciela pompejańczyków Labienusa[8].

Nie wziął udziału w bitwie pod Farsalos gdyż na polecenie Cezara został komendatem Brundizjum i energicznie bronił go przed atakiem części floty Pompejusza pod dowództwem Decymusa Leliusza[9]. W nagrodę za te sukcesy został w 47 p.n.e konsulem[10]. Obaj zostali wybrani konsulami po powrocie Cezara ze Wschodu na bardzo krótki czas do końca roku[11]. W latach 46-44 namiestnik Ilirii[12]. W 46 p.n.e. pobił Marka Oktawiusza, stronnika Pompejusza, który dysponował w Ilirii dużą armią. Watyniusz otrzzymał za to prawo do owacji. Ilirowie obawiając się, że Cezar w drodze na planowaną wojnę z Partami uderzy też na nich wysławszy posłów do Rzymu prosili o przebaczenie i zobowiązali się do płacenia danin i dostarczenia zakładników. Cezar posłał do nich Watyniusza z trzema legionami i znaczną liczbą jazdy, by nałożył na nich daniny i odebrał zakładników. Kiedy jednak Cezar zginął zamordowany, Ilirowie uważając, że potęga rzymska na Cezarze się opierała i ze śmiercią jego się załamała, odmówili Watyniuszowi posłuszeństwa, a gdy ich usiłował zmusić, napadli i wycięli pięć jego kohort. Z resztą wojska wycofał się Watyniusz do Epidamnus[13].

Gajusz Antoniusz został po śmierci Cezara wyznaczony przez senat namiestnikiem prowincji Macedonia[14][15] w charakterze prokonsula. Senat ogłosił później tę nominację za nieważną[16][17], ale Gajusz nie złożył pełnomocnictw[17][18]. Dotychczasowy prokonsul Macedonii, Kwintus Hortensjusz[17], oddał prowincję i swoje wojska pod komendę Markowi Juniuszowi Brutusowi[19]. Gajusz usiłował dołączyć do swoich sił wojska podległe Publiuszowi Watyniuszowi[17] (trzy legiony[20]), prokonsulowi Ilirii znajdujące się w Apollonii i Epidamnos. Uprzedzając jego przybycie Brutus przybył ze swoim wojskiem a Publiusz Watyniusz otworzył przed Brutusem bramy Dyrrachium i przekazał mu swoje wojsko[17][20][21]prawdopodobnie dlatego, że jego właśni żołnierze sprzyjali nie jemu ale Brutusowi[12] . W grudniu 43 p.n.e. odbył triumf za zwycięstwa w Ilirii[22].

Żoną Watyniusza była Antonia, córka Marka Antoniusza Kretyka.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 M. TVLLI CICERONIS IN VATINIUM ORATIO;( M. Tullius Cicero: Against Vatinius (ang.). [dostęp 2011-045-08].)
  2. M. TULLI CICERONIS EPISTULARUM AD ATTICUM LIBER SECUNDUS , XXIV;( Xięga Druga, XXXXIX. W: Marek Tulliusz Cycero: Listów Marka Tulliusza Cycerona Xiąg Ośmioro Tom Pierwszy. Poznań: Nakładem Biblioteki Kórnickiej, 1873, s. 135.)
  3. M. TVLLI CICERONIS EPISTVLARVM AD QVINTVM FRATREM LIBER SECVNDVS, IV;( Xięga Czwarta, XVI. W: Marek Tulliusz Cycero: Listów Marka Tulliusza Cycerona Xsiąg Ośmioro; Tom Pierwszy. Poznań: Nakładem Biblioteki Kórnickiej, 1873, s. 238.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Katon Młodszy, 42. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  5. 5,0 5,1 5,2 Pompejusz, 52. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  6. M. TVLLI CICERONIS EPISTVLARVM AD FAMILIARES LIBER PRIMVS , IX ;( Xięga Czwarta, LXII. W: Marek Tulliusz Cycero: Listów Marka Tulliusza Cycerona Xsiąg Ośmioro; Tom Pierwszy. Poznań: Nakładem Biblioteki Kórnickiej, 1873, s. 316-324.)
  7. C. IVLI CAESARIS COMMENTARIORVM DE BELLO GALLICO LIBER OCTAVVS ab A. Hirtio scriptus,42;( Księga VIII, 42. W: Cezar: O wojnie galijskiej. edycja komputerowa www.histurion.pl.)
  8. C. IVLI CAESARIS COMMENTARIORVM DE BELLO CIVILI LIBER TERTIVS,19;( Księga III. W: Cezar: O wojnie domowej. edycja komputerowa www.histurion.pl, s. 86.)
  9. C. IVLI CAESARIS COMMENTARIORVM DE BELLO CIVILI LIBER TERTIVS,100;( Księga III. W: Cezar: O wojnie domowej. edycja komputerowa www.histurion.pl, s. 121.)
  10. ".[P(ublio) Vatinio Q(uinto)] Fufio co(n)s(ulibus) ... " w CIL 12, 05388 = CIL 01, 00779 (p 727, 839, 950) = ILLRP 00766 (łac.). [dostęp 2011-04-17].
  11. Ksiega XLII 55. W: Kasjusz Dion Kokcejanus: Historia. tłumaczenie angielskie;edycja komputerowa http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html.
  12. 12,0 12,1 Ksiega XLVII 21. W: Kasjusz Dion Kokcejanus: Historia. tłumaczenie angielskie;edycja komputerowa http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html.
  13. Księga X (Wojny Iliryjskie); 79. W: Appian z Aleksandrii: Historia rzymska. edycja komputerowa www.histurion.pl, s. 226.
  14. Księga XIV (Wojny Domowe III); 13. W: Appian z Aleksandrii: Historia rzymska. edycja komputerowa www.histurion.pl, s. 208.
  15. M. TVLLI CICERONIS IN M. ANTONIVM ORATIO PHILIPPICA TERTIA, XXVI (Filipka Trzecia. W: Marek Tulliusz Cycero: Filipiki. edycja komputerowa www.histurion.pl, s. [10,26].)
  16. M. TVLLI CICERONIS IN M. ANTONIVM ORATIO PHILIPPICA SEPTIMA, III (Filipka Siódma. W: Marek Tulliusz Cycero: Filipiki. edycja komputerowa www.histurion.pl, s. [1,3.)
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 M. TVLLI CICERONIS IN M. ANTONIVM ORATIO PHILIPPICA DECIMA, IX-XIII (Filipka Dziesiata. W: Marek Tulliusz Cycero: Filipiki. edycja komputerowa www.histurion.pl, s. [4,9-5,13].)
  18. M. TVLLI CICERONIS EPISTVLARVM AD BRVTVM LIBER SECVNDVS , V ;( Xięga Ósma, CXXXIX. W: Marek Tulliusz Cycero: Listów Marka Tulliusza Cycerona Xsiąg Ośmioro; Tom Drugi. Poznań: Nakładem Biblioteki Kórnickiej, 1873, s. 604-608.)
  19. The Life of Brutus; 25-26. W: Plutarch z Cheronei: The Parallel Lives. tłumaczenie angielskie;edycja komputerowa http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html.
  20. 20,0 20,1 Księga XV (Wojny Domowe IV); 75. W: Appian z Aleksandrii: Historia rzymska. edycja komputerowa www.histurion.pl, s. 259.
  21. TITI LIVI AB URBE CONDITA LIBER CXXVIII PERIOCHA (Periocha księgi CXVIII. W: Tytus Liwiusz: Dzieje Rzymu od założenia Miasta. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982, s. 289.)
  22. "...P(ublius) Vatinius P(ubli) f(ilius) pro co(n)s(ule) de Illurico pr(idie) [K(alendas) Sex(tiles) a(nno) DCCXI] ... " w InscrIt-13-01, 00001b (fasti triumphales) = CIL 01, p 341 = D 00069 (p 169) = AE 1889, 00070 = AE 1893, 00080 = AE 1904, 00113 = AE 1904, +00196 = AE 1930, 00060 (łac.). [dostęp 2011-04-15].