Pucz monachijski
Pucz monachijski (niem. Hitlerputsch - Pucz Hitlera, Hitler-Ludendorff-Putsch - Pucz Hitler-Ludendorff, Bürgerbräu-Putsch - Pucz Bürgerbräu, zwany też pucz piwiarniany) – nieudana próba przeprowadzenia zamachu stanu w Republice Weimarskiej przez Adolfa Hitlera i gen. Ericha Ludendorffa, zorganizowana w nocy z 8 na 9 listopada 1923 roku w Monachium przy pomocy bojówek partyjnych SA; zakończona rozwiązaniem Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP) i skazaniem Hitlera na 5 lat więzienia.
Zdarzenia poprzedzające[edytuj]
Bawarski rząd, złożony z członków różnych ugrupowań nacjonalistycznych, w początku lat 20. był silnie skonfliktowany z rządem w Berlinie, w którym wiodącą rolę mieli socjaldemokraci. Bawarscy politycy otwarcie opowiadali się za zniesieniem demokratycznych rządów. Po opublikowanym w prasie artykule atakującym prezydenta Eberta oraz dowódcę wojska (Reichswehra) Hansa von Seeckta minister wojska Otto Geßler nakazał zlikwidowanie struktur NSDAP. Rozkaz miał być wykonany przez żołnierzy dywizji bawarskiej, jednak jej dowódca, Otto von Lossow, odmówił wykonania rozkazu i został za to zwolniony ze stanowiska.
Przebieg[edytuj]
Hitler uznał, że nadarzyła się stosowna sytuacja, aby zmusić rząd bawarski do obalenia rządu Republiki Weimarskiej. 30 października 1923 przemawiał do swych zwolenników w monachijskim cyrku "Krone", przedstawiając perspektywę wywołania powstania. Stosowna okazja nastąpiła, gdy Gustav von Kahr wraz z Otto von Lossowem, Hansem von Seißerem i licznymi innymi czołowymi politykami narodowymi zebrali się 8 listopada w piwiarni Bürgerbräukeller, w celu omówienia własnych planów politycznych. O dwudziestej, około pół godziny po rozpoczęciu spotkania na salę wkroczyli Adolf Hitler, generał Erich Ludendorff, Hermann Göring i dalsi naziści. Hitler wystrzelił z rewolweru w sufit, aby przerwać dyskusję i zwrócić uwagę na to, co miał do powiedzenia zebranym. Ogłosił, że sala jest otoczona przez członków SA i że rozpoczęła się właśnie rewolucja narodowa.
W tym samym czasie Ernst Röhm na czele grupy bojówkarzy SA przejął kontrolę nad kwaterą główną bawarskiej armii[1].
Hitler poprosił triumwirat złożony z von Kahra, von Lossowa i von Seißera na rozmowę do mniejszej bocznej salki, zaś w tym czasie Göring wygłosił mowę do zgromadzonych. Hitlerowi szybko udało się przekonać triumwirat do przystąpienia do rewolucji. Kahr został uwolniony i o 2.55 w nocy drogą radiową odżegnał się jednak od udziału w puczu. W tajemnicy przed Hitlerem i Ludendorffem, zmobilizował siły przeciwko nim.
Hitler zamierzał na wzór włoskich faszystów pod wodzą Mussoliniego przejąć kontrolę nad zgromadzonymi w Bawarii wojskami i wraz z połączonymi bojówkami antydemokratycznymi poprowadzić ją na Berlin, aby tam objąć władzę. Hitler sądził, że szybko otrzyma poparcie społeczeństwa, jednak mylił się.
Rankiem 9 listopada 1923 częściowo uzbrojony tłum (2000 osób[2]) pod wodzą Hitlera i Ludendorffa przemaszerował przez centrum miasta, aby zyskać poparcie obywateli. Kolumna nazistów sforsowała policyjną blokadę ustawioną na moście. Gdy Hitler i Ludendorff dowiedzieli się, że armia wystąpiła przeciwko Röhmowi i bojówkarzom, ruszyli z pomocą[1]. Udali się w kierunku monachijskiej Feldherrenhalle przy Odeonsplatz, gdzie przemarsz został krwawo wstrzymany przez policję. Zostali postrzeleni bojówkarze, którzy osłaniali Hitlera; on sam uniknął trafienia[1]. W czasie walki zginęło czterech policjantów i jeden przypadkowy przechodzień, zastrzelono piętnastu bojówkarzy. Bojówkarze SA aresztowali przedstawicieli mniejszości żydowskiej, radnych lewicy oraz zdemolowali redakcje pism o profilu socjaldemokratycznym[3]. Jeszcze tego samego dnia Ludendorff został pojmany, zaś Hitler 11 listopada 1923. Aresztowany został również Heinrich Himmler[1]. Göring został ranny w pachwinę i z pomocą swojej żony Carin uciekł do Austrii, dzięki czemu uniknął aresztowania i więzienia[4]. NSDAP została zakazana (zdelegalizowana) w całych Niemczech, zaś 1 kwietnia 1924 Hitler został skazany przez bawarski trybunał pod przewodnictwem Georga Neithardta za zdradę na pięć lat uwięzienia w twierdzy (o łagodnym rygorze), z możliwością zwolnienia warunkowego po sześciu miesiącach[1]. Generał Ludendorff jako bohater I wojny światowej został uniewinniony. Oświadczył w sądzie, że był nieświadomym uczestnikiem wydarzeń[1]. Röhm aresztowany po puczu, został skazany na piętnaście miesięcy więzienia, jednak uzyskał zwolnienie krótko po wyroku (ale został wydalony z Reichswehry)[5].
Wszystko wskazywało na to, że nastąpił koniec Hitlera i jego zwolenników, jednak dzięki zamachowi Hitler zdobył sławę. Twierdził, że próbował ocalić naród z tragicznej sytuacji[1].
Hitler podczas odbywania kary w Landsbergu napisał pierwszą część swojej książki Mein Kampf, z pomocą towarzyszącego mu w więzieniu Rudolfa Hessa. 20 grudnia 1924 Hitler opuścił więzienie[1].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Serial dokumentalny Hitler's bodyguard, odc. 2 Early attempts on Hitler's life, Nugus/Martin Productions Ltd., 2008
- ↑ Film dokumentalny 42 ways to kill Hitler, National Geographic Channel, 2008
- ↑ Katarzyna Fiołka Wielkie Biografie: Hitler ISBN: 978-83-7670-073-1 str. 24
- ↑ TVP Sensacje XX wieku, odcinek Göring cena śmierci
- ↑ Nigel Cawthorne Historia SS. Legiony śmierci w służbie Hitlera, wyd. polskie 2012, str. 27
|
||||||||||||||||||||||
