Pulsar milisekundowy
Pulsar milisekundowy – pulsar o okresie rotacji typowo 1-10 milisekund. Pulsary milisekundowe różnią się od zwykłych pulsarów radiowych tym, że ich ogromna prędkość rotacji nie wynika z młodego wieku, ale z epizodu "rozkręcenia" przepływem masy z towarzysza w układzie podwójnym w procesie nazywanym czasem "recyclingiem". Pulsary milisekundowe są starymi gwiazdami neutronowymi, występują szczególnie licznie w gromadach kulistych tj. wśród starych gwiazd populacji II. Pierwszy pulsar milisekundowy został odkryty w 1982 roku.
Pulsacje są obserwowane przede wszystkim w zakresie mikrofalowym albo rentgenowskim, w zależności od fazy ewolucyjnej układu podwójnego. Gdy następuje przypływ materii od towarzysza do gwiazdy neutronowej, pulsar świeci w zakresie rentgenowskim, a jego moment pędu rośnie. Przepływowi materii towarzyszy zmiana parametrów orbity, która może powodować po pewnym czasie ustanie przepływu, i wtedy gwiazda jest pulsarem radiowym. Towarzysz jest zwykle gwiazdą małomasywną, i jego masa w trakcie ewolucji maleje, częściowo w wyniku przepływu masy, a częściowo w wyniku ogrzewania warstw powierzchniowych gwiazdy przez pulsara[1], co powoduje powstawanie silnego wiatru (w fazie bez wymiany masy). W skrajnym przypadku towarzysz może utracić całą swoją masę i zaniknąć, pozostawiając pojedynczego milisekundowego pulsara. Takie układy nazywane są popularnie układami typu czarna wdowa[2] pierwowzorem takiego układu z zanikającym towarzyszem jest PSR 1957+20.
Obecnie znamy osiem pulsarów milisekundowych będących w fazie akrecji, ogólna liczba pulsarów milisekundowych to około 200[3].
Najszybszym znanym pulsarem (luty 2011) jest PSR J1748-2446ad, obracający się z częstotliwością 716 Hz czyli posiadający okres 1,396 ms[4].
Spis treści |
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Jacob M. Hartman et al. The Long-Term Evolution of the Spin, Pulse Shape, and Orbit of the Accretion-powered Millisecond Pulsar SAX J1808.4−3658. „The Astrophysical Journal”. 2008. 675. S. 1468–1486. doi:10.1086/527461., arXiv:0708.0211 (ang.)
- A.S. Fruchter et al. The eclipsing millisecond pulsar PSR 1957 + 20. „The Astrophysical Journal”. 1990. 351. S. 642–650. doi:10.1086/168502 (ang.).
- D. Eichler. Stellar Archaelogy and Black Widow Pulsars. „Nature”. 1988. 336. S. 557-558. doi:10.1038/336557a0 (ang.).
- Jason W.T. Hassels, Scott M. Ransom, Ingrid M. Stairs, Paulo C.C. Freire i inni. A radio pulsar spinning at 716 Hz. „Science”. 2006. 311. S. 1901–1904. doi:10.1126/science.1123430. arXiv:astro-ph/0601337 (ang.)
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Pulsars in Globular clusters (ang.). [dostęp 22 września 2008].
- Duncan R. Lorimer, Living Rev. Relativity 8, (2005): "Binary and Millisecond Pulsars" (ang.). [dostęp 22 września 2008].
Przypisy
- ↑ (Fruchter i in., 1990)
- ↑ (Eichler, 1988)
- ↑ Odkrycie deceleracji pulsarów
- ↑ (Hassels 2006)
