Purusza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Purusza ( dewanagari पुरुष , ang. Purusha )

1) w hinduizmie ten, kto kontroluje i raduje się prakryti (naturą), czyli inaczej Iśwara – znawca, który kontroluje zarówno naturę materialną, Maję, jak i duszę indywidualną Dźiwę oraz panuje nad nimi.

Nie należy mylić tych trzech kategorii, różnych pod względem możliwości. Materialny świat, który jest polem działania, jest naturą; korzystającą z tej natury (radującą się nią) jest żywa istota (dusza), a ponad nimi dwiema jest najwyższy kontroler, Wisznu - Bóg[1].

Pokrewne terminy : Parampurusza, Puruszottama, Purusza Awatar.

2) w mitologii indyjskiej pierwszy człowiek zrodzony przez Brahmę lub Wiradź, później identyfikowany z Pradźpatim, brahmanem, atmanem, życiem.

Z jego gigantycznego, tysiącgłowego ciała powstać miał świat i społeczeństwo. Z głowy niebo, z nóg ziemia, z uszu strony świata, pępka - przestrzeń powietrzna, z oczu Słońce, z ducha Księżyc, wiatr z oddechu. Poszczególne warny również wywodzi się z części ciała Puruszy - braminów z ust, wojowników z ramion, chłopów z bioder i śudrów ze stóp[2].

Przypisy

  1. Śvetaśvatara Upanisad 1.12
  2. Andrzej M. Kempiński: Słownik mitologii ludów indoeuropejskich. Poznań: KW SAWW, 1993, s. 355. ISBN 8385066918.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]