Pustułka rurkowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pustułka rurkowata
Pustułka rurkowata: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa Lecanoromycetes
Rząd misecznicowce
Rodzina tarczownicowate
Rodzaj pustułka
Gatunek pustułka rurkowata
Nazwa systematyczna
Hypogymnia tubulosa (Schaer.) Hav.
Bergens Mus. Årbok, Naturv. raekke no. 2: 31 (1918)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Hypogymnia tubulosa a1.JPG

Pustułka rurkowata (Hypogymnia tubulosa (Schaer.) Hav.) – gatunek grzybów należący do rodziny tarczownicowatych (Parmeliaceae)[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski[2]. Niektóre synonimy naukowe[3]:

  • Ceratophyllum tubulosum (Schaer.) M. Choisy 1951
  • Cetraria tubulosa (Schaer.) B. de Lesd. 1952
  • Menegazzia tubulosa (Schaer.) Gyeln. 1934
  • Parmelia physodes var. tubulosa Schaer. 1840
  • Parmelia tubulosa (Schaer.) Bitter 1901

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Plecha heteromeryczna z glonami protokokkoidalnymi, zawierająca zarówno korę górną, jak i dolną. Ma i grubość 1-3 mm, średnicę 2-5 cm, kształt nieregularny lub rozetkowaty i jest głęboko wcinana. Odcinki plechy mają długość 1-2 cm, kilkakrotnie dzielą się widełkowato lub nieregularnie, są wznoszące się lub odstające od podłoża. Powierzchnia górna jasnoszara lub zielonoszara, dolna w środkowej części czarna, w części zewnętrznej brunatna. Chwytników brak. Brzeżek plechy jest gładki i cienki[4].

Apotecja lekanorowe z brunatnymi tarczkami mają średnicę 2-8 mm, pojawiają się jednak bardzo rzadko. W worku powstaje po 8 jednokomórkowych, bezbarwnych, elipsoidalnych zarodników o rozmiarach 6,5-7 × 4,5-5,5 μm[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest szeroko rozprzestrzeniona na półkuli północnej, ale występuje także w północnej, południowej i środkowej Afryce[5]. W Polsce występuje głównie w górach, na niżu jest rzadka. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status NT – bliskie zagrożenie wyginięciem[6]. W Polsce był gatunkiem ściśle chronionym[7], od 17 października 2014 podlega ochronie częściowej[8].

Siedliskiem pustułki pęcherzykowatej jest głównie kora drzew iglastych, rzadko liściastych. Czasami występuje na drewnie, słomianych dachach, wyjątkowo można ją spotkać na skałach[4].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. 2,0 2,1 Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland.Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
  5. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. Załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1765)
  8. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów