Pustułka stepowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pustułka stepowa
Falco rupicoloides[1]
Smith, 1829
Pustułka stepowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd sokołowe
Rodzina sokołowate
Podrodzina sokoły
Rodzaj Falco
Gatunek pustułka stepowa
Podgatunki
  • F. r. fieldi (Elliot, 1897)
  • F. r. arthuri (Gurney, 1884)
  • F. r. rupicoloides A. Smith, 1829
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pustułka stepowa (Falco cenchroides) – gatunek średniej wielkości ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych (Falconidae). To jedna z największych pustułek zasiedlająca otwarte przestrzenie południowej i wschodniej Afryki.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono trzy podgatunki F. cenchroides[3][4]:

  • Falco cenchroides fieldi
  • Falco cenchroides arthuri
  • Falco cenchroides rupicoloides

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Osobnik młodociany w Parku Narodowym Serengeti w Tanzanii

Ubarwienie dorosłej pustułki stepowej jest w większości jasnordzawe, zarówno w spodniej, jak i górnej części ciała. Grzbiet, górna strona pokryw skrzydłowych i boki ciała są czarno prążkowane. Na klatce piersiowej widać ciemne pręgi, na głowie są również obecne, ale pomijając policzki w przeciwieństwie do pustułki Falco tinnunculus i pustułeczki. Kuper i ogon są szare z czarnymi paskami. Ogon jest w dodatku biało zakończony. W locie biała spodnia część pokryw skrzydłowych kontrastuje z ciemniejszą resztą ciała. Tęczówka oka jest biaława w odróżnieniu od innych blisko spokrewnionych gatunków. Większość dzioba jest niebiesko-szara, a nogi i woskówka żółta. Ptak młodociany ma rudy ogon, zamiast szarego, prążkowania po jego bokach i ciemne oczy.

Ptak ma 29-37 cm długości i 68-84 cm rozpiętości skrzydeł. Południowy podgatunek F. r. rupicoloides waży około 181–334 gramów. Natomiast podgatunek F. r. arthuri jest mniejszy i waży 165–252 gramów. Północny podgatunek F. r. fieldi również ma mniejsze rozmiary i ma jaśniejsze upierzenie niż pozostałe.

Pustułki stepowe zwykle zachowują ciszę, ale potrafią wydać przenikliwe, powtarzane dźwięki.

Występowanie i środowisko[edytuj | edytuj kod]

Ptak zamieszkuje otwarte, suche obszary na których znajdują się użytki zielone, sawanny i półpustynie. Często pustułki związane są z akacjami. Najchętniej czują się na obszarach porośniętych roślinnością poniżej 50 cm. Spotyka się je od poziomu morza po 2150 metrów n.p.m., najczęściej pomiędzy 800 a 1800 metrów.

To dość pospolity i szeroko rozpowszechniony ptak w południowych areałach swojego występowania, ale jego rozmieszczenie na bardziej północnych terenach jest rzadsze i nieciągłe. Podgatunek F. r. rupicoloides gnieździ się w Namibii, Botswanie, Zimbabwe, częściowo w Angoli i Zambii oraz w większej części Południowej Afryki oprócz bardziej wilgotnych południowych i wschodnich regionów. Podgatunek F. r. arthuri spotyka się w Kenii i północnej Tanzanii, a F. r. fieldi występuje w Etiopii, Erytrei, północnej Somalii i prawdopodobnie również w północnej Kenii.

Całkowity zasięg pustułki stepowej obejmuje 3,5 mln km2. Jej populacja jest stabilna, a jej wielkość szacuje się na 100 000 do 200 000 par lęgowych. Większość osobników jest osiadła, ale niektóre koczują lub są rozproszone.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Pustułka stepowa poluje zwykle z dobrze wyeksponowanego obiektu, jak drzewo lub skały. Podobnie jak parę innych gatunków pustułek, zdarza się jej w locie zawisać w powietrzu. Karmi się przede wszystkim bezkręgowcami, np. konikami polnymi, termitami, chrząszczami i solfugami. Chwyta również jaszczurki, a niekiedy nawet małe ptaki, ssaki i węże.

Przeważnie polują za zdobycz na ziemi. Zwraca uwagę na lokalne pożary, gdzie może złowić owady i inne ofiary uciekające od płomieni. Gdy zgromadzonego pokarmu jest za dużo może go ukrywać pod roślinami lub kamieniami.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Miesiące w których odbywa rozród różnią się w konkretnych regionach. Na południu trwa od lipca do kwietnia z największą częstością przypadającą na wrzesień i grudzień. W Kenii i Tanzanii pustułki mogą rozmnażać się przez cały rok, choć najczęściej robią to między kwietniem, a lipcem. W Somalii gniazdowanie odbywa się natomiast od kwietnia do sierpnia.

Pustułki stepowe wykorzystują stare gniazda innych ptaków, takich jak wrona przylądkowa czy kruk srokaty, aby w nich wydać na świat potomstwo. Przeważnie znajdują się one od 2 do 20 metrów nad ziemią na drzewie, a czasem słupie telefonicznym lub elektrycznej konstrukcji wsporcze.
Samica składa od 2 do 7 jaj (najczęściej 3-4). To głównie ona wysiaduje je przez 22-23 dni. Młode stają się w pełni opierzone po 30-34 dniach i pozostają zależne od swych rodzicieli przez przynajmniej kolejne 26 dni.

Przypisy

  1. Falco rupicoloides w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Falco rupicoloides. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Falconidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 2012-08-15].
  4. Greater Kestrel (Falco rupicoloides) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-08-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • James & Christie Ferguson-Lees, A. David: Raptors of the World. Londyn: Christopher Helm, 2001.
  • Species account: White-eyed Kestrel Falco rupicoloides. Global Raptor Information Network, 2007. [dostęp 2007-08-01].
  • Ian Sinclair, Peter Ryan: Birds of Africa south of the Sahara. Kapsztad: Struik, 2003.
  • Dale A. Zimmerman, Donald A. Turner, David J. Pearson: Birds of Kenya & Northern Tanzania. Londyn: Christopher Helm, 1999.