Pustyniogwan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pustyniogwan
Dipsosaurus dorsalis
(Baird & Girard), 1852
Pustyniogwan
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada gady
Rząd łuskonośne
Rodzina legwanowate
Rodzaj Dipsosaurus
Gatunek pustyniogwan
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pustyniogwan (Dipsosaurus dorsalis) – gatunek jednej z najpospolitszych jaszczurek na pustyniach: Sonora i Mojave w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych i w północno-zachodnim Meksyku. Występuje także na kilku wyspach Zatoki Kalifornijskiej.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek został pierwotnie opisany w Catalog of North American Reptiles Spencera Fullertona Birda i Charlesa Frédérica Girarda w 1853. Edward Hallowell przeklasyfikował Crotaphytus dorsalis, dwa lata później, pod nazwę Dipsosaurus dorsalis[2]. Nazwa rodzaju pochodzi od kombinacji dwóch greckich słów – Dipsa(δίψα) ("spragniona") i sauros(σαῦρος) ("jaszczurka"). Drugi człon nazwy naukowej – dorsalis pochodzi od łacińskiego słowa dorsum, oznaczającego "plecy", co odnosi się do rzędu powiększonych łusek na środku grzbietu jaszczurki. Dipsosaurus jest rodzajem monotypowymD. dorsalis jest jedynym wyróżnianym gatunkiem.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pustyniogwan osiąga średnią wielkość w porównaniu z innymi przedstawicielami rodziny legwanowatych. Dorasta do 40 cm (razem z ogonem)[3]. Ubarwienie matowoszare z jasnobrązowym, siatkowanym wzorem na grzbiecie. Przy tylnych nogach, wzór zamienia się w pasy, przebiegające przez cały ogon, który jest zwykle około jeden i pół raza dłuższy niż reszta ciała. Podbrzusze jest jasne. W czasie sezonu rozrodczego u obu płci boki stają się różowawe.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Preferowany habitat często pokrywa się z obszarami na których występuje roślina Larrea tridentata – to przeważnie suche, piaszczyste obszary porośnięte zaroślami. Mogą być także znajdowane w pobliżu skalistych koryt rzecznych. W południowej części środowiska, na którym występuje, jaszczurka zamieszkuje obszary wysuszonego, podzwrotnikowego buszu oraz tropikalne lasy liściaste.

Pustyniogwany wytrzymują wysokie temperatury, dlatego wychodzą na powierzchnię, podczas gdy inne jaszczurki kryją się w norach. Często w celach obronnych wspinają się na krzewy. Nory zazwyczaj są kopane we wzgórkach piasku, który gromadzi się w pobliżu krzaków, takich jak Larrea tridentata. Mogą używać gotowych nor lisów długouchych i żółwi Gopherus agassizii.

Pożywienie i rozród[edytuj | edytuj kod]

Jaszczurki te rozmnażają się wczesną wiosną. Uważa się, że raz w roku, składają od trzech do ośmiu jaj[4]. Młode wykluwają się koło września[4].

Pustyniogwany są głównie zwierzętami roślinożernymi, żywią się pąkami, owocami i liśćmi wielu roślin – zarówno jednorocznych, jak i wieloletnich[4]. Jednym z ich ulubionych pokarmów są żółte kwiaty Larrea tridentata[4]. Czasami jedzą owady, kał (ssaków i jaszczurek) oraz padlinę[4].

Drapieżniki polujące na jaszczurki, bądź zjadające ich jaja to: ptaki drapieżne, lisy, szczury, łasice, niektóre węże i ludzie[4].

Przypisy

  1. Dipsosaurus dorsalis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  2. Baird,S.F. and Girard,C. (1852). Characteristics of some new reptiles in the Museum of the Smithsonian Institution, part 2. Proceedings at the Acadamey of Natural Science, Philadelphia. 6: 125-129
  3. Robert Stebbins: Western Reptiles and Amphibians. Nowy Jork: 2003, s. 338–339, 537. ISBN 0395982723.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Lemm, Jeffrey.(2006) Field Guide to Amphibians and Reptiles of the San Diego Region (California Natural History Guides). University of California Press.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Frost, D.E. and R.E. Etheridge (1989) A Phylogenetic Analysis and Taxonomy of Iguanian Lizards (Reptilia: Squamata). Univ. Kansas Mus. Nat. Hist. Misc. Publ. 81
  2. Frost, D.R., R. Etheridge, D. Janies and T.A. Titus (2001) Total evidence, sequence alignment, evolution of Polychrotid lizards, and a reclassification of the Iguania (Squamata: Iguania). American Museum Novitates 3343: 38 pp.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]