Qantas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Qantas Airways
Airbus A380-842 linii Qantas
Airbus A380-842 linii Qantas
IATA
QF
ICAO
QFA
Znak
QANTAS
Historia
Data założenia 1920
Lokalizacja
Państwo  Australia
Węzeł Port lotniczy Sydney
Port lotniczy Melbourne
Węzeł rezerwowy Port lotniczy Brisbane
Port lotniczy Adelaide
Port lotniczy Perth
Port lotniczy Singapur-Changi
Kooperacja
Program lojalnościowy Qantas Frequent Flyer
Sojusz Oneworld
Powiązania QantasLink, Jetstar Airways, JetConnect
Flota
Liczba samolotów 132
Przedsiębiorstwo
Siedziba Australia City of Botany Bay, Sydney, Nowa Południowa Walia
Członkowie zarządu Alan Joyce (CEO)
Leigh Clifford (prezes zarządu)
Slogan The Spirit of Australia
Skytrax 4/5 gwiazdek
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Qantas Airwaysnarodowe linie lotnicze Australii założone w 1920 roku. Siedziba linii mieści się w Mascot, dzielnicy Sydney, a głównym węzłem jest port lotniczy Sydney. Są to największe i najstarsze linie lotnicze Australii oraz drugie najstarsze na świecie (holenderskie KLM założono rok wcześniej).

Qantas Airways zostały odznaczone czterema gwiazdkami w rankingu Skytraxu, firmy konsultingowej prowadzącej badania pasażerskich linii lotniczych[1]. W 2011 roku zajęły ósme miejsce na liście World's Best Airline 2011, co oznacza spadek w porównaniu do lat poprzednich[2].

W roku 2010 Qantas posiadał 65% udziału w przewozach krajowych, jednak na rynku przewozów międzynarodowych przegrywa z innymi azjatyckimi przewoźnikami, z powodu relatywnie wysokich kosztów działalności i intensywnego współzawodnictwa konkurentów[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

Replika Avro 504K na lotnisku w Sydney

Qantas Airlines powstały 16 listopada 1920 roku w Winton (Queensland) jako Queensland and Northern Territory Aerial Services Limited. Założycielami byli Paul McGinness (1896-1955), Hudson Fysh (1895–1974), Fergus McMaster (1879–1950) i Arthur Baird (1889-1954)[4]. Pierwszym samolotem linii był brytyjski dwupłatowiec Avro 504 (G-AUBG). W sierpniu 1920 roku jego cena wynosiła 1425 funtów australijskich (waluta została zastąpiona dolarem australijskim w 1966 roku[5]). Maszyna ta poruszała się z prędkością 105 km/h i zabierała na pokład pilota i dwóch pasażerów[6]. Pierwszym pasażerem linii Qantas był 84-letni Alexander Kennedy, 2 listopada 1922 roku odbył on lot z Charleville do Cloncurry, z biletem numer 1[7].

Pomiędzy 1926 a 1928 rokiem linie zbudowały flotę składającą się z siedmiu de Havilland DH.50 i jednego Airco DH.9, która znajdowała się w hangarze w Longreach[8].

W 1928 roku właściciele Qantas podpisali kontrakt z Royal Flying Doctor Service of Australia (Królewska Służba Latających Lekarzy Australii) na loty medyczne. Pilotem czteroosobowego DH50A był Arthur Affleck, służył on razem z chirurgiem Vincent'em Welch'em. W ciągu kolejnego roku przebyli oni ponad 28 000 kilometrów, udzielając pomocy 255 osobom. Obsługiwali obszar większy od Wielkiej Brytanii[9].

Łodzie latające, wojna i okres powojenny: 1934-1959[edytuj | edytuj kod]

Short Empire

18 stycznia 1934 roku Qantas i brytyjskie Imperial Airways (prekursor British Airways) stworzyły linie Qantas Empire Airways Limited (QEA). Każde z linii otrzymały po 49% udziałów, a 2% zostały ulokowane w rękach niezależnego sędziego. QEA rozpoczęły działalność w grudniu 1934 roku na trasie z Brisbane (gdzie mieściła się siedziba spółki) do Darwin. Loty międzynarodowe rozpoczęły w 1935 roku, kiedy uruchomiono połączenie z Brisbane do Singapuru. Przez kolejne trzy lata DH.86 obsługiwał tę trasę bez żadnych problemów, jednak był zbyt mały, by sprostać rosnącemu popytowi. Linie zadecydowały o wprowadzeniu łodzi latających Short Empire, z pomocą których rozpoczęły loty do Anglii z załogami zmieniającymi się w Singapurze[10].
To połączenie zostało przerwane przez działania wojenne w 1942 roku. Pięć z dziesięciu łodzi latających, będących w posiadaniu Qantasa, zostało zniszczonych w wyniku akcji wojennych i wypadków. Większość pozostałych maszyn została wzięta przez rząd Australii na potrzeby wojska[11].

Consolidated PBY Catalina

W 1943 roku linie Qantas wznowiły loty łodziami latającymi pomiędzy Cejlonem (dziś Sri Lanka) a australijskim Perth, kiedy zakupiono amerykańską Consolidated PBY Catalina. Trasa ta została przedłużona przez brytyjskie linie BOAC, dając połączenie z Londynem. Sektor o długości 5652 kilometrów był najdłuższym przelotem bez międzylądowań na tamte czasy, a przeciętny czas jego przebycia wynosił 28 godzin. Pasażerowie otrzymywali certyfikat członkostwa The Rare and Secret Order of the Double Sunrise, jako że podczas lotu słońce wschodziło dwukrotnie[12].

W 1944 roku flota linii została zwiększona o konwencjonalne Consolidated B-24 Liberator, które obsługiwały trasę z Kolombo (na Sri Lance) do australijskiego Exmouth. Później na tej trasie pojawiły się Avro Lancastrian. Latały one z Sydney do Gawler z lądowaniem w celu uzupełnienia paliwa w Adelaide i w Exmouth, gdzie załoga i pasażerowie przeczekiwali noc. Następny przystanek był w Kolombo, gdzie tankowano paliwo, kolejny w Karaczi (Pakistan), gdzie maszyny BOAC zabierały pasażerów w ostatni odcinek do Wielkiej Brytanii. Na tej trasie, zwanej Kangaroo Service po raz pierwszy zostało użyte logo z kangurem[13].

W 1947 roku Qantas Empire Airways zostały znacjonalizowane, kiedy rząd australijski (na czele którego stał Ben Chifley) wykupił udziały należące do BOAC. Krótko potem uruchomiono pierwsze połączenie poza Imperium brytyjskie do Tokio i Hongkongu, obsługiwane przez Avro Lancastrian, który wkrótce zastąpiono DC-4[14].

W 1947 roku do floty dołączyły samoloty typu Lockheed L-749 Constellation, które włączono na trasie do Londynu. W 1952 roku Qantas rozszerzył siatkę swoich połączeń przez Ocean Indyjski do Johannesburga (przez Perth), na Wyspy Kokosowe i Mauritius. Mniej więcej w tym czasie rząd brytyjski rozpoczął naciski na linie Qantas, by te zakupiły samoloty De Havilland Comet, jednak Hudson Fysh wątpił w opłacalność tego posunięcia i z powodzeniem oparł się presji brytyjczyków[14].

W styczniu 1958 roku Qantas stały się drugimi liniami lotniczymi oferującymi loty dookoła świata. Dostarczone w 1954 roku Lockheed 1049 Super Constellation latały w kierunku zachodnim z Australii do Londynu, przez Azję i Bliski Wschód i w kierunku wschodnim przez Auckland i Honolulu. W 1959 Qantas odebrał samolot Lockheed L-188 Electra[15].

Era odrzutowa: 1959-1992[edytuj | edytuj kod]

Boeing 707-138B
Boeing 747-400

We wrześniu 1956 roku Qantas zamówiły siedem maszyn typu Boeing 707-138, które dostarczono pomiędzy czerwcem a wrześniem 1959 roku. Odrzutowce obsługiwały trasę do Nowego Jorku, którą później przedłużono do Londynu. Tym samym Qantas były trzecimi liniami pokonującymi Ocean Atlantycki (tuż po BOAC i Pan Am). Dodatkowo, Qantas zmodyfikowały flotę B707, montując w nich silniki turbowentylatorowe. Powstałe w ten sposób modele nazywano V-jets od łacińskiego vannus (wentylator). Kolejne dwa B707 zamówiono w 1963 roku. Do marca 1966 we flocie Qantas znajdowało się 19 samolotów tego typu, obsługujących najważniejsze trasy linii, a pięć kolejnych zostało zamówionych[16].

W latach 60. liczba pasażerów gwałtownie rosła, w związku z tym Qantas zamówił większe samoloty - Boeing 707-338C. A pod koniec dziesięciolecia, w 1967 - do puli zamówień dołączył cztery maszyny typu Boeing 747-200. W tym samym roku linie zmieniły nazwę z Qantas Empire Airways na Qantas Airways, aktualną do dnia dzisiejszego. Pierwszy Boeing 747-238B wszedł do służby we wrześniu 1971 roku, a 3 lata później, kiedy australijskie Darwin zostało doszczętnie zniszczone przez Cyklon Tracy - ustanowił rekord świata w ilości osób przewiezionych podczas jednego lotu. Boeing 747 ewakuował 673 osoby z zagrożonych terenów[17]. Pod koniec dekady zarząd linii zamówił dwa DC-10, które miały obsługiwać trasę do Wellington (Nowa Zelandia), jednak zamówienie zmieniono na dwa B747SP. W marcu 1979 wycofano B707, tym samym Qantas pozostały jedynymi liniami mającymi we flocie tylko B747. Tego samego roku, jako pierwsze linie na świecie, Qantas wprowadziły klasę biznesową na pokładach swoich maszyn[18].

W 1985 roku do floty dołączył Boeing 767–200 i Boeing 747–300, którego w 1989 zastąpiono modelem -400. Dostarczenie pierwszego 747-400 było momentem ustanowienia kolejnego rekordu w historii lotnictwa cywilnego. 17 sierpnia 1989 roku Boeing 747-400 (VH-OJA) pokonał 18 001 kilometrów bez międzylądowań, z Londynu do Sydney. Podróż pod dowództwem kapitana Davida Massy-Greene'a zajęła 20 godzin, 9 minut i 5 sekund. W 1935 roku ta sama trasa wymagała 5 różnych samolotów, trzech linii lotniczych, 42 międzylądowań celem zatankowania, dwóch linii kolejowych i 14 dni spędzonych w podróży[18].

Prywatyzacja: 1992-2006[edytuj | edytuj kod]

Boeing 767-300

W sierpniu 1992 roku rząd australijski sprzedał liniom Qantas krajowego przewoźnika Australian Airlines, dając tym samym dostęp do rynku australijskiego pierwszy raz w historii. Transakcja przyniosła Qantasowi maszyny Boeing 737 i Airbus A300. Prywatyzacja Qantasa nastąpiła w marcu 1993 roku, British Airways wykupiło 25% udziałów za 665 milionów dolarów australijskich. W wyniku opóźnień dopiero w 1995 roku wykupiono resztę udziałów, za które rząd australijski otrzymał 1,45 miliarda dolarów. Zagraniczni akcjonariusze pozyskali 20% udziałów, co daje razem 45% obcego kapitału. Zgodnie z prawem australijskim 51% akcji musi pozostać w rękach Australijczyków, co jest stale monitorowane.

W 1998 roku zarząd Qantas wraz z American Airlines, British Airways, Canadian Airlines i Cathay Pacific stworzył sojusz Oneworld. Działalność sojuszu rozpoczęła się w lutym 1999 i jeszcze tego samego roku dołączyły hiszpańskie Iberia i fińskie Finnair[19].

W 2000 roku Qantas zamówił 12 samolotów Airbus A380-800 z możliwością zamówienia kolejnych 12. Po przetestowaniu ośmiu z dwunastu opcjonalnych, Qantas zwiększył zamówienie do 20, stając się tym samym trzecimi liniami lotniczymi, które odebrały A380 (po Singapore Airlines i Emirates)[20][21].

14 września 2001 roku, po 66 latach działalności, zostały zamknięte linie Ansett Australia, będące głównym konkurentem Qantasa na rynku krajowym[22]. Tym samym udział Qantasa w rynku wzrósł do prawie 90%, reszta należała do stosunkowo nowych Virgin Blue. W tym czasie, by sprostać rosnącemu popytowi Qantas zamówił 15 samolotów Boeing 737–800, które otrzymał zaledwie trzy miesiące później[23]. Ten nadzwyczajnie krótki czas pomiędzy zamówieniem a dostawą był możliwy w wyniku zamachów 11 września w Stanach Zjednoczonych. American Airlines w następstwie wydarzeń zrezygnowały z zamówienia jakie złożyły na dostawy samolotów Boeing 737-800[24].

W tym samym czasie Virgin Blue ogłosiły zwiększenie swojej floty, częstotliwości lotów i utworzenie nowych połączeń[25], co poskutkowało zmniejszeniem udziału Qantasa w rynku krajowym do 60%. W odpowiedzi na to posunięcie konkurenta, Qantas utworzył niskobudżetowego przewoźnika Jetstar Airways, co pozwoliło utrzymać udział w rynku na poziomie 65%.

Kolejnym krokiem było wkroczenie Qantasa na rynek nowozelandzki. Wpierw linie wykupiły pakiet udziałów w Air New Zealand, a następnie przejęły na zasadzie franczyzy Ansett New Zealand. W 2003 roku podjęły próbę wykupienia większego (ale wciąż mniejszościowego) pakietu udziałów w Air New Zealand, co zakończyło się niepowodzeniem. W związku z tym, by podtrzymać swoją konkurencyjność, włączyły Jetstar na trasach do Nowej Zelandii. We wrześniu 2004 roku British Airways sprzedały 18,25% udziałów w spółce Qantas[26].

13 grudnia 2005 Qantas ogłosił złożenie zamówienia na 115 maszyn typu Boeing 787 Dreamliner (45 zamówień wiążących, 20 opcji i 50 praw zakupu)[27]. Dreamlinery zastąpią we flocie szerokokadłubowe Boeingi 767-300, a także pozwolą na zwiększenie efektywności (poprzez większą liczbę pasażerów) i ustanowienie nowych połączeń[28].

Qantas obecnie: 2007-dziś[edytuj | edytuj kod]

Airbus A380

Obecnie linie Qantas są pełnymi posiadaczami linii Jetstar Airways, Jetconnect (połączenia pomiędzy Australią a Nową Zelandią), QantasLink (włącznie z Sunstate Airlines i Eastern Australia Airlines), Qantas Freight (do których należą Express Freighters Australia). Ponadto, posiadają 46.05% udziałów międzynarodowych Air Pacific[29]. Poprzez QantasLink są w posiadaniu 50% w Australian air Express i Star Track Express, pozostałe 50% w obu spółkach należą do Australia Post.

Od momentu prywatyzacji w 1993 Qantas są jednymi z najbardziej dochodowych linii na świecie[30].

W nadchodzących latach Qantas planuje wycofać samoloty typu Boeing 747, które w latach 80. stanowiły całą flotę linii. Ostatnie trzy B747-300 zostały wycofane w 2008 roku[31], a seria 747-400 do 2013 roku ma zostać zastąpiona przez Airbusy A380. Zarząd rozważa również Airbusy A350 lub Boeingi 777-300ER jako dodatek do floty A380. Również B787 Dreamlinery mają przejąć część połączeń[32]. Również w 2008 roku pierwszy Airbus A380 Qantasa został odebrany podczas ceremonii 19 września[33]. 21 września samolot dotarł do Sydney. Kapitanem tego lotu był Peter Probert, pilot Qantasa, którego ojciec dostarczył do Australii pierwszego Boeinga 747 w 1971 roku[34]. Maszyna weszła do służby na trasie Melbourne-Los Angeles 20 października 2008, a następnie z Sydney do Los Angeles. Drugi A380 dostarczony w grudniu 2008 zwiększył częstotliwość lotów na tych samych trasach[35].

29 października 2011 roku CEO Alan Joyce ogłosił bezterminowe zawieszenie wszystkich lotów krajowych i międzynarodowych linii Qantas w związku ze strajkiem pilotów i personelu naziemnego. Działalność zostanie wznowiona dopiero po osiągnięciu porozumienia między zarządem linii a związkami zawodowymi. Według szacunków Alana Joyce'a wstrzymanie lotów będzie kosztowało linie Qantas 21 milionów dolarów dziennie. Odwołano ponad 600 lotów, a zmiany dotknęły około 70 tysięcy pasażerów, w tym 17 szefów rządów brytyjskiej Wspólnoty Narodów uczestniczących w szczycie Commonwealthu w Perth. Australijski minister infrastruktury i transportu Anthony Albanese poinformował, iż sprawa została skierowana do sądu pracy[36].

31 października 2011 linie Qantas wznowiły loty po prawie dwóch dniach przerwy. O godzinie 15:41 lokalnego czasu lot 41 z Sydney do Dżakarty wzbił się w powietrze[37]. Komisja arbitrażowa wyznaczyła zarządowi linii i związkowcom termin 21 dni na negocjacje, jeśli w tym czasie nie rozwiążą sporu narzuci swój werdykt[38].

Flota[edytuj | edytuj kod]

Tabela przedstawia flotę linii Qantas (stan na 31 grudzień 2013)[39][40]

Typ Ilość Zamówionych Liczba pasażerów max. Uwagi
Airbus A330-200 10 1[41] 235
310
Airbus A330-300 10 297
Airbus A380-800 12 8[34] 484 Pierwszy dostarczony 20 września 2008
Boeing 737-300 4 Cargo
Boeing 737-400 3 140
150
Boeing 737-800 62 11[41] 168
Boeing 747-400 9 412 Od 2013 roku będą zastępowane przez A380
Boeing 747-400ER 6 307 Do 2019 zostaną zastąpione przez A380
Boeing 767-300ER 16 254
Boeing 787-8[41] 15 Dla Jetstar. Anulowano 35 787-9 z tego samego zamówienia.
Razem: 132 45

Porty docelowe[edytuj | edytuj kod]

Qantas obsługuje 20 krajowych i 21 międzynarodowych portów lotniczych w 14 krajach Afryki, Ameryki Północnej i Południowej, Europy, Azji i Oceanii.


Linie partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Poza Oneworld Qantas zawarł porozumienia codeshare z następującymi liniami:

Wypadki i katastrofy[edytuj | edytuj kod]

Od wybuchu II Wojny Światowej miały miejsca następujące wypadki i incydenty:

  • 7 kwietnia 1940 roku czterosilnikowy Avro Lancastrian (VH-EAS) został strawiony przez pożar podczas lądowania na lotnisku w Dubbo (Australia). Był to lot treningowy, podczas którego załoga ćwiczyła starty i lądowania. Pilot wykonał przyziemienie bez wysuniętych klap, co uniemożliwiło zatrzymanie na pasie startowym. Załoga wykonała skręt na ziemi, w wyniku czego lewe skrzydło dotknęło podłoża, a następnie złamało się co spowodowało zapłon paliwa. Na pokładzie znajdowało się osiem osób, nikomu nic się nie stało[42].
  • 16 lipca 1951 de Havilland DHA-3 (VH-EBQ) spadł do morza w wyniku awarii śmigła u wybrzeży Papui-Nowej Gwinei. Zginęło 7 osób, wszyscy znajdujący się na pokładzie[43].
  • 24 sierpnia 1960 podczas startu z lotniska na Mauritiusie w samolocie Super Constellation (VH-EAC) doszło do utraty mocy w trzecim silniku tuż przed osiągnięciem prędkości startowej. Kapitan przerwał procedurę startu i włączył wszystkie dostępne hamulce. Maszyna rozbiła się za pasem startowym, po czym doszło do pożaru. W momencie zdarzenia na pokłądzie znajdowało się 50 osób, wszyscy przeżyli[44].
  • 23 września 1999 Boeing 747-400 (VH-OJH) wykonujący lot 1 nie zdołał zatrzymać się na pasie startowym podczas lądowania przy silnej burzy w Bangkoku. Nikt nie zginął, na pokładzie znajdowało się 410 osób[45][46].
  • 25 lipca 2008 w samolocie Boeing 747–400 podczas lotu z Hongkongu do Melbourne (lot 30) doszło do nagłej dekompresji kabiny w wyniku wybuchu zbiornika z tlenem. Załoga lądowała awaryjnie na lotnisku w Manili. Spośród 365 osób - nikt nie został ranny[47].
  • 7 października 2008 Airbus A330-300 (VH-QPA) leciał z Singapuru do Perth jako lot 72, kiedy na wysokości 11 000 metrów nad ziemią doszło do niekontrolowanych manewrów, polegających na nagłym opuszczeniu nosa samolotu przez system i szybkiej utracie wysokości. Sytuacja powtórzyła się dwukrotnie. Za pierwszym razem wyrównanie lotu zajęło załodze 20 sekund, przy drugim manewrze - 16 sekund. Piloci nadali komunikat Pan-pan, po czym wykonali awaryjne lądowanie w Learmonth 40 minut po starcie z Singapuru. Spośród 313 osób na pokładzie, wiele zostało rannych, w tym 14 poważnie (m.in. złamania kości)[48].
  • 31 sierpnia 2010 Boeing 747-400 lecący z San Francisco do Sydney lądował awaryjnie 45 minut po starcie z powodu wybuchu silnika. Na pokładzie znajdowało 230 osób (212 pasażerów i 18 członków załogi), nikt nie został ranny[49].
  • 4 listopada 2010 Airbus A380 (VH-OQA) lecący z Singapuru do Sydney lądował awaryjnie, kiedy krótko po starcie doszło do awarii jednego z silników. Na pokładzie znajdowało się 459 osób - 433 pasażerów i 26 członków załogi, nikomu nic się nie stało. Linie Qantas zawiesiły loty wszystkich Airbusów A380 na okres trzech tygodni. Po sprawdzeniu silników we wszystkich sześciu A380 znajdujących się we flocie - zakwalifikowano do wymiany trzy z nich, z powodu wycieku oleju[50][51].
  • 4 listopada 2011 dokładnie rok po awaryjnym lądowaniu Airbusa A380 doszło do kolejnego incydentu z udziałem tej maszyny. A380 (VH-OQC) lecący z Singapuru do Londynu lądował awaryjnie w Dubaju, kiedy piloci zauważyli problemy z poziomem oleju w jednym z silników. Na pokładzie znajdowało się 258 pasażerów i 25 członków załogi[52].

Przypisy

  1. Qantas Airways official 4-Star Ranking of Product and Service Quality (ang.). Skytrax. [dostęp 2011-10-14].
  2. World Airline Awards (ang.). Skytrax. [dostęp 2011-10-14].
  3. Bettina Wassener: Airlines Race for Slice of Expanding Asia Market (ang.). The New York Times, 16.08.2011. [dostęp 2011-10-14].
  4. Establishing Q.A.N.T.A.S. (ang.). Qantas Founders Museum. [dostęp 2011-10-14].
  5. Decimalisation 14 February 1966 (ang.). The Right Note. [dostęp 2011-10-14].
  6. The Plane, the Place and the Passenger. Qantas. [dostęp 2011-10-14].
  7. Our History (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-14].
  8. The Formative Years (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-14].
  9. The Flying Doctor Service (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-14].
  10. Venturing Overseas (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-14].
  11. The World at War (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-14].
  12. Koggala, Catalinas, and the double sunrise (ang.). The Sunday Times, 27.02.2000. [dostęp 2011-10-17].
  13. Indian Ocean – New Guinea – Kangaroo Service – 1950–1946 (ang.). Flight Global. [dostęp 2011-10-17].
  14. 14,0 14,1 Post War Expansion (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-17].
  15. Constellations Span the World (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-17].
  16. Entering the Jet Age (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-17].
  17. The Jumbo Jet. Qantas. [dostęp 2011-10-17].
  18. 18,0 18,1 Boeing Aircraft Take Qantas Further (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-17].
  19. The alliance to serve the world takes off on February 1 (ang.). Oneworld. [dostęp 2011-10-17].
  20. Qantas Statement on A380 Delay (ang.). Qantas, 04.10.2006. [dostęp 2011-10-17].
  21. Qantas Orders Additional A380 Aircraft (ang.). Qantas, 29.10.2006. [dostęp 2011-10-17].
  22. Ansett Airlines Shut Down; NZ Prime Minister Blockaded in Melbourne; Howard Returns to Parochial Political Realities (ang.). australianpolitics.com, 14.11.2011. [dostęp 2011-10-17].
  23. Boeing Welcomes Qantas Decision on 737-800 Purchase (ang.). Boeing, 19.10.2011. [dostęp 2011-10-17].
  24. Qantas orders 15 Boeing 737-800s (ang.). Airline Industry Information. [dostęp 2011-10-24]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-08].
  25. Virgin Blue Announces Major Expansion Plans (ang.). Virgin Australia. [dostęp 2011-10-24].
  26. British Airways sells Qantas stake (ang.). ASIA Travel Tips.com. [dostęp 2011-10-24].
  27. Qantas Chooses Boeing 787 Dreamliner (ang.). Boeing. [dostęp 2011-10-24].
  28. Qantas Board Chooses Boeing (ang.). Qantas Board Chooses Boeing, 14.12.2005. [dostęp 2011-10-24].
  29. Air Pacific - History (ang.). Air Pacific. [dostęp 2011-10-24].
  30. Qantas lifts profit, to raise A$800M (ang.). CNN.com/business. [dostęp 2011-10-24].
  31. Qantas's final Boeing 747-300 heads for graveyard (ang.). The Age (Australia). [dostęp 2011-10-24].
  32. Qantas Plans Ambitious Asia-Pacific Expansion (ang.). Aviation Week. [dostęp 2011-10-24].
  33. Qantas Announces A380 Delivery Date (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-24].
  34. 34,0 34,1 Qantas Airbus 380 finally reaches Sydney airport (ang.). Herald Sun, 21.09.2008. [dostęp 2011-10-24].
  35. Qantas A380 on maiden commerical flight from Sydney (ang.). Sydney Morning Herald. [dostęp 2011-10-24].
  36. Uziemione kangury, uziemieni premierzy (pol.). TVN24, 29.10.2011. [dostęp 2011-10-30].
  37. Qantas resumes service after 2 day grounding (ang.). Flightglobal. [dostęp 2011-11-01].
  38. Qantas wystartuje w ciągu 24 lub 48 godzin (pol.). TVN24. [dostęp 2011-11-01].
  39. Australian civil aircraft register search Wpisując "Qantas Airways" w parametrze "Registered Operator". W wynikach pojawia się 6 samolotów Express Freighters Australia działających pod osobną licencją.
  40. Qantas Fleet Details and History. planespotters.net
  41. 41,0 41,1 41,2 August 2011 Investor Briefing (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-24]. s. 22.
  42. Accident description (ang.). Aviation Safety Network. [dostęp 2011-10-25].
  43. Richard Kebabjian: July 16, 1951 - Accident Details (ang.). www.planecrashinfo.com. [dostęp 2011-10-25].
  44. Accident description (ang.). Aviation Safety Network. [dostęp 2011-10-25].
  45. Accident description (ang.). Aviation Safety Network. [dostęp 2011-10-25].
  46. Boeing Co 747-438, VH-OJH, Bangkok, Thailand, 23 September 1999 (ang.). Australian Transport Safety Bureau. [dostęp 2011-10-25].
  47. Oxygen tank exploded on Qantas jet, investigators say (ang.). The Telegraph. [dostęp 2011-10-25].
  48. Qantas Airbus Incident Media Conference (ang.). Australian Transport Safety Bureau. [dostęp 2011-10-25].
  49. Engine on explosion scare Qantas aircraft was shut down in 2006 due to fuel leak (ang.). Daily Telegraph. [dostęp 2011-10-25].
  50. Statement on QF32 Air Return to Singapore - Aircraft has Landed Safely (ang.). Qantas. [dostęp 2011-10-25].
  51. Silnik samolotu Qantas "stanął w płomieniach" (pol.). TVN24. [dostęp 2011-10-25].
  52. Rok po wielkiej awarii Airbusa znów kłopoty z silnikiem (pol.). TVN24. [dostęp 2011-11-04].