RWD

RWD – oznaczenie polskich samolotów konstruowanych w okresie międzywojennym przez zespół konstruktorów lotniczych: Stanisława Rogalskiego, Stanisława Wigurę i Jerzego Drzewieckiego, pochodzące od ich inicjałów nazwisk. Później w skład zespołu RWD weszli także inni konstruktorzy. Do wybuchu wojny powstały konstrukcje od RWD-1 do RWD-25; w większości były to lekkie jednosilnikowe samoloty sportowe, szkolne lub turystyczne. Większość była budowana w niewielkich ilościach, masowo produkowano RWD-8, RWD-13 i RWD-14 Czapla. Od 1933 zespół RWD projektował i budował samoloty w ramach spółki Doświadczalne Warsztaty Lotnicze (DWL).

Inż. J. Drzewiecki i J. Wędrychowski przy samolocie RWD-7.

Historia

Rogalski, Wigura i Drzewiecki zaczęli projektować samoloty jako studenci w ramach powstałych w grudniu 1925 warsztatów Sekcji Lotniczej Koła Mechaników Studentów Politechniki Warszawskiej. Pierwszą konstrukcją warsztatów był zaprojektowany w 1926 przez Drzewieckiego samolot sportowy JD-2, zbudowany w ilości 5 sztuk, a kolejną był prototyp samolotu WR-1 konstrukcji Wigury i Rogalskiego.

W końcu 1927 powstała pierwsza wspólna konstrukcja trójki konstruktorów Rogalskiego, Wigury i Drzewieckiego - RWD-1, który pozostał prototypem, lecz zapoczątkował linię udanych samolotów sportowych RWD. W 1929 powstały podobne samoloty sportowe RWD-2 i RWD-4, budowane w ilości 4 i 9 sztuk. Wczesne konstrukcje RWD (RWD-1 do 4 i RWD-7) odróżniały się charakterystycznym "rybim" obrysem kadłuba, z kabinami otwartymi po bokach, były to dwumiejscowe górnopłaty sportowe. Jerzy Drzewiecki początkowo sam oblatywał skonstruowane samoloty, a Stanisław Wigura, odpowiedzialny za obliczenia samolotów, latał także na zawodach jako mechanik.

W 1930 warsztaty Sekcji Lotniczej zostały przeniesione na Okęcie, do budynków wzniesionych z funduszy społecznych LOPP. W tym roku też samoloty RWD-2 i RWD-4 wzięły udział w międzynarodowych zawodach samolotów turystycznych Challenge 1930, na razie bez sukcesów. Pierwszym samolotem zbudowanym na Okęciu był sportowy górnopłat z przeszkloną kabiną RWD-5, jego przerobiona jednomiejscowa odmiana RWD-5bis zasłynęła późniejszym przelotem Stanisława Skarżyńskiego nad Atlantykiem. Istotnym osiągnięciem było zwycięstwo kolejnego samolotu sportowego RWD-6 w międzynarodowych zawodach Challenge 1932 (z Wigurą w charakterze mechanika).

11 września 1932 na RWD-6 SP-AHN zginęli w katastrofie pod Cierlickiem inż. Stanisław Wigura oraz por. pil. Franciszek Żwirko. Pomimo śmierci Wigury, oznaczenie RWD - Rogalski, Wigura, Drzewiecki, pozostało dla konstruowanych przez zespół samolotów bez zmiany (w literaturze spotyka się wersję, że litera W miała oznaczać inż. Jerzego Wędrychowskiego, który jednak zajmował się sprawami finansowymi i zarządzeniem spółką DWL-RWD, a nie konstruowaniem). W marcu 1933 warsztaty oddzieliły się od Sekcji Lotniczej KMSPW i przekształciły w spółkę Doświadczalne Warsztaty Lotnicze (DWL), której dyrektorem został inż. Jerzy Wędrychowski. W biurze konstrukcyjnym szefem był inż. Rogalski. Po śmierci inż. Wigury do biura doszli: inż. Leszek Dulęba, Andrzej Anczutin, Bronisław Żurakowski i Tadeusz Chyliński.

W 1933 skonstruowano samolot RWD-8, który został wybrany na standardowy samolot szkolny polskiego lotnictwa wojskowego i zbudowany w ilości ok. 470 sztuk, będąc najliczniejszym samolotem polskiej konstrukcji zbudowanym przed wojną (wynik ten nie został pobity do lat 70. XX wieku). Samoloty sportowe RWD-9 zajęły dwa pierwsze miejsca w międzynarodowych zawodach Challenge 1934, ich rozwinięciem był udany samolot turystyczny RWD-13 z 1935, zbudowany w ilości ok. 100 sztuk i eksportowany na niewielką skalę. W tym roku też zbudowano na zamówienie Ministerstwa Komunikacji dwusilnikowy samolot komunikacyjny, RWD-11. Był to jedyny ukończony samolot dwusilnikowy RWD, lecz nie został ostatecznie zakupiony (o mało nie powodując upadku DWL na skutek zakulisowych działań polskich władz lotniczych - Departamentu Aeronautyki, dążących do upaństwowienia całego przemysłu lotniczego, za czym stał Dowódca Lotnictwa, gen. Rayski).

Z ważniejszych konstrukcji samolotów RWD powstały także: samolot akrobacyjny RWD-10 (1933), samolot obserwacyjny RWD-14 Czapla (1938), zamówiony przez wojsko i produkowany na licencji w zakładach LWS, samolot szkolno-akrobacyjny RWD-17 (1937) oraz samoloty sportowe RWD-16 bis i RWD-21 (1939), przewidziane jako masowo budowane tanie samoloty sportowo-turystyczne. Ponadto zbudowano szereg innych samolotów w pojedynczych egzemplarzach lub małych seriach, a w 1939 w opracowaniu były projekty nowoczesnego myśliwca RWD-25 i dwusilnikowego samolotu torpedowego RWD-22. Zespół konstrukcyjny RWD i wytwórnia DWL istniały do września 1939 roku, do wybuchu II wojny światowej.

Samoloty RWD

samolot	rok oblotu	typ	zbudowanych
JD-2	1926	sportowy dolnopłat	5
WR-1	1927	sportowy górnopłat	1
RWD-1	1928	sportowy górnopłat	1
RWD-2	1929	sportowy górnopłat	4
RWD-3	1930	sportowy górnopłat	1
RWD-4	1930	sportowy górnopłat	9
RWD-5 (RWD-5bis)	1931	sportowy i turystyczny górnopłat	20
RWD-6 (RWD-6bis)	1932	zawodniczy sportowy górnopłat	3
RWD-7	1931	sportowy górnopłat	1
RWD-8	1933	szkolny górnopłat	ok. 550
RWD-9	1933	zawodniczy sportowy górnopłat	8
RWD-10	1933	wyczynowo-akrobacyjny górnopłat	ok. 23
RWD-11	1936	2-silnikowy pasażerski dolnopłat	1
RWD-12	-	niezrealizowany samolot towarzyszący, górnopłat	-
RWD-13	1935	sportowy i turystyczny górnopłat	ok. 100
RWD-14 Czapla	1935	samolot towarzyszący, górnopłat	65
RWD-15	1937	turystyczny górnopłat	6
RWD-16	1936	sportowy dolnopłat	1
RWD-16 bis	1938	sportowy dolnopłat	≥2
RWD-17, RWD-17W	1937	szkolno-akrobacyjny górnopłat / wodnosamolot	ok. 29
RWD-18	- (1939)	2-silnikowy dyspozycyjny	-
RWD-19	1938	sportowy dolnopłat	1
RWD-20	1937	doświadczalny górnopłat	1
RWD-21	1939	sportowo-turystyczny dolnopłat	≥6
RWD-22	- (1939)	2-silnikowy wodnosamolot torpedowy	-
RWD-23	1938	szkolny dolnopłat	1
RWD-25	- (1939)	lekki myśliwiec, dolnopłat	-

Bibliografia

• Andrzej Glass: "Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939", WKiŁ, Warszawa 1977

Linki zewnętrzne

• Samoloty i szybowce RWD
• Historia RWD i DWL
• Samoloty RWD