Rachcin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rachcin
Rachcin
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat lipnowski
Gmina Bobrowniki
Liczba ludności (2007) 386 osób
Strefa numeracyjna (+48) 54
Kod pocztowy 87-617
Tablice rejestracyjne CLI
SIMC 0858579
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Rachcin
Rachcin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rachcin
Rachcin
Ziemia 52°44′N 19°02′E/52,733333 19,033333Na mapach: 52°44′N 19°02′E/52,733333 19,033333
Strona internetowa miejscowości

Rachcinwieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Bobrowniki (chociaż podejmowano działania na rzecz powrotu Rachcina do Gminy Fabianki), 10 km na północny zachód od centrum Włocławka, 16 km od Lipna, 9 km od Bobrownik, 7 km od Fabianek.

Obręb ewidencyjny Rachcin graniczy z gruntami obrębów: Stary Bógpomóż, Polichnowo, Brzustowa, Brzustowa, Lisek, Łochocin, Cyprianka, Wilczeniec Fabiański, Stary Witoszyn, Winduga. Według Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków granice obrębów wiejskich powinny być zgodne z granicami wsi i sołectw stąd granice obrębu geodezyjnego Rachcin są jednocześnie granicami wsi Rachcin.

Sołectwo Rachcin obejmuje dwie wsie i obręby ewidencyjne: Rachcin i Windugę. Przez Windugę sołectwo Rachcin graniczy z wsiami Nowy Witoszyn i Łęg oraz posiada dostęp do Wisły.

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Wieś Rachcin (obręb ewidencyjny) obejmuje powierzchnię 15 km², z czego aż 11 km² stanowią lasy, które w większości są własnością Skarbu Państwa. Na gruntach między Szkołą Podstawową i przystankiem PKS (przy fragmencie drogi Rachcin-Cyprianka zwanym „Olenderką”) znajdują się pokłady rudy darniowej. Na tych gruntach występują skrawki gleby klasy IVa i IV b. Pozostałe grunty to gleby klasy V i VI, które przeważają w tej okolicy.

Układ osadniczy wsi[edytuj | edytuj kod]

Według wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części wieś Rachcin składa się z następujących części (w nawiasie numery - identyfikatory miejscowości z krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju TERYT):

17 września 2013 r. Rada Gminy Bobrowniki wystąpiła do Ministra Administracji i Cyfryzacji z wnioskiem o zniesienie urzędowych nazw miejscowości Rumunek (część wsi Rachcin) i Kelerka (część wsi Rachcin). Miejscowej ludności nie są znane te nazwy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady osadnictwa w Rachcinie znaleziono przy wschodniej części doliny zwanej miejscowo "parową". Znajdował się tam punkt osadniczy kultury łużyckiej. Według Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Toruniu Delegatura we Włocławku nie ma obecnie możliwości ustalenia miejsca, w którym dokładnie utworzono wieś. Wiemy jedynie, że w Rachcinie i niektórych sąsiednich miejscowościach występowały różne stanowiska archeologiczne z okresu średniowiecznego.

Rachcin to stara osada nadana cystersom w 1236 roku przez komesa Boguszę Miecławica z rycerskiego rodu Doliwów, wojewodę na dworze księcia Konrada Mazowieckiego. Dokumentem poświadczającym nadanie komesa jest bulla papieża Innocentego IV z 22 czerwca 1244 r., która wymienia villa Raccino pośród posiadłości zniszczonego przez pogańskich Prusów opactwa cystersów w Szpetalu.

Po 1258 r. spadkobiercy Boguszy starali się o zwrot Rachcina.

Rachcin jest najstarszą osadą na terenie gminy Bobrowniki – starszą od gminnych Bobrownik, wzmiankowanych pod datą 1321. Według stanu z 1321 r. wieś podzielona była na dwie części: Radczyno/Rachczyno Jakubowe i Klasztorne. Należała wtedy do parafii szpetalskiej.

W 1564 r. Rachcin miał 2,5 łana gruntu i należał do Macieja Nasięgniewskiego. Z powierzchni i znalezisk archeologicznych wynika, że folwark istniał w sąsiedztwie dzisiejszej drogi Włocławek-Bobrowniki.

W 2 poł. XIX w. do Rachcina zostali sprowadzeni uciekinierzy polityczni z Wielkopolski, którzy zbudowali zagrody na nowych siedliskach. Do nich należy zagroda, w której do dziś zachował się jedyny budynek zbudowany przez uciekinierów, tj. „Dom Uciekiniera”.

Po powstaniu styczniowym (1863-1864) prowadzono w Rachcinie tajne nauczanie, o którym wspomina kronika szkolna z 1938 roku: kiedy do wioski docierała władza rosyjska hasło trafiało najpierw do tajnej szkółki (...). Dzieci rozbiegały się po krzakach i parowach kryjąc drewniane tabliczki do pisania. Nauczyciel zajmował się jakąś pracą.

W 1919 r. utworzono szkołę powszechną, której pierwszym kierownikiem został Jan Byra. Murowany obiekt szkolny zbudowano w 1926 r. Od 1927 r. rozpoczęła swoją działalność OSP, która od 1928 r. posiadała dzwon. W 1932 r. pozyskano dla niej ręczną pompę. Od 1938 r. jednostka dysponowała murowaną remizą.

Podczas II wojny światowej ta położona na uboczu wieś nie była miejscem walk. Jednak w szeregach Wojska Polskiego we wrześniu 1939 r. walczyli również mieszkańcy Rachcina i tutejsi strażacy, spośród których trzech nie przeżyło wojny i okupacji. Fakt ten upamiętnia tablica pod krzyżem przydrożnym stojącym w sąsiedztwie placu po przedwojennej murowanej i nieistniejącej już remizie OSP. Położenie na uboczu nie ustrzegło oczywiście tutejszej społeczności przed najeźdźcą. Skutkiem wszczętej przez Niemcy hitlerowskie wojny było zamknięcie szkoły na czas okupacji, a przede wszystkim utrata elit (śmierć założyciela straży Kazimierza Ziemniewicza, opuszczenie przez Jerzego Aleksandrowicza majątku Okrągła). Gospodarstwa z murowanymi budynkami wyznaczono do przejęcia niemieckim rodzinom.

Z dokumentów Gminnej Rady Narodowej Gminy Szpetal wynika, że w 1950 r. na terenie gm.Szpetal istniało 7 szkół powszechnych. Spośród nich własnego lokum nie posiadały tylko szkoły w Rachcinie i Łęgu, ponieważ do ich kosztów utrzymania dochodziła opłata za komorne.

W „Wykazie podziału gminy Szpetal na obwody i rejony spisowe” z 1950 r. gromada Rachcin obejmowała Rachcin wieś, Rachcinek kol, Okrągła, Działy kol. Mieszkało tu łącznie 210 osób.

Od średniowiecza wieś należała do parafii Szpetal, przeniesionej do Szpetala Górnego ze Szpetala Dolnego w czasach Księstwa Warszawskiego. W 1818 r. Rachcin został przyłączony do parafii w Chełmicy. Macierzystą gminą dla Rachcina pozostaje Gmina Szpetal z władzami mającymi siedzibę w Fabiankach. W wyniku zniesienia gmin jesienią 1954 r. wprowadzony został podział na mniejsze jednostki zwane gromadami. Rachcin znalazł się wtedy w granicach [[Gromada Witoszyn Stary|Gromady Witoszyn Stary]]. Wraz z likwidacją tej gromady w 1959 r. został przyłączony do [[Gromada Fabianki|Gromady Fabianki]]. Po przywróceniu gmin z dniem 1 stycznia 1973 r. Rachcin został przyłączony do [[Gmina Szpetal Górny|Gminy Szpetal Górny]], która w 1979 r. została przekształcona w [[Fabianki (gmina)|Gminę Fabianki]]. Wraz z odtworzeniem w 1982 r. nieistniejącej od 1976 r. Gminy Bobrowniki nastąpiło włączenie Rachcina w jej granice.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości znajdują się następujące zabytki:

  • Dom Uciekiniera – drewniany dom zbudowany w 1865 r. przez uciekiniera politycznego z Wielkopolski (uczestnika Wiosny Ludów w Wielkopolsce). W zagrodzie Domu znajduje się drewniana stodoła z początków XX w. (stodoła na zjeździe), w której Władysław i Antonina Krazińscy mimo niemieckiego terroru II wojny światowej ukrywali z narażeniem życia książki należące do biblioteki Szkoły Powszechnej w Rachcinie.
  • Zespół dworski: dwór (ok. 1920 r., przebudowany w latach 70. XX w.) i park (pocz.XX w.) – pozostałość majątku Okrągła. Wpisany do Rejestru Zabytków pod numerem 325/A z 5.11.1993.

Organizacje społeczne i instytucje[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa w Rachcinie - placówka oświatowa powołana do istnienia w 1919 r. jako Szkoła Powszechna w Rachcinie. Z chwilą urzeczywistnienia się decyzji Rady Gminy Bobrowniki o likwidacji tej szkoły organem prowadzącym stało się założone w 2007 roku przez mieszkańców sołectwa Stowarzyszenie Rozwoju Sołectwa Rachcin, które 11 grudnia 2008 r. otrzymało nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego w konkursie „Rodzynki z pozarządówki” na najlepsze inicjatywy realizowane przez organizacje pozarządowe za utworzenie niepublicznej Szkoły Podstawowej w Rachcinie w miejsce placówki zlikwidowanej przez Radę Gminy Bobrowniki. Szkoła podstawowa w Rachcinie jest pierwszą społeczną szkołą podstawową w powiecie lipnowskim. W latach 2010 - 2013 placówka wzięła udział w projekcie "Z małej szkoły w wielki świat". Budynek szkolny w każdą 3 niedzielę miesiąca z wyłączeniem okresu wakacyjnego służy także jako kaplica, w której msze święte sprawują duchowni z parafii p.w. św. Jakuba Apostoła w Chełmicy Dużej.
  • Punkt Przedszkolny w Rachcinie - placówka, której organem prowadzącym jest również Stowarzyszenie Rozwoju Sołectwa Rachcin. 19 marca 2009 r. działalność Stowarzyszenia Rozwoju Sołectwa Rachcin w zakresie alternatywnych form edukacji przedszkolnej została zaprezentowana w trakcie obrad sejmowej Podkomisji stałej ds. jakości kształcenia i wychowania jako przykład dobrych praktyk. Po zakończeniu obrad delegacja z Rachcina spotkała się z ministrem edukacji narodowej Katarzyną Hall.
  • Ochotnicza Straż Pożarna w Rachcinie - stowarzyszenie istniejące od 1927 r. Prowadzi świetlicę wiejską. Jednostka wyposażona jest w lekki samochód pożarniczy LDV przekazany nieodpłatnie przez PSP. Dzięki owocnej współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego i Lokalną Grupą Działania Gmin Dobrzyńskich Region Południe udało się odbudować Remizę ze środków PROW z przeznaczeniem na świetlicę wiejską, ale nieposiadającą żadnego wyposażenia. Sytuację załagodziła skuteczność w pozyskiwaniu funduszy europejskich jednego z druhów OSP Rachcin dzięki czemu stało się możliwe pozyskanie ponad 40 szt. krzeseł, laptopa, projektora multimedialnego i szafy metalowej jako przedmiotów niezbędnych do prawidłowej realizacji projektów współfinansowanych ze środków POKL w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, przy których 116 osób uczestniczyło w kursach podnoszących zdolność do zatrudnienia (w tym kursy prawa jazdy kat.B, C). OSP Rachcin zgłaszana była jako lider tych przedsięwzięć. Dodatkowo zrealizowano projekt "Wyposażenie świetlicy wiejskiej w Rachcinie" ze środków PROW wyposażając świetlicę m.in. w 3 stoły pingpongowe, 2 kolumny głośnikowe, wzmacniacz, mikrofony, lodówko-zamrażarkę, kuchnię gazowo-elektryczną. Przy wsparciu mieszkańców wyrażonej Funduszem Sołeckim, a zwłaszcza nieodpłatnie wyświadczoną przez druhów OSP Rachcin pracą wyrównano, uporządkowano i ogrodzono siatką zawieszoną na słupkach osadzonych w betonowym fundamencie teren przy świetlicy, zamontowano bramy wjazdowe.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kronika szkolna (rękopis z 1938 r.).
  • Nowacki J., Opactwo św. Gotarda w Szpetalu pod Włocławkiem Zakonu Cysterskiego (ok. 1228 – 1285 – 1358), Gniezno 1934, s. 66, 91, 92, 98, 122, 129.
  • Szacherska S. M., Opactwo cysterskie w Szpetalu a misja pruska, Polska Akademia Nauk. Instytut Historii, s. 56-117.
  • Kraszewska E., Rachcin-Zabytkowa chałupa nr 9, Biuletyn Przewodnicki ZW PTTK Włocławek, nr 37: 1986, s. 15-16.
  • Zabytki architektury i budownictwa w Polsce. Województwo włocławskie, 46, Warszawa 1993, s. 13.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]