Rada Najwyższa Ukrainy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rada Najwyższa Ukrainy
Herb Rada Najwyższa Ukrainy
Państwo  Ukraina
Kierownictwo
Przewodniczący RNU Wołodymyr Hrojsman
Struktura
Struktura Rada Najwyższa Ukrainy
Liczba członków 450
Stowarzyszenia polityczne Koalicja (303)

Opozycja (79)

     pozafrakcyjni (38)
     vacant (30)

Ordynacja proporcjonalno - większościowa
Ostatnie wybory 2014
Siedziba
Siedziba Rada Najwyższa Ukrainy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Ukraina
Godło Ukrainy
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Ukrainy
Portal Portal Ukraina

Rada Najwyższa Ukrainy (ukr. Верховна Рада України, „Werchowna Rada”) – jednoizbowy parlament Ukrainy. Obecna Rada Najwyższa Ukrainy jest bezpośrednią następczynią Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR, która w 1991 ogłosiła niezależność kraju i odłączenie się od Związku Radzieckiego. Nazwę „Rada Najwyższa” nosi również parlament Republiki Autonomicznej Krymu.

Zgodnie z art. 76 Konstytucji Ukrainy Rada Najwyższa składa się z 450 deputowanych, wybieranych w głosowaniu powszechnym, równym, bezpośrednim i tajnym na kadencję pięcioletnią[1].

Formowanie składu izby[edytuj | edytuj kod]

Kadencja ukraińskiego parlamentu trwa 5 lat. Do jego składu może zostać wybrany obywatel Ukrainy, który najpóźniej w dniu wyborów ukończył 21. rok życia, dysponuje prawami wyborczymi i zamieszkuje na terytorium Ukrainy od co najmniej pięciu lat. Nie może zostać wybrany do ukraińskiego parlamentu ten, na kim ciąży wyrok za przestępstwo umyślne[1].

Wybory do Rady Najwyższej Ukrainy odbywają się w ostatnią niedzielę października w piątym roku kadencji Rady Najwyższej Ukrainy. Przedterminowe wybory odbywają się w ciągu sześćdziesięciu dni od dnia opublikowania postanowienia o rozwiązaniu parlamentu[1].

Wybory deputowanych odbywają się według mieszanego systemu proporcjonalno-większościowego. Połowa składu izby (225 deputowanych) wybierana jest w obejmującym terytorium całego kraju wielomandatowym okręgu wyborczym, w którym wyborca głosuje na jedną z ogólnokrajowych list partyjnych. Druga połowa składu Rady Najwyższej wybierana jest w okręgach jednomandatowych w jednej turze głosowania (deputowanym zostaje kandydat, który otrzymał największą liczbę głosów)[2].

Deputowani do parlamentu mogą wchodzić w skład frakcji, przy czym deputowany wybrany z listy określonej partii politycznej (bloku wyborczego partii politycznych) zobowiązany jest do wejścia w skład frakcji parlamentarnej tejże partii politycznej[1].

Przed wstąpieniem na stanowisko deputowanego do Rady Najwyższej wymagane jest złożenie przysięgi następującej treści: Przysięgam na wierność Ukrainie. Zobowiązuję się wszystkimi swoimi czynami bronić suwerenności i niepodległości Ukrainy, troszczyć się o dobro Ojczyzny i pomyślność narodu ukraińskiego. Przysięgam, że będę przestrzegać Konstytucji Ukrainy i ustaw Ukrainy, wykonywać swoje obowiązki w interesie wszystkich rodaków. Odmowa złożenia przysięgi oznacza zrzeczenie się mandatu[1].

Rada Najwyższa pracuje w trybie sesyjnym. Obrady Rady Najwyższej są jawne. Mogą zostać utajnione, jeśli decyzję taką podejmie większość konstytucyjnego składu Rady.

Uprawnienia Werchownej Rady[edytuj | edytuj kod]

Uprawnienia Rady Najwyższej wymienione są w art. 85 Konstytucji Ukrainy. Należą do nich[1]:

  • wnoszenie zmian do Konstytucji Ukrainy;
  • ogłaszanie referendum;
  • uchwalanie ustaw;
  • zatwierdzanie budżetu i wnoszenie do niego zmian oraz kontrola nad jego wykonywaniem;
  • kształtowanie zasad polityki wewnętrznej i zagranicznej;
  • zatwierdzanie ogólnopaństwowych programów rozwoju ekonomicznego, naukowo-technicznego, socjalnego, narodowo-kulturalnego, ochrony środowiska;
  • zarządzanie wyborów Prezydenta Ukrainy;
  • wysłuchiwanie orędzia prezydenta;
  • ogłaszanie na wniosek prezydenta Ukrainy stanu wojny oraz zawieranie pokoju, a także zatwierdzanie decyzji prezydenta o wykorzystaniu Sił Zbrojnych Ukrainy oraz innych formacji wojskowych w razie napaści zbrojnej;
  • możliwość usunięcia prezydenta w drodze specjalnej procedury (impeachment);
  • kształtowanie programu działalności Gabinetu Ministrów;
  • powoływanie na wniosek Prezydenta Ukrainy premiera Ukrainy, ministra obrony Ukrainy, ministra spraw zagranicznych Ukrainy, powoływanie na wniosek premiera Ukrainy pozostałych członków Gabinetu Ministrów Ukrainy, przewodniczącego Komitetu Antymonopolowego Ukrainy, przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji Ukrainy, Przewodniczącego Funduszu Majątku Państwowego Ukrainy, odwoływanie powyższych osób ze stanowisk, kierowanie zapytań pod adresem premiera Ukrainy oraz członków Gabinetu Ministrów Ukrainy;
  • kontrola działalności Rady Ministrów;
  • przyjmowanie regulaminu Rady Najwyższej;
  • powoływanie i odwoływanie przewodniczącego i innych członków Izby Obrachunkowej;
  • powoływanie i odwoływanie Rzecznika Praw Człowieka w Radzie Najwyższej Ukrainy, wysłuchiwanie jego corocznych sprawozdań o stanie przestrzegania i ochrony praw i wolności człowieka na Ukrainie;;
  • powoływanie i odwoływanie prezesa Banku Narodowego Ukrainy na wniosek Prezydenta Ukrainy;
  • powoływanie i odwoływanie połowy składu Rady Banku Narodowego Ukrainy;
  • powoływanie i odwoływanie połowy składu Narodowej Rady Ukrainy ds. Radia i Telewizji;
  • powoływanie i odwoływanie członków Centralnej Komisji Wyborczej na wniosek Prezydenta Ukrainy;
  • zatwierdzanie ogólnej struktury, liczebności i wyznaczanie funkcji Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, Sił Zbrojnych Ukrainy, innych utworzonych na podstawie odpowiednich ustaw formacji wojskowych;
  • uchwalanie decyzji o udzieleniu pomocy wojskowej innym państwom, wysyłaniu ukraińskich oddziałów wojskowych na terytorium innych krajów oraz dopuszczaniu na terytorium Ukrainy oddziałów sił zbrojnych innych państw;
  • ustanawianie symboli państwowych Ukrainy;
  • udzielanie zgody prezydentowi Ukrainy na powołanie i zwolnienie ze stanowiska Prokuratora Generalnego Ukrainy, uchwalanie wotum nieufności Generalnemu Prokuratorowi, co skutkuje jego dymisją;
  • powoływanie i odwoływanie jednej trzeciej składu Sądu Konstytucyjnego Ukrainy;
  • powoływania sędziów na termin nieograniczony;
  • rozwiązanie Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krym w przypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny Ukrainy naruszenia przez nią Konstytucji i innych praw Ukrainy; zarządzanie przedterminowych wyborów do Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krym;
  • uchwalanie zmian w strukturze administracyjnej państwa oraz zmiany nazewnictwa poszczególnych jej jednostek;
  • zarządzanie wyborów do organów samorządu terytorialnego;
  • zatwierdzanie w ciągu dwóch dni od momentu zarządzenia przez Prezydenta Ukrainy dekretów o wprowadzeniu stanu wojennego lub stanu wyjątkowego na Ukrainie bądź na jej określonych terenach, o powszechnej albo częściowej mobilizacji, o ogłoszeniu określonych terenów obszarami nadzwyczajnej sytuacji ekologicznej;
  • przyjmowanie co najmniej jedną trzecią głosów konstytucyjnego składu Rady Najwyższej wniosku o skierowaniu zapytania do prezydenta Ukrainy;
  • powoływanie i odwoływanie szefa aparatu Rady Najwyższej Ukrainy; zatwierdzanie planu wydatków Rady Najwyższej Ukrainy oraz struktury jej aparatu;
  • zatwierdzanie ustawą Konstytucji Autonomicznej Republiki Krym oraz wprowadzanych do niej zmian.

Siedziba Rady Najwyższej[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Rady Najwyższej Ukrainy na ulicy Hruszewskiego

Siedziba Rady mieści się w neoklasycystycznym budynku przy ulicy Hruszewśkiego w Kijowie. Wybudowano go w latach 1936-1939 według projektu Wołodymyra Zabołotnego z przeznaczeniem na siedzibę Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR. Pierwsze obrady w nowo wybudowanym budynku odbyły się 25 lipca 1939[3].

Kadencje Najwyższej Rady Ukrainy[edytuj | edytuj kod]

Prezydium[edytuj | edytuj kod]

Frakcje[edytuj | edytuj kod]

Obecny skład Rady pochodzi z wyborów 2014

Ugrupowanie Lider
listy krajowej
Lista krajowa Mandaty
w okręgach[5]
Suma
mandatów
Głosy[6] % głosów[6] Mandaty[7]
Front Ludowy Arsenij Jaceniuk 3 487 766 22,14 64 18 82
Blok Petra Poroszenki Witalij Kłyczko 3 437 078 21,81 63 69 132
Samopomoc Hanna Hopko 1 729 131 10,97 32 1 33
Blok Opozycyjny Jurij Bojko 1 486 195 9,33 27 2 29
Partia Radykalna Ołeha Laszki Ołeh Laszko 1 173 060 7,44 22 0 22
Batkiwszczyna Nadija Sawczenko 894 757 5,68 17 2 19
Ogólnoukraińskie Zjednoczenie „Swoboda” Ołeh Tiahnybok 741 968 4,71 0 6 6
Komunistyczna Partia Ukrainy Petro Symonenko 611 901 3,88 0 0 0
Silna Ukraina Serhij Tihipko 491 448 3,11 0 1 1
Pozycja Obywatelska Anatolij Hrycenko 489 493 3,10 0 0 0
Ogólnoukraińskie Agrarne Zjednoczenie „Zastup” Wira Ulianczenko 418 271 2,65 0 1 1
Prawy Sektor Andrij Tarasenko 284 936 1,80 0 1 1
Pozostali (17 list wyborczych)[8] 506 505 3,11 0 0 0
Polityczna Partia Wola[9] 1 1
Kandydaci niezależni[10] 96 96

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Konstytucja Ukrainy. Kancelaria Sejmu, 2014.
  2. Закон України „Про вибори народних депутатів України” (ukr.). Верховна Рада України. [dostęp 2015-01-19].
  3. Історія зведення сесійного будинку Верховної Ради України (ukr.). Верховна Рада України. [dostęp 2015-01-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-19)].
  4. 4,0 4,1 Першим віце-спікером Ради обрано Парубія, а віце-спікером - Сироїд (ukr.). unian.net. [dostęp 2015-01-19].
  5. Відомості про підрахунок голосів виборців в межах одномандатних виборчих округів (ukr.). cvk.gov.ua. [dostęp 2014-11-08].
  6. 6,0 6,1 Відомості про підрахунок голосів виборців по загальнодержавному багатомандатному виборчому округу (ukr.). cvk.gov.ua. [dostęp 2014-11-08].
  7. ЦВК обробила 100% протоколів. „Свобода” не пройшла (ukr.). pravda.com.ua, 7 listopada 2014. [dostęp 2014-11-08].
  8. Żadna z 17 pozostałych list wyborczych nie przekroczyła progu 1% głosów.
  9. Partia Polityczna Wola nie wystawiła listy krajowej.
  10. W tym około 65 posłów Rady Najwyższej poprzedniej kadencji.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]