Rada Regencyjna
Rada Regencyjna Królestwa Polskiego – organ władzy zwierzchniej Królestwa Polskiego aktu 5 listopada, zastępujący króla lub regenta. Rada Regencyjna została powołana reskryptami niemieckich i austro-węgierskich władz okupacyjnych, na podstawie nadanego przez te władze patentu w sprawie władzy państwowej w Królestwie Polskim z 12 września 1917.
Spis treści |
[edytuj] Skład i organizacja
W skład Rady Regencyjnej zostali powołani przez władze okupacyjne książę Zdzisław Lubomirski, herbu Szreniawa bez Krzyża, kardynał, arcybiskup warszawski Aleksander Kakowski herbu Kościesza, ostatni Prymas Królestwa Polskiego oraz ziemianin Józef Ostrowski hrabia, herbu Rawicz.
Aparatem pomocniczym Rady Regencyjnej był Królewsko-Polski Gabinet Cywilny, formalnie ustanowiony reskryptem z 12 lipca 1918 r.[1] Szefem Gabinetu Cywilnego był sekretarz Rady Regencyjnej, ks. prałat Zygmunt Chełmicki.
Przed wydaniem powyższego reskryptu w skład aparatu pomocniczego Rady Regencyjnej wchodzili Zygmunt Chełmicki jako jej sekretarz oraz Jan Kucharzewski jako jej radca prawny (referendarz).
[edytuj] Działalność
Regenci powołali pierwszy polski rząd pod prezesurą Jana Kucharzewskiego, który przejął od Komisji Przejściowej tymczasowej Rady Stanu, przekazane przez władze okupacyjne działy administracji, tj. zarząd sądownictwa oraz szkolnictwo.
Rada Regencyjna 7 października 1918 roku ogłosiła niepodległość Polski[2], a 12 października przejęła od okupantów władzę zwierzchnią nad wojskiem. 21 października niemiecki generał-gubernator warszawski Hans von Beseler złożył urząd Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego. 25 października powołano rząd Józefa Świeżyńskiego, który jako pierwszy nie starał się o akceptację władz okupacyjnych niemieckich i austro-węgierskich. 28 października Rada Regencyjna powołała gen. Tadeusza Rozwadowskiego, wcześniej nieoficjalnego doradcę RR, na stanowisko szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Generał niezwłocznie przystąpił do organizacji Sztabu Generalnego i Ministerstwa Spraw Wojskowych. 3 listopada rząd Świeżyńskiego próbował przeprowadzić przeciwko Radzie zamach stanu, ale Rada Regencyjna usunęła rząd, powołując w jego miejsce prowizorium rządowe pod przewodnictwem Władysława Wróblewskiego.
11 listopada Rada Regencyjna przekazała naczelne dowództwo nad wojskiem polskim Józefowi Piłsudskiemu, następnego dnia powierzyła mu misję stworzenia rządu, ale wobec nacisków opinii publicznej zrezygnowała z tego zamiaru. 14 listopada Rada Regencyjna rozwiązała się przekazując władzę zwierzchnią Naczelnemu Dowódcy WP Józefowi Piłsudskiemu, który na tej podstawie piastował ją formalnie do 29 listopada 1918 r. (kiedy to ogłoszony w Dzienniku Praw Państwa Polskiego Nr 17 został dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej).
[edytuj] Osiągnięcia
Rada Regencyjna wraz z podległą jej administracją:
- opracowały szereg aktów prawnych, które stanowiły następnie część porządku prawnego II Rzeczypospolitej,
- rozbudowały administrację państwową,
- utworzyły służbę zagraniczną, poprzez ustanowienie placówek dyplomatycznych w państwach centralnych i krajach neutralnych,
- stworzyła prawne i organizacyjne podwaliny dla zorganizowania Wojska Polskiego (m.in. utworzenie urzędu Szefa Sztabu WP, uchwalenie tymczasowej ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej[3]).
