Rada Stanu (Królestwo Polskie 1918)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Rada Stanu – organ ustawodawczy[1] Królestwa Polskiego, istniejący w 1918 r.

Rada Stanu została utworzona stosownie do art. II i III patentu z dnia 12 września 1917 r. w sprawie władzy Państwowej w Królestwie Polskiem[2], wydanego przez generalnych gubernatorów warszawskiego i lubelskiego, w imieniu cesarza Niemiec oraz cesarza Austrii i króla Węgier, na podstawie wydanej przez Radę Regencyjną ustawy o Radzie Stanu Królestwa Polskiego z dnia 4 lutego 1918 roku [3].

Skład i organizacja[edytuj | edytuj kod]

Rada Stanu składała się z 43 członków mianowanych przez Radę Regencyjną[4], 12 członków wchodzących w jej skład z urzędu (tzw. wirylistów) oraz 55 członków wybranych przez sejmiki powiatowe oraz rady miejskie Warszawy, Łodzi i Lublina w wyborach dnia 9 kwietnia 1918 roku.

Na czele Rady stał marszałek. Prezydium Rady tworzyli marszałek, dwóch wicemarszałków oraz czterech sekretarzy.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Postanowieniem z 14 czerwca 1918 roku Rada Regencyjna mianowała Franciszka Jana Pułaskiego na stanowisko Marszałka Rady Stanu[5]. Na stanowiska wicemarszałków zostali powołani Józef Mikułowski-Pomorski oraz Stefan Bądzyński, zaś na stanowiska sekretarzy - Eugeniusz Krasuski, August Popławski, Jan Skotnicki i Henryk Wyrzykowski.

Otwarcie Rady Stanu odbyło się 21 czerwca 1918 roku. W ramach jedynej odbytej sesji Rada zebrała się na 14 posiedzeniach plenarnych, uchwalając jedynie 4 ustawy. Została rozwiązana przez Radę Regencyjną 7 października po przyjęciu zasad pokojowych 14 punktów Wilsona, zadeklarowaniu niepodległości Królestwa i zamiarze stworzenia nowego rządu[6]. Organ ustawodawczy Królestwa Polskiego nie zdążył doprowadzić do końca prac nad wieloma ustawami, jednak przygotowane projekty stały się podstawą dla późniejszych dekretów Naczelnika Państwa.

Przypisy

  1. Por. art. 20 ustawy z dnia 4 lutego 1918 r. o Radzie Stanu Królestwa Polskiego (Dz. U. z 1918 r. Nr 2, poz. 2).
  2. Dz. Rozp. c. i k. Zarządu Wojskowego w Polsce z 1917 r., Cz. XVI, poz. 75; Dz. Urz. Departamentu Sprawiedliwości Tymczasowej Rady Stanu Nr 5, Dział II.
  3. Zieliński 1982 ↓, s. 40.
  4. Postanowienie Rady Regencyjnej z dnia 26 kwietnia 1918 r. (M.P. Nr 57 z 26 kwietnia 1918 r.)
  5. M. P. Nr 72 z 15 czerwca 1918 r.
  6. Zieliński 1982 ↓, s. 48.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Zieliński: Historia Polski 1914-1939. Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk - Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982. ISBN 83-04-00712-6.