Zdjęcie rentgenowskie

Zdjęcie rentgenowskie dłoni z poprzecznym złamaniem szyjki piątej kości śródręcza

Zdjęcie rentgenowskie - jedno z podstawowych badań diagnostycznych w medycynie polegające na rejestracji obrazu powstającego podczas przenikania wiązką promieniowania rentgenowskiego organów badanego.

Zasada powstawania [edytuj]

Ze względu na bardzo dużą przenikliwość promieniowania rentgenowskiego przechodzi ono częściowo przez ciało pacjenta, a następnie przez błonę fotograficzną, gdzie jest rejestrowane w postaci obrazu. Promieniowanie, które nie zostanie całkowicie pochłonięte przez tkanki pacjenta spowoduje zaczernienie błony fotograficznej, a im większa część promieniowania zostanie pochłonięta przez tkanki tym mniejsze będzie zaczernienie na błonie.

Powstające w ten sposób zdjęcie jest negatywem i w takiej formie zdjęcia są wywoływane i analizowane przez lekarza. Do opisu negatywu stosuje się pojęcia "przejaśnienie" i "zaciemnienie", jednak w przeciwnych znaczeniach tych słów (ze względu na naturę negatywu). "Przejaśnienie" to – analogicznie do światła widzialnego – miejsce, gdzie dotarła do błony duża ilość promieniowania, a więc gdzie powstało zaczernienie błony. Natomiast "zaciemnienie" to (tak jak gdy światło widzialne nie dociera do błony fotograficznej i powstaje zaciemnienie, tj. cień) miejsce, gdzie tkanki zaabsorbowały dużą część promieniowania i ono nie dotarło do błony, a więc zaczernienie nie wystąpiło (lub jest znikome) i błona jest w tym miejscu biała (lub jasnoszara).

Błona fotograficzna używana do zdjęć RTG jest mało czuła na promieniowanie Röntgena, dlatego za błoną w kasecie rentgenowskiej umieszczony jest ekran fluorescencyjny, w którym pod wpływem promieniowania rentgenowskiego powstaje światło widzialne, co wzmacnia kontrast zdjęcia.

W początkach radiografii zamiast błony fotograficznej używano - podobnie jak w fotografii - szklanych płytek pokrytych światłoczułymi związkami srebra - stąd potoczna (choć niepoprawna obecnie) nazwa "klisza".

Litery "L", "P" i "R" na zdjęciu [edytuj]

Ze względu na naturę zdjęcia, które jest rzutem obiektu trójwymiarowego na płaszczyznę, a ponadto można je oglądać i z jednej i z drugiej strony, pojawia się problem z rozróżnieniem z której strony należy patrzeć na zdjęcie. W tym celu w obszarze robionego zdjęcia umieszcza się szablon z niesymetryczną literką (taką, którą można odczytać tylko w jednej pozycji), najczęściej "L", "P" lub "R". Litery te oznaczają strony (lewa, prawa, z ang. right) obiektu badanego. Czasem używa się skrótów łacińskich: Sin - sinister - lewa; Dx - dexter - prawa. Znaczniki strony lewej są czworokątne, czerwone (na zdjęciu koloru nie widać), a strony prawej są okrągłe i koloru zielonego.

Przykładowe zdjęcia rentgenowskie [edytuj]

Zdjęcie dłoni żony Röntgena wykonane przez niego samego (1896 r.) – zdjęcie jest pozytywem zrobionym ze zdjęcia rentgenowskiego.
Zdjęcie przedramienia – widoczne złamanie kości promieniowej
Zdjęcie stawu kolanowego – widoczna rana postrzałowa po strzale ze strzelby
Zdjęcie boczne głowy i szyi
Zdjęcie boczne czaszki – widoczny oponiak
Zdjęcie klatki piersiowej