Radomir Putnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Radomir Putnik
Радомир Путник
Radomir Putnik
Vojvoda Vojvoda
Data i miejsce urodzenia 24 stycznia 1847
Kragujevac
Data i miejsce śmierci 17 maja 1917
Nicea
Przebieg służby
Lata służby 1863 – 1917
Siły zbrojne Armia Serbii
Stanowiska szef sztabu generalnego
Główne wojny i bitwy wojna serbsko-turecka
wojna serbsko-bułgarska
I wojna bałkańska
II wojna bałkańska
I wojna światowa
Wikicytaty Radomir Putnik w Wikicytatach

Radomir Putnik (ur. 24 stycznia 1847 w Kragujevacu, zm. 17 maja 1917 w Nicei) – serbski vojvoda (marszałek) , wieloletni Szef Sztabu, dowódca wojsk serbskich podczas I i II wojny bałkańskiej, naczelny dowódca wojsk serbskich w czasie I wojny światowej, w 1914 zwyciężył armię austro-węgierską w bitwie nad Kolubarą.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako syn Dimitriego Putnika, nauczyciela w Kragujevacu. Uczęszczał do szkoły artylerii w Belgradzie , którą ukończył w 1863 roku. W późniejszych latach był założycielem Akademii Wojennej w Serbii. W 1879 ożenił się z Ljubicą Bojowić, córką kapitana, z którą miał 7 dzieci (3 córki i 4 synów).

Putnik słynął z tego, że był bardzo ascetycznym i introwertycznym mężczyzną, lecz bardzo profesjonalnie i skrupulatnie podchodzącym do swoich obowiązków. Bardzo dużo palił, co w przyszłości miało odbić się na jego stanie zdrowia.

W latach 1876-1878 uczestnik wojny serbsko-tureckiej , której efektem było odzyskanie niepodległości przez Serbię. Od 1886 do 1895 profesor w Akademii Wojennej. Od 1889 Szef sztabu armii serbskiej, jednakże konflikt z królem Milanem I Obrenowiciem i jego następcą Aleksandrem zmusił go do ustąpienia i zatrzymał jego karierę. W 1903 pucz wojskowy obalił dynastię Obrenowiciów, wynosząc na tron dynastię Karadziordziewiciów. Po wojskowym zamachu stanu przeciwko królowi Aleksandrowi I, zamordowanemu przez organizację Czarna Ręka, Putnik został zrehabilitowany i przywrócony do służby na stanowisko szefa sztabu. W 1903 zostaje awansowany do stopnia generała. Był twórcą reorganizacji armii serbskiej i zwolennikiem promocji młodych, zdolnych oficerów.

Wojny bałkańskie[edytuj | edytuj kod]

W 1912 po wybuchu I wojny bałkańskiej stał na czele zwycięskich starć armii serbskiej w walkach z Turkami. 24 października 1912 rozgromił armię turecką Zeki Paszy w bitwie pod Kumanowem. W wyniku zasług wojennych po tej bitwie otrzymuje awans na najwyższy stopień vojvody (marszałka) Serbii. Radomir Putnik był pierwszym oficerem, który otrzymał stopień vojvody (marszałka polnego). Podczas II wojny bałkańskiej 30 czerwca 1913 wojska serbsko-czarnogórskie (190 tysięcy żołnierzy) pod jego dowództwem pokonały w bitwie nad rzeką Bregalnicą w Macedonii 130 tysięczną armię bułgarską. Po wojnach bałkańskich minister wojny.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Putnik w swoim biurze

Po wybuchu I wojny światowej mianowany przez króla Piotra I głównodowodzącym wojsk serbskich. Mimo kłopotów ze zdrowiem stanowisko przyjął i dowodził 3.Armią serbską. Podczas walk obronnych autor wielkich militarnych zwycięstw nad armią Austro-Węgier (wykonawcami byli przeważnie młodsi oficerowie, Putnik z uwagi na zły stan zdrowia większość czasu spędzał w sztabie planując operacje bojowe). Po wojnach bałkańskich wojsko serbskie było zaprawione w bojach i dobrze znało się na rzemiośle wojennym w trudnym górzystym terenie. Sprawiło to , że ofensywa Austro-Węgier na Serbię w 1914 roku nie zakończyła się sukcesem. W sierpniu 1914 wojska serbskie pokonały wojska austro-węgierskie w bitwie na górze Cer. Putnik był autorem spektakularnego zwycięstwa nad armią austro-węgierską nad rzeką Kolubarą (grudzień 1914), która zakończyła się odbiciem zajętego wcześniej przez Austriaków Belgradu i wkroczeniem wojsk serbskich na terytorium Austro-Węgier. Pokonanie 450 tysięcznej armii generała Potiorka było wybitnym dziełem sztuki wojennej. Po tym zwycięstwie nastąpiła stabilizacja frontu na linii rzek Dunaj-Sawa-Drina do jesieni 1915 roku.

Na jesieni 1915 roku wojska niemieckie , austro-węgierskie i bułgarskie dowodzone przez marszałka Augusta von Mackensena, z trzech stron rozpoczęły ofensywę przeciwko Serbii siłami ok. 300 tysięcy żołnierzy. Otoczone wojska serbskie nie miały szans na zwycięstwo i po przegranych bitwach nad Moravą, na Ovczym Polu i decydującej na Kosowym Polu na przełomie listopada i grudnia 1915 roku Putnik rozkazał wycofanie sił przez Czarnogórę w stronę Albanii z nadzieją na udaną ewakuację na Wyspy Jońskie. Z powodu braków zaopatrzenia , zimowa przeprawa sił serbskich przez wrogo nastawiony kraj została okupiona ogromnymi stratami. Szacuje się że z powodu zimna , głodu i ataków nieprzyjaciela zginęło ok. 100 tysięcy żołnierzy serbskich. Do wybrzeża Adriatyku udało się dotrzeć ok. 125 tysięcy żołnierzy. Zostali oni przetransportowani przez francuską flotę na wyspę Korfu w celu przegrupowania.

W 1916 Radomir Putnik złożył dowództwo i przeszedł w stan spoczynku. Ciężko schorowany (z uwagi na słabość do tytoniu, cierpiał na rozedmę płuc) wyjechał do Francji na leczenie. Po dotarciu do Francji witany był z wielkimi honorami, a rząd francuski podarował mu willę. 17 maja 1917 zmarł we francuskiej Nicei. Jest uznawany za jednego z najwybitniejszych serbskich wojskowych.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Serbskie odznaczenia wojskowe
Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Karadziordzia Order Gwiazdy Karadziordzia, Krzyż Wielki
Wielki Oficer Orderu Gwiazdy Karadziordzia Order Gwiazdy Karadziordzia, Wielki Oficer
Order Gwiazdy Karadziordzia z mieczami Order Gwiazdy Karadziordzia z Mieczami, Wielki Oficer
Order Gwiazdy Karadziordzia z mieczami Order Gwiazdy Karadziordzia z Mieczami, Komandor
Order Gwiazdy Karadziordzia z mieczami Order Gwiazdy Karadziordzia z Mieczami, Oficer
Komandor Orderu Białego Orła Order Białego Orła, Komandor
Oficer Orderu Białego Orła Order Białego Orła, Oficer
Kawaler Orderu Białego Orła Order Białego Orła, Kawaler
Krzyż Wielki Orderu św. Sawy Order św. Sawy, Krzyż Wielki
Order Takowa V klasy (Serbia) Order Takowa, Komandor
Order Takowa IV klasy (Serbia) Order Takowa, Oficer
Order Takowa z Mieczami, Kawaler
Odznaczenia obce i międzynarodowe
Order Żelaznej Korony III kl. (Austro-Węgry) Order Żelaznej Korony, III klasy (Austro-Węgry)
Order Zasługi Wojennej Order Zasługi Wojennej, Wielki Krzyż (Bułgaria)
Wielki Oficer Legii Honorowej (Francja) Legia Honorowa, Wielki Oficer
Wielki Oficer Orderu Korony Rumunii Order Korony Rumunii, Wielki Oficer (Rumunia)
Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława I klasy (Imperium Rosyjskie) Order św. Stanisława, I klasy (Imperium Rosyjskie)
Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie) Order św. Stanisława z Mieczami, III klasy (Imperium Rosyjskie)
Order św. Jerzego – IV klasy Order św. Jerzego, IV klasy (Imperium Rosyjskie)
Krzyż Komandorski Orderu Św. Michała i Św. Jerzego (Wielka Brytania) Order św. Michała i św. Jerzego, Krzyż Komandorski (Wielka Brytania)